Темір тапшылықты анемия — ағзадағы темір жетіспеушілігіне байланысты кең таралған жағдайлардың бірі. Темір оттегін мүшелер мен тіндерге тасымалдауды қамтамасыз ететін қан ақуызы — гемоглобиннің түзілуі үшін қажет. Ағзада темір жетіспеген кезде әлсіздік, тез шаршау, бас айналу, терінің бозаруы және еңбекке қабілеттіліктің төмендеуі байқалуы мүмкін.
Темір және басқа да микронутриенттер тапшылығының алдын алудың тиімді тәсілдерінің бірі — тамақ өнімдерін фортификациялау, яғни тағам өнімдерін дәрумендермен және минералды заттармен мақсатты түрде байыту.
Дәрумендер мен минералдар кешенін препараттар түрінде қабылдаудан айырмашылығы, фортификация қажетті микронутриенттердің ағзаға күнделікті тамақтану арқылы түсуін арттыруға мүмкіндік береді. Ол үшін халықтың басым бөлігі тұрақты түрде тұтынатын тағам өнімдері таңдалады.
Бидай ұнын темірмен, фолий қышқылымен және басқа да микронутриенттермен байытудың маңызы ерекше. Ұн және одан дайындалатын нан, тоқаштар мен басқа да нан-тоқаш өнімдері көптеген адамдардың күнделікті тамақтану рационына кіреді. Сондықтан фортификацияланған ұнды пайдалану әдеттегі тамақтану дағдысын айтарлықтай өзгертпей-ақ, халықтың кең ауқымды топтарын профилактикалық шаралармен қамтуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында бидай ұнын фортификациялаудың маңызы ерекше, өйткені оны қолдану заңнамалық деңгейде бекітілген.
Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексіне сәйкес, ел аумағында айналымда жүрген жоғары және бірінші сұрыпты бидай ұны темірі бар дәрумендермен, минералдармен және басқа да қажетті заттармен міндетті түрде байытылуға тиіс.
Бұл ұнды фортификациялау жекелеген өндірушілердің ерікті бастамасы ғана емес, темір тапшылығына байланысты жағдайлардың алдын алуға бағытталған, заңнамада көзделген шара екенін білдіреді.
Тамақ өнімдерін міндетті түрде байытудың маңызды артықшылығы — микронутриенттер тапшылығы бар екенін білмеуі немесе тамақтану рационын айтарлықтай өзгертуге мүмкіндігі болмауы ықтимал адамдарды қоса алғанда, халықтың кең ауқымды топтарын қамтуға мүмкіндік беруі.
Сатып алушылар нені ескеруі керек?
Тамақ өнімдерін таңдаған кезде олардың темірмен және басқа да микронутриенттермен байытылғаны туралы ақпаратқа назар аударыңыз. Ұн, жармалар, өсімдік майлары, сүт өнімдері және басқа да тағам өнімдері фортификациялануы мүмкін.
Мысалы, фортификацияланған ұнның қаптамасынан оның темірді қоса алғанда, дәрумендермен және минералды заттармен байытылғанын білдіретін арнайы таңбаға назар аударуға болады. Байытылған өнімдерді тұтыну микронутриенттер тапшылығының алдын алуға және темір тапшылықты анемияның даму қаупін төмендетуге ықпал етеді.
Тамақ өнімдерін фортификациялау — күнделікті тұтынатын тағамдардың ауқымды профилактикалық стратегияның бір бөлігіне айнала алатынының айқын мысалы. Бидай ұнын байыту күнделікті тамақтану арқылы ағзаға түсетін темір мен басқа да микронутриенттердің мөлшерін арттыруға көмектеседі. Ал Қазақстан заңнамасында белгіленген міндетті талаптар бұл шараны жүйелі түрде жүзеге асыруға негіз болады.
