1 / 8
Түркістан облысында 200 млрд теңгеден астам инвестиция тартуға бағытталған мақта-тоқыма кластері кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Жоба аясында мақта өсіруден бастап оны терең өңдеу, жіп иіру, мата тоқу және дайын тоқыма бұйымдарын шығаруға дейінгі толық өндірістік цикл қалыптастыру көзделген. Кластер 4 мыңнан астам жұмыс орнын ашуға және су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізуге бағытталған.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бүгін Қазақстан халқына Жолдауында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеудің маңызын атап өтіп, Түркістан облысында суды тиімді пайдаланатын заманауи мақта-тоқыма кластері құрылып жатқанын айтты. Президент Үкіметке осындай озық тәжірибелерді ел аумағында кеңінен таратуға жағдай жасап, инвесторларға уақтылы қолдау көрсетуді тапсырды.
Мемлекет басшысы атап өткен жоба өңірдің агроөнеркәсіптік әлеуетін арттыруға, өңдеу өнеркәсібін дамытуға және ауыл шаруашылығы өнімдерінің қосылған құнын ел ішінде қалыптастыруға бағытталған.
Мақта-тоқыма кластері Қытайдың Xinjiang Lihua (Group) компаниясымен бірлесіп жүзеге асырылуда. Жобаның өндірістік алаңдары Түркістан қаласындағы «TURAN» арнайы экономикалық аймағын, Арыс қаласы мен Отырар ауданын қамтиды.
Кластердің негізгі мақсаты – мақтаны шикізат күйінде өткізумен шектелмей, оны елімізде терең өңдеп, дайын өнім өндіру. Осы мақсатта мақта өсіру, алғашқы өңдеу, жіп иіру, мата тоқу, бояу-әрлеу және тігін өндірістерін өзара байланыстыру көзделген.
Жобалық мәліметтерге сәйкес, кластер аясында 4 150 жұмыс орнын құру жоспарланған. Оның 3 100-і тұрақты, 1 050-і маусымдық жұмыс орны ретінде қарастырылған.
Кластерді қалыптастыру бірнеше кезеңмен жүргізілуде. 2024–2025 жылдары ПВХ құбырларын өндіру зауыты, иіру фабрикасы, мақта өңдеу кәсіпорындары және тамшылатып суаруға арналған таспа өндіретін өндіріс орны бойынша жобалар іске асырылған. «TURAN» арнайы экономикалық аймағындағы иіру фабрикасының жобалық құны 22,5 млрд теңгені құрайды. Кәсіпорын жылына 16 мың тонна жіп өндіруге есептелген.
Отырар ауданындағы екі мақта өңдеу зауытының әрқайсысының жобалық қуаты жылына 90 мың тонна мақта өңдеуге арналған. Ал тамшылатып суаруға арналған таспа өндіретін кәсіпорын жылына 50 мың гектар алқапты қамтамасыз етуге жеткілікті өнім шығаруға бағытталған.
Бұл өндірістер мақтаны алғашқы өңдеу мен одан әрі тоқыма өнімдерін шығаруға қажетті бастапқы өндірістік тізбекті қалыптастырады.
Кластердің келесі кезеңі – жіп өндірумен шектелмей, мата тоқу, бояу-әрлеу және дайын бұйымдар шығару бағыттарын дамыту. Түркістан қаласындағы «Түркістан Текстиль» жобасы осы мақсатқа бағытталған. Өндірістік кешенде жіп иіру, мата тоқу, киім тігу және дайын тоқыма өнімдерін шығару көзделген.
Бірер күн бұрын мақта өңдеу саласында тағы 2 зауыт ашылды. 2026 жылдың соңына дейін төрт өндірістік нысанды іске қосу жоспарланған. Олардың қатарында тігін фабрикасы, тоқыма фабрикасы, бояу-әрлеу өндірісі және мақта тұқымын өңдеу кәсіпорны бар. Жобалық қуаттарға сәйкес, тігін фабрикасы жылына 4 млн үй тоқыма жиынтығын, тоқыма фабрикасы 47 млн метр мата өндіруге есептелген. Бояу-әрлеу кәсіпорнының қуаты жылына 47 млн метр матаны өңдеуге бағытталған.
Президент Жолдауда арнайы атап өткен бағыттардың бірі – суды тиімді пайдалану. Түркістан облысында мақта шаруашылығы суармалы егіншілікке тәуелді болғандықтан, су ресурстарын ұтымды пайдалану өндірістің тұрақтылығы үшін маңызды.
Кластер аясында тамшылатып суару технологияларын енгізу, суару таспаларын өндіру және су жеткізу инфрақұрылымын дамыту көзделген. Тамшылатып суару суды өсімдіктің тамыр аймағына қажетті мөлшерде жеткізуге және суару процесін тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар суару жүйелерін автоматтандыру, топырақ ылғалдылығын бақылау және агротехникалық жұмыстарды заманауи тәсілдермен ұйымдастыру қарастырылған.
Су үнемдеу технологияларының нәтижесі су шығыны, өнімділік және өндірілген мақтаның бір тоннасына жұмсалатын су көлемі сияқты нақты көрсеткіштер арқылы бағаланатын болады.
Кластердің жүзеге асырылуы өңір тұрғындарын жұмыспен қамтуға және өнеркәсіптік мамандықтарға сұранысты арттыруға бағытталған. Өндірістік кәсіпорындарда инженерлер, технологтар, механиктер, жабдық операторлары, зертханашылар және тігін мамандары қажет болады. Сонымен бірге өндіріс орындарының айналасында логистика, тасымал, қойма қызметі және жабдықтарды жөндеу сияқты қосымша бағыттарды дамытуға мүмкіндік бар.
Жаңа кәсіпорындардың жұмыс істеуі ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібінің өзара байланысын нығайтып, жергілікті кәсіпкерлер үшін де жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады.
Мақта-тоқыма кластерінің басты ерекшелігі – өндірістің барлық негізгі кезеңдерін бір жүйеге біріктіру. Мақта өңдеу зауыттары шикізатты дайындаса, иіру фабрикасы талшықтан жіп өндіреді. Одан әрі тоқыма кәсіпорындары мата шығарып, бояу-әрлеу өндірісі мен тігін фабрикалары дайын өнім жасауға мүмкіндік береді.
Мұндай өндірістік жүйе шикізатты терең өңдеу үлесін арттыруға, қосылған құны жоғары тауарлар шығаруға және отандық жеңіл өнеркәсіптің әлеуетін дамытуға ықпал етеді. Сонымен қатар дайын өнім өндіру ішкі нарықты қамтамасыз етуге және экспорттық бағыттарды кеңейтуге мүмкіндік береді.
Мемлекет басшысының Жолдауда берген тапсырмасына сәйкес, Түркістан облысында агроөнеркәсіптік өндірісті жаңғырту, суды үнемдеу технологияларын енгізу және өңдеу өнеркәсібін дамыту бағытындағы жұмыстар жалғасады.
Басты міндет – мақтаны тек өсіріп қана қоймай, оны еліміздің өзінде терең өңдеп, бәсекеге қабілетті дайын өнім шығару. Түркістан облысындағы мақта-тоқыма кластері осы мақсатқа бағытталған.
Түркістан облысы әкімінің баспасөз қызметі
