Тамақ өнімдерін таңбалауға қойылатын талаптар (022/2011 КО ТР)
Азық-түлік өнімдерін таңбалау тұтынушылар үшін ең маңызды ақпарат көздерінің бірі болып табылады. Бұл оларға саналы таңдау жасауға, өнімнің құрамын бағалауға, жарамдылық мерзімі мен сақтау шарттарын тексеруге және өндіруші туралы ақпарат алуға көмектеседі.
Қазақстан Республикасында азық-түлік өнімдерін таңбалау талаптары Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) техникалық регламенттерімен, соның ішінде Кеден одағы комиссиясының 2011 жылғы 9 желтоқсандағы № 881 шешімімен бекітілген КО ТР 022/2011 «Таңбалау тұрғысынан азық-түлік өнімдері» техникалық регламентімен белгіленеді. Бұл ереже 2013 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді және азық-түлік өнімдеріне олардың таңбалау тұрғысынан қолданылады.
Қаптамада қандай ақпарат болуы керек?
КО ТР 022/2011 сәйкес, қапталған азық-түлік өнімдерінің таңбалауында тұтынушыларға өнім туралы сенімді ақпарат алуға мүмкіндік беретін міндетті ақпарат болуы керек.
Бұл ақпаратқа мыналар кіреді:
• Өнімнің атауы. Ол азық-түлік өнімінің сипатын көрсетуі және оны басқа өнімдерден ажыратуы керек.
• Құрамы. Құрамы ережелерде белгіленген тәртіппен тізімделген. Аллергиялық реакция тудыруы мүмкін тағамдық қоспалар мен компоненттерге ерекше назар аудару қажет.
• Өнімнің мөлшері. Таза салмағы, көлемі немесе басқа белгіленген мөлшері көрсетіледі.
• Өндіріс күні және жарамдылық мерзімі. Бұл ақпарат өнімнің тұтынуға жарамдылығын анықтауға көмектеседі.
• Сақтау шарттары. Қаптаманы ашқаннан кейін сақтау талаптарын қоса алғанда, өндірушінің нұсқауларын орындау қажет, егер бар болса.
• Өндіруші туралы ақпарат. Өндірушінің атауы мен орналасқан жері, ал қажет болған жағдайда импорттаушының немесе өндірушінің уәкілетті өкілінің аты-жөні көрсетіледі.
• Тағамдық құндылығы. Әдетте, белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, ақуыздар, майлар, көмірсулар және өнімнің энергетикалық құндылығы туралы ақпарат беріледі.
• Белгілі бір өнімге қойылатын талаптар талап етсе, қолдануға ұсыныстар мен шектеулер.
• Заңмен көзделген жағдайларда генетикалық түрлендірілген организмдерді (ГМО) пайдалану арқылы алынған компоненттердің болуы туралы ақпарат.
• ЕАЭО нарығында өнім айналымы үшін бірыңғай белгісіЕАС-тиісті өнім үшін қажет болса.
Өнімнің жекелеген түрлері үшін арнайы техникалық регламенттерде белгіленген қосымша таңбалау талаптары қолданылуы мүмкін.
Таңбалау қай тілде болуы керек?
Қапталған азық-түлік өнімдері туралы ақпарат орыс тілінде, сондай-ақ ұлттық заңнама талап еткен жағдайда ЕАЭО мүше мемлекетінің ресми тілінде берілуі тиіс.
Қазақстанда тұтынушылар үшін ақпараттың қазақ және орыс тілдерінде қолжетімді болуын қамтамасыз ету маңызды. Шет тіліндегі ақпараттың өзі Қазақстан Республикасының заңнамасында талап етілетін ақпаратты алмастырмауы керек.
Таңбалау қандай болуы керек?
Таңбалау анық, сенімді, оңай оқылатын және тұтынушыны адастырмауы керек. Мәтін мен белгілер фонмен қарама-қарсы болуы керек, ал ақпарат өнімнің жарамдылық мерзімі ішінде тиісті сақтау жағдайында сақталуын қамтамасыз ететіндей етіп қолданылуы керек.
Өнімнің атауында немесе құрамында іс жүзінде көрсетілмеген ингредиенттерге рұқсат етілмейді. Суреттер мен жарнамалық жапсырмалар тұтынушыларды азық-түлік өнімдерінің құрамы, қасиеттері немесе шығу тегі туралы адастырмауы керек.
Мысалы, егер қаптамада жеміс бейнеленген болса, тұтынушылар құрамын тексеруі керек: суреттің өзі өнімде тиісті жеміс бар екенін растамайды.
Сатып алу кезінде неге назар аудару керек?
Азық-түлік өнімдерін сатып алмас бұрын, біз мыналарды ұсынамыз:
1. Қаптаманың тұтастығы мен толық жапсырмасын тексеріңіз.
2. Құрамындағы ақпаратты мұқият оқып шығыңыз, әсіресе тағамдық аллергияңыз немесе белгілі бір ингредиенттерге төзімсіздігіңіз болса.
3. Өндіріс күні мен жарамдылық мерзімін тексеріңіз.
4. Өнімнің дұрыс сақталғанына көз жеткізіңіз.
5. Өндіруші немесе импорттаушы туралы ақпаратты табыңыз.
6. Жапсырманың өнімнің табиғатына сәйкес келетініне және денсаулыққа күмәнді шағымдар тудырмайтынына көз жеткізіңіз.
7. Арнайы қауіпсіздік талаптары бар өнімдерді сатып алған кезде қажетті құжаттар мен сәйкестік белгілерін тексеріңіз.
Егер жапсырма жоқ, оқылмайтын, қарама-қайшы ақпарат болса немесе күмән тудырса, тұтынушы сатып алудан бас тартып, нақтылау үшін сатушыға хабарласуы керек.
Бұзушылықтар туралы қайда хабарлау керек?
Егер сіз дұрыс емес жапсырмасы бар, жарамдылық мерзімі өткен немесе тұтынушыны жаңылыстыратын белгілері бар өнімді тапсаңыз, жергілікті санитарлық-эпидемиологиялық бақылау бөліміне немесе тұтынушыларды қорғау жөніндегі уәкілетті агенттікке хабарласа аласыз. Түбіртекті, қаптама мен жапсырманың фотосуреттерін және сатып алу орны туралы ақпаратты сақтаған жөн.
Таңбалау талаптары туралы ресми ақпаратты «Әділет» құқықтық ақпарат жүйесінен және Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің ресми веб-сайтынан табуға болады.
Таңбалау жай ғана затбелгі емес; бұл сіздің құқықтарыңыз бен денсаулығыңызды қорғаудың маңызды құралы. Қаптамадағы ақпаратты мұқият оқу сізге саналы таңдау жасауға, күмәнді сипаттамалары бар өнімдерді сатып алмауға және ықтимал бұзушылықтарды уақтылы анықтауға көмектеседі.
Есіңізде болсын: азық-түлік өнімдерін таңдаған кезде әрқашан құрамын, жарамдылық мерзімін, сақтау шарттарын және өндіруші туралы ақпаратты тексеріңіз. Сіздің мұқият болуыңыз - азық-түлік қауіпсіздігіне бағытталған маңызды қадам.
