Пайдаланылмайтын жер неге алып қойылады: игеру мерзімдері және алып қою тәртібі қандай?
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 92-бабына сәйкес жер учаскесін игеру мерзімі мен шарттарын жергілікті атқарушы органдар айқындайды және олар сатып алу-сату немесе жер пайдалану (жалдау) шарттарында көрсетіледі. Егер құрылысқа арналған учаске оны беру туралы шешім қабылданған күннен бастап үш жыл ішінде нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаса (егер жобалау-сметалық құжаттамада неғұрлым ұзақ мерзім көзделмесе), ол азаматтардың жеке меншігіндегі жеке тұрғын үй құрылысына арналған учаскені қоспағанда, мәжбүрлеп алып қоюға жатады. Егер жеке тұрғын үй салуға арналған учаске жер пайдалану құқығында дайындалмаған алаңда берілсе, игеру мерзімі оны инженерлік (коммуналдық) инфрақұрылыммен қамтамасыз еткен сәттен бастап есептеледі. Балық шаруашылығы объектілері үшін екі жыл мерзім белгіленген. Егер шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізуге арналған учаске пайдаланылмау фактісі алғаш анықталған сәттен бастап бір жыл ішінде нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаса, ол мәжбүрлеп алып қоюға жатады. Анықталған сәт деп меншік иесіне немесе жер пайдаланушыға бұзушылықтарды жою туралы нұсқама тапсырылған күн есептеледі. Пайдаланылмау кезеңіне бекітілген қала құрылысы құжаттамасы және инженерлік желілерге қосылу мүмкіндігі болмаған немесе учаске еңсерілмейтін күштің салдарынан пайдаланыла алмаған уақыт кірмейді. Алып қою жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың учаскелеріне олар жиырма бір жасқа толғанға дейін қолданылмайды. Кодекстің 94-бабына сәйкес алып қою жер пайдалануды және қорғауды мемлекеттік бақылау органдарының учаске орналасқан жердегі талап-арызы бойынша сот тәртібімен жүргізіледі. Талап-арыз Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте көзделген өндіріп алу шаралары қолданылғаннан кейін және бұзушылықтарды жою туралы нұсқама мерзімі аяқталғаннан кейін беріледі. Учаскені нысаналы мақсаты бойынша пайдалану жөнінде шаралар қабылдау мерзімі – бір жыл, ал заңнаманы бұзушылықтарды жою мерзімі – анықталған сәттен бастап үш ай. Сот шешімі бойынша алып қойылған кезде меншік құқығы немесе жер пайдалану құқығы сауда-саттықта (аукциондарда) сатылады. Егер учаске өтеусіз негізде берілген болса, ол меншік иесіне құнын өтемей арнайы жер қорына есепке жатқызылады.
Мысалы, азаматтың сұрағы:«Маған құрылысқа учаске бөлінді, бірақ мен әлі ештеңе салмадым. Оны тартып алуы мүмкін бе?»
Мысал:Марат құрылысқа учаске алды, бірақ беру туралы шешім күнінен бастап үш жыл ішінде оны нысаналы мақсаты бойынша пайдаланбады. Мемлекеттік бақылау органы нұсқама берді, ал оның мерзімі аяқталып, әкімшілік шаралар қолданылғаннан кейін сотқа жүгінді. Учаске тек сот шешімі бойынша ғана алынуы мүмкін.
Мақсаты: Жерлерді тиімді және нысаналы пайдалануды қамтамасыз ету және оларды ұзақ уақыт пайдаланбауға жол бермеу.