Алматы облысы жер қатынастары басқармасы

    Басқарма туралы

    "Алматы облысының жер қатынастары басқармасы" мемлекеттік мекемесі жер қатынастары саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.

    Департаменттің миссиясы: жер қатынастарын тиімді дамытуды, жер ресурстарын тиімді және ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету, жер мониторингі және оның сапасын арттыру, өңірдің жер қорын бөлу есебін жүргізу, жер учаскелерін беру кезінде ашықтықты қамтамасыз ету, жерге орналастыруды жүргізу.

    Жаңалықтар

    Барлық жаңалықтар

    Сұрақ-жауап

    Сұрақ

    Жерді өздігінен басып алғаны үшін қандай жауапкершілік көзделген және учаскені өзгенің заңсыз иелігінен қалай қайтаруға болады?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 164-1-бабына сәйкес жер учаскесінің меншік иесі немесе жер пайдаланушы өз жер учаскесін өзгенің заңсыз иелігінен талап етіп алуға құқылы. Мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жерлер құрамынан өздігінен басып алынған учаскені талап етіп алуды учаске орналасқан жердегі жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады. Заңсыз иеленуші өздігінен басып алынған учаскені әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген өндіріп алу шаралары қолданылған сәттен бастап отыз күнтізбелік күн ішінде босатуға және азаматтық заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, осы учаскеде салынған (салынып жатқан) құрылысты өз бетінше немесе өз есебінен бұзуға міндетті. Заңсыз иеленушінің учаскені босату және құрылысты бұзу міндетін орындамауына байланысты даулар сот тәртібімен шешіледі. Егер өздігінен салынған құрылыс коммуналдық меншікке берілсе, оны салған тұлғаға құрылысқа жұмсалған шығындар сот айқындаған мөлшерде өтеледі. Егер заңсыз иеленушінің жеке басын анықтау мүмкін болмаса, уәкілетті орган учаскені қожайынсыз жылжымайтын зат ретінде есепке қою туралы өтінішті «Азаматтар үшін үкімет» мемлекеттік корпорациясына жолдайды. Есепке қойылған күннен бастап бір жыл өткен соң жергілікті атқарушы орган бұл затты мемлекет меншігіне түсті деп тану туралы талаппен сотқа жүгінеді. Кодекстің 168-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының жер заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапкершілікке әкеп соғады. Мысалы, азаматтың сұрағы: «Біреу учаскені өздігінен басып алып, оған үй салды. Оған не қатер төнеді және жерді қалай қайтаруға болады?» Мысал: Асхат мемлекеттік жер учаскесін өздігінен басып алып, құрылыс бастады. Жергілікті атқарушы орган учаскені талап етіп алады. Әкімшілік өндіріп алу шаралары қолданылғаннан кейін Асхат отыз күнтізбелік күн ішінде учаскені босатып, құрылысты өз бетінше немесе өз есебінен бұзуға міндетті, ал орындамаған жағдайда дау сотта шешіледі. Мақсаты: Меншік иелері мен жер пайдаланушылардың құқықтарын қорғау және жерді өздігінен басып алуға жол бермеу.

    Сұрақ

    Ортақ үлестік меншіктегі жер учаскесін қалай бөлуге және жер үлесін қалай сатуға болады?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 57-бабына сәйкес ортақ үлестік меншік (ортақ үлестік жер пайдалану) қатысушылары жалпы жер учаскесін бөлу тәсілі мен шарттары туралы келісімге келмеген кезде, Кодекстің 62-бабы 2-тармағында көзделген жағдайларды және заңнамалық актілерде белгіленген өзге де жағдайларды қоспағанда, әрбір қатысушы өз жер үлесін жалпы учаскеден заттай (жерде) бөліп беруді талап етуге құқылы. Егер жер үлесін заттай бөліп шығаруға заңнамалық актілер бойынша жол берілмесе немесе жер учаскесіне және онымен тығыз байланысты барлық нәрсеге шамадан тыс залал келтірмей бөліп шығару мүмкін болмаса, бөлініп шығушы меншік иесі (жер пайдаланушы) басқа қатысушылардан өз жер үлесінің құнын төлеп беруді талап етуге немесе оны Кодекстің 55-бабының 2-тармағында белгіленген қағидаларға (ортақ үлестік меншіктегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердегі жер үлестерімен мәмілелер) сәйкес басқа тұлғаға сатуға құқылы. Бұл қағида жер үлесі кондоминиум объектісінің құрамында болғанда қолданылмайды. Ортақ үлестік меншік қатысушысы өз үлесін басқа қатысушылардың келісімінсіз кепілге беруге құқылы (Кодекстің 79-бабының 3-тармағы). Мысалы, азаматтың сұрағы: «Біз бауырларыммен учаскеге үлестік меншікте ортақ иеміз, бірақ келісе алмай жатырмыз. Өз үлесімді қалай бөліп алуға немесе сатуға болады?» Мысал: Үш аға-іні учаскеге ортақ үлестік меншікте ие және бөлу туралы келісімге келмеді. Олардың бірі өз үлесін заттай бөліп беруді талап етуге құқылы. Егер учаскеге шамадан тыс залал келтірмей бөліп шығару мүмкін болмаса, ол басқа қатысушылардан өз үлесінің құнын төлеп беруді талап етуге немесе үлесін Кодексте белгіленген қағидалар бойынша басқа тұлғаға сатуға құқылы. Мақсаты: Жерге ортақ үлестік меншік қатысушыларының құқықтарын қорғау және жер үлесін бөліп шығарудың және иеліктен шығарудың түсінікті тәртібін қамтамасыз ету.

    Сұрақ

    Жер учаскесінен немесе жер пайдалану құқығынан қалай бас тартуға болады?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 82-бабына сәйкес меншік иесі өзіне тиесілі жер учаскесіне меншік құқығынан бас тарта алады: бұл туралы жариялау арқылы немесе жер учаскесіне өзіне тиесілі құқықтарды сақтау ниетінсіз оларды өзінен шеттеткенін анық көрсететін өзге де әрекеттер жасау арқылы. Уақытша жер пайдалану құқығынан немесе жеке меншіктегі учаскені уақытша пайдалану құқығынан бас тарту жалдау шартын немесе уақытша өтеусіз жер пайдалану туралы шартты тоқтату үшін белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Меншік иесі меншік құқығынан бас тартқан жағдайда жер учаскесі Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 242-бабына сәйкес қожайынсыз жылжымайтын зат ретінде есепке қабылданады. Мұндай учаске есепте тұрған уақытында басқа тұлғаға уақытша жер пайдалануға берілуі мүмкін. Ерікті түрде бас тартқан кезде учаскені есепке қабылдауға негіз меншік иесінің нотариат куәландырған жазбаша өтініші болып табылады. Мысалы, азаматтың сұрағы: «Мен енді жер учаскесіне ие болғым келмейді. Одан қалай бас тартуға болады?» Мысал: Жер учаскесінің меншік иесі Серік меншік құқығынан бас тартуға шешім қабылдады. Ол нотариат куәландырған жазбаша өтінішті ресімдеді, соның негізінде учаске қожайынсыз жылжымайтын зат ретінде есепке қабылданады. Жалдаудан бас тартқысы келетін жалға алушы жалдау шартын тоқтату тәртібімен әрекет етуі қажет. Мақсаты: Жерге құқықтардан ерікті түрде бас тартудың және босаған жер учаскелерін есепке алудың түсінікті тәртібін белгілеу.

    Сұрақ

    Жеке қосалқы шаруашылық, бағбандық немесе саяжай құрылысы үшін учаскені қалай рәсімдеуге болады?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 102-бабына сәйкес азаматтарға жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін жер учаскелері ауылдық елді мекендердің жерлерінен беріледі. Учаске үй жанындағы және егістік телімдерден тұрады. Үй жанындағы телім ауылдық елді мекендердің шегінде беріледі және ауыл шаруашылығы өнімін өндіру, сондай-ақ тұрғын үй, шаруашылық-тұрмыстық құрылыстар салу және балық шаруашылығы бассейнін орналастыру үшін пайдаланылады. Егістік телім тек ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін пайдаланылады. Телімнің түрі кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің жер учаскесіне құқық беру туралы шешімінде және сәйкестендіру құжатында көрсетіледі. Азаматтарға бағбандық, саяжай құрылысы және көкөніс өсіру жүргізу үшін учаскелер ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерден, ауылдық елді мекендер жерлерінен және запас жерлерден беріледі. Учаскелердің мөлшері Кодекстің 50-бабында белгіленген. Жеке қосалқы шаруашылық, бағбандық және саяжай құрылысы үшін учаскелердің меншік иелері ортақ мүддеде қарапайым серіктестіктерге, бағбандық немесе өзге де тұтыну кооперативтеріне бірігуге құқылы. Егер учаскелер бөлек меншікте, ал ортақ пайдаланудағы мүлік ортақ үлестік меншікте болса, меншік иелері арасындағы қатынастарға кондоминиум туралы нормалар қолданылады. Мысалы, азаматтың сұрағы: «Ауылда жеке қосалқы шаруашылыққа жер бөліп жатыр. Онда тұрғын үй салуға бола ма?» Мысал: Гүлнара ауылда жеке қосалқы шаруашылық жүргізуге учаске алды. Ауыл шегіндегі үй жанындағы телімде ол тұрғын үй мен шаруашылық құрылыстарын сала алады, ал егістік телімді тек ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін ғана пайдалануға болады. Телімнің түрі ауылдық округ әкімінің шешімінде және сәйкестендіру құжатында көрсетілген. Мақсаты: Азаматтарға жеке қажеттіліктерге арналған жер учаскелерінің түрлерін және оларды нысаналы мақсатына сәйкес пайдалану тәртібін түсіндіру.

    Сұрақ

    Қандастарға жер учаскесін қалай алуға болады?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 46-бабына сәйкес қандастарға жеке қосалқы шаруашылық, бағбандық және саяжай құрылысын жүргізу үшін жер учаскелерін беру уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығында жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының азаматтығын алғаннан кейін берілген жер учаскелері Кодексте белгіленген тәртіппен және шарттармен қандастардың жеке меншігіне өтеді. Қандастарға берілетін жер учаскелеріне Кодекстің 48-бабының нормалары қолданылмайды, яғни олар сауда-саттықсыз (аукциондарсыз) беріледі. Мысалы, азаматтың сұрағы: «Мен қандаспын, жақында Қазақстанға көшіп келдім. Жер ала аламын ба және қандай шарттармен?» Мысал: Қандас Нұрлан жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін учаскені уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығында, сауда-саттыққа қатыспай алды. Ол Қазақстан Республикасының азаматтығын алғаннан кейін учаске Кодексте белгіленген тәртіппен оның жеке меншігіне өтеді. Мақсаты: Қандастардың тарихи Отанында қоныстануын оларға жерді жеңілдетілген шарттармен беру арқылы қамтамасыз ету.

    Сұрақ

    Пайдаланылмайтын жер неге алып қойылады: игеру мерзімдері және алып қою тәртібі қандай?

    Жауап

    Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 92-бабына сәйкес жер учаскесін игеру мерзімі мен шарттарын жергілікті атқарушы органдар айқындайды және олар сатып алу-сату немесе жер пайдалану (жалдау) шарттарында көрсетіледі. Егер құрылысқа арналған учаске оны беру туралы шешім қабылданған күннен бастап үш жыл ішінде нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаса (егер жобалау-сметалық құжаттамада неғұрлым ұзақ мерзім көзделмесе), ол азаматтардың жеке меншігіндегі жеке тұрғын үй құрылысына арналған учаскені қоспағанда, мәжбүрлеп алып қоюға жатады. Егер жеке тұрғын үй салуға арналған учаске жер пайдалану құқығында дайындалмаған алаңда берілсе, игеру мерзімі оны инженерлік (коммуналдық) инфрақұрылыммен қамтамасыз еткен сәттен бастап есептеледі. Балық шаруашылығы объектілері үшін екі жыл мерзім белгіленген. Егер шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізуге арналған учаске пайдаланылмау фактісі алғаш анықталған сәттен бастап бір жыл ішінде нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаса, ол мәжбүрлеп алып қоюға жатады. Анықталған сәт деп меншік иесіне немесе жер пайдаланушыға бұзушылықтарды жою туралы нұсқама тапсырылған күн есептеледі. Пайдаланылмау кезеңіне бекітілген қала құрылысы құжаттамасы және инженерлік желілерге қосылу мүмкіндігі болмаған немесе учаске еңсерілмейтін күштің салдарынан пайдаланыла алмаған уақыт кірмейді. Алып қою жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың учаскелеріне олар жиырма бір жасқа толғанға дейін қолданылмайды. Кодекстің 94-бабына сәйкес алып қою жер пайдалануды және қорғауды мемлекеттік бақылау органдарының учаске орналасқан жердегі талап-арызы бойынша сот тәртібімен жүргізіледі. Талап-арыз Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте көзделген өндіріп алу шаралары қолданылғаннан кейін және бұзушылықтарды жою туралы нұсқама мерзімі аяқталғаннан кейін беріледі. Учаскені нысаналы мақсаты бойынша пайдалану жөнінде шаралар қабылдау мерзімі – бір жыл, ал заңнаманы бұзушылықтарды жою мерзімі – анықталған сәттен бастап үш ай. Сот шешімі бойынша алып қойылған кезде меншік құқығы немесе жер пайдалану құқығы сауда-саттықта (аукциондарда) сатылады. Егер учаске өтеусіз негізде берілген болса, ол меншік иесіне құнын өтемей арнайы жер қорына есепке жатқызылады. Мысалы, азаматтың сұрағы: «Маған құрылысқа учаске бөлінді, бірақ мен әлі ештеңе салмадым. Оны тартып алуы мүмкін бе?» Мысал: Марат құрылысқа учаске алды, бірақ беру туралы шешім күнінен бастап үш жыл ішінде оны нысаналы мақсаты бойынша пайдаланбады. Мемлекеттік бақылау органы нұсқама берді, ал оның мерзімі аяқталып, әкімшілік шаралар қолданылғаннан кейін сотқа жүгінді. Учаске тек сот шешімі бойынша ғана алынуы мүмкін. Мақсаты: Жерлерді тиімді және нысаналы пайдалануды қамтамасыз ету және оларды ұзақ уақыт пайдаланбауға жол бермеу.

    Жоспар

    Жер қатынастары саласында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша іс-шаралар жоспары

    «Бекітілді» Алматы облысы жер қатынастары басқармасының басшысы ________________А. Абдрахманов 2025ж. «___» ____________ Жер қатынастары саласында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша іс-шаралар жоспары № Іс-шаралар жоспары Іс-шара Аяқтау нысаны Орындауға жауапты Орындау мерзімдері 1 ҚР АШМ-не жер учаскелерiн беру жоғары тұрған атқарушы органның құзыретiне кiретiн жағдайларда, аудандық, қалалық жергілікті атқарушы органның аралық шешімін талап етпеу жөнінде қолданыстағы Жер кодексінің 43-бабына өзгеріс енгізу туралы хатқа бастама ету Жер қатынастары жөніндегі орталық уәкілетті органға хат жолдау Хат Жердің құқықтық қатынастары бөлімі 2025 жылғы 20 сәуіріне дейін 2 ҚР АШМ-не «Е-Лицензиялау» ақпараттық жүйесінде жер қатынастары саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсету бөлігіндегі кемшіліктерді жою мәселесін қарастыру туралы хатқа бастамашылық ету Жер қатынастары жөніндегі орталық уәкілетті органға хат жолдау Хат Жердің құқықтық қатынастары бөлімі 2025 жылғы 20 сәуіріне дейін

    Жарияланды: