Үш адамның өмірін қиған қылмыс қалай ашылды? Фотоаппарат қоғамдық тәртіпті сақтауға қалай көмектесті? Учаскелік инспектор ең алдымен нені назарда ұстауы керек? Осы және өзге де сауалдарға Есіл ауданы полициясының құрметті ардагерлерінің бірі Александр Иванович Фомичёв жауап берді.
8 қарашада Александр Иванович 80 жасқа толады. Ол ғұмырының отыз жылға жуық уақытын ішкі істер органдарындағы қызметке арнаған. Қызмет жолын милиционер-жүргізуші болып бастаған. Кейін өзі еңбек еткен Ленин ауданының ведомстводан тыс күзет бөлімінің бастығы лауазымына көтерілген. Бүгінде оның мол тәжірибесі мен кәсіби кеңестері жас полицейлердің қызметте қалыптасуына септігін тигізіп келеді.
Александр Фомичёв милицияға кездейсоқ келгенін айтады. 1968 жылғы 28 қазанда әскерден оралған соң, паспортына қатысты құжаттарын рәсімдеп жүрген. Ол бұған дейін понтон полкінде үш жыл әскери борышын өтеген болатын. Сол кезде аудандық ішкі істер бөлімінің бастығы Филипп Афанасьевич Морозов жас жігітке милиция қызметін байқап көруді ұсынады. Арада жиырма күн өтпей, оны қызметке қабылдау туралы бұйрық шығады.
Еңбек жолын милиционер-жүргізуші болып бастаған Александр Иванович кейін «Ульяновский» және «Амангелдиновский» кеңшарларында учаскелік инспектор қызметін атқарды. Одан соң аудан орталығы Явленкаға ауыстырылды. 1975 жылы жедел уәкіл атанса, 1977–1985 жылдары аудандық ішкі істер бөлімінің қылмыстық іздестіру бөлімін басқарды.
Александр Иванович жедел іздестіру қызметін ерекше ықыласпен еске алады.
«Қылмыстардың ашылуы – аудандық бөлім жұмысының басты көрсеткіштерінің бірі. Сондықтан жауапкершілік те өте жоғары. Біздің бөлім облыстағы үздіктердің қатарында болды. Бұл жұмыста еңбегіңнің нәтижесін бірден сезінесің. Айналаңа көмектесе алмасаң, үйге көңілің түсіп, көзіңе жас алып қайтатын кездер де болады», – дейді ардагер.
Оның жадында мәңгі сақталған тергеу істері аз емес. Солардың бірі 1979 жылдың сәуірінде болған. Ол кезде ауыл шаруашылығы техникасының үш жүргізушісі бір мезетте із-түзсіз жоғалып кеткен. Көп ұзамай олардың денелері Есіл өзенінен табылды. Жедел уәкілдер күдіктінің ізіне түсті. Ол бұрын сотталған, жақында ғана жазасын өтеп шыққан адам болып шықты.
Күдіктіні ұстау операциясы қайғылы жағдаймен аяқтала жаздады. Оның қолында оқталған мылтық болған. Шешуші сәтте күдіктінің бірге тұратын әйелі көмекке келді. Ер адам үйге кім келгенін сұрағанда, әйел олардың таныстары екенін айтқан. Осылайша полицейлер үйге кіріп, күдіктіні қолға түсірді.
Алғашында ол кісі өлтіруге қатысы барын мойындамады. Түрмеден шығып, жаңа өмір бастауға мүмкіндік алған адамның қайтадан ауыр қылмысқа баруы мүмкін дегенге сену де қиын еді. Алайда тәжірибелі жедел уәкіл Фомичёв маңызды жайттарды байқап қалады. Күдіктінің етігінің қонышынан және мылтықтың көздеуіш тақтайшасынан қан іздері анықталған. Кейін сот оны өлім жазасына кесті.
«Тәжірибе жыл өткен сайын қалыптасты. Талай жағдайды бастан өткеру арқылы үйрендік», – дейді Александр Иванович.
Ол жылдары аудандық бөлімнің қарамағында санаулы ғана көлік болған. Сондықтан оқиға орнына кейде жолай кездескен көлікпен, ал кейде жаяу жетуге тура келетін. Тіпті бірде күдіктіні ауруханаға ертіп баруға тура келген. Оған кісен салып, өзін де байлап алып, жаяу жүрген кездер де болған.
1994 жылға дейін Александр Иванович Ленин аудандық ведомстводан тыс күзет бөлімінің бастығы қызметін атқарды. Бұл кезеңде шаруашылық нысандарының, тұтыну кооперациясы мекемелерінің, сауда орындары мен өндіріс кәсіпорындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болды.
Зейнетке шыққаннан кейін оны ардагерлер ұйымының төрағасы етіп сайлады. Бастапқыда бұл міндетке үйренісу оңай болмағанын жасырмайды. Дегенмен жауапкершілікті мойнына алып, қоғамдық жұмысты абыроймен атқарды. Бүгінде жас қызметкерлерге білгенін үйретіп, ақыл-кеңесін айтып отырады.
«Оларды ең алдымен байқампаздыққа үйретемін. Мысалы, қарапайым қағида бар: үйдің сырты қандай болса, іші де сондай. Айналасында ретсіздік байқалса, ондай адамға қатысты өзіңе белгі жасап қойған жөн», – дейді Александр Иванович.
Сондай-ақ учаскелік инспекторларға есепте тұрған адамдардың туған күндерін жаттап алуға кеңес береді. Өйткені мұндай күндері олардың ішімдік ішуі мүмкін. Сондықтан құқық бұзушылықтың алдын алу үшін учаскелік инспектордың сол күні жағдайдан хабардар болғаны маңызды.
«Ішімдікке салынған адамдарға жеңілдік жасауға болмайды. Әркім тәртіп бұзса, жауап беретінін білуі керек. Өзім кезінде ФЭД-2 фотоаппаратымен ауданды аралап, ішімдікке әуес болып, қоғамдық тәртіпті бұзған азаматтарды суретке түсіретінмін. Кейін олардың фотосуреттерін дүкен жанындағы хабарландыру тақтасына іліп қоятынбыз. Кейде ұятқа қалу сезімі жүздеген ескертуден де жақсы әсер ететін», – деп еске алады ардагер.
Адамдар, оқиғалар, тәжірибеден өткен әдіс-тәсілдер, өмірден түйген байқаулары мен адам тану қабілеті – мұның бәрі оның баға жетпес кәсіби қазынасына айналған.
Бүгінде осы мол тәжірибе жас полицейлерге қызметтің қыр-сырын меңгеруге, түрлі жағдайларда дұрыс шешім қабылдауға көмектесіп келеді.
Әлеуметтік желілерде memleket.kz-ке жазылыңыз
Қазақстанның маңызды жаңалықтары мен пайдалы материалдары — өзіңізге ыңғайлы платформада.
