Ортақ үлестік меншіктегі жер учаскесін қалай бөлуге және жер үлесін қалай сатуға болады?
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 57-бабына сәйкес ортақ үлестік меншік (ортақ үлестік жер пайдалану) қатысушылары жалпы жер учаскесін бөлу тәсілі мен шарттары туралы келісімге келмеген кезде, Кодекстің 62-бабы 2-тармағында көзделген жағдайларды және заңнамалық актілерде белгіленген өзге де жағдайларды қоспағанда, әрбір қатысушы өз жер үлесін жалпы учаскеден заттай (жерде) бөліп беруді талап етуге құқылы. Егер жер үлесін заттай бөліп шығаруға заңнамалық актілер бойынша жол берілмесе немесе жер учаскесіне және онымен тығыз байланысты барлық нәрсеге шамадан тыс залал келтірмей бөліп шығару мүмкін болмаса, бөлініп шығушы меншік иесі (жер пайдаланушы) басқа қатысушылардан өз жер үлесінің құнын төлеп беруді талап етуге немесе оны Кодекстің 55-бабының 2-тармағында белгіленген қағидаларға (ортақ үлестік меншіктегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердегі жер үлестерімен мәмілелер) сәйкес басқа тұлғаға сатуға құқылы. Бұл қағида жер үлесі кондоминиум объектісінің құрамында болғанда қолданылмайды. Ортақ үлестік меншік қатысушысы өз үлесін басқа қатысушылардың келісімінсіз кепілге беруге құқылы (Кодекстің 79-бабының 3-тармағы).
Мысалы, азаматтың сұрағы:«Біз бауырларыммен учаскеге үлестік меншікте ортақ иеміз, бірақ келісе алмай жатырмыз. Өз үлесімді қалай бөліп алуға немесе сатуға болады?»
Мысал:Үш аға-іні учаскеге ортақ үлестік меншікте ие және бөлу туралы келісімге келмеді. Олардың бірі өз үлесін заттай бөліп беруді талап етуге құқылы. Егер учаскеге шамадан тыс залал келтірмей бөліп шығару мүмкін болмаса, ол басқа қатысушылардан өз үлесінің құнын төлеп беруді талап етуге немесе үлесін Кодексте белгіленген қағидалар бойынша басқа тұлғаға сатуға құқылы.
Мақсаты: Жерге ортақ үлестік меншік қатысушыларының құқықтарын қорғау және жер үлесін бөліп шығарудың және иеліктен шығарудың түсінікті тәртібін қамтамасыз ету.