Қазір елде алты бағыт бойынша ұлттық стандарттарды әзірленіп жатыр. ҚР Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары Қанат Қабылбеков ОКҚ алаңында өткен баспасөз конференциясында бұл өзгерістер қай салаларды қамтитынын атап өтті.
Мәселен, қоғамдық қауіпсіздік саласында ғимараттар мен құрылыстардағы бейнебақылау жүйелеріне, оның ішінде оларды жобалауға, орналастыруға және пайдалануға бірыңғай талаптар белгілейтін стандарт қабылданды. Суық тізбек саласында температураны бақылай отырып, салқындатылған және мұздатылған жүктерді жеткізу қызметтеріне қойылатын талаптарды белгілейтін стандарт қабылданды. Стандарт тасымалдау кезінде өнімдердің сақталуын қамтамасыз етуге және қажетті температуралық режимді сақтауға бағытталған.
«Зарядтау инфрақұрылымы саласында электр зарядтау станцияларына арналған, оларды салыстырып тексеруге және метрологиялық қамтамасыз етуге қойылатын талаптарды көздейтін стандарттар бекітілді. Бұл жіберілген электр энергиясын дұрыс есепке алу және өлшемдердің сенімділігін арттыру үшін қажет. Экология саласында өнімнің көміртегі ізін сандық бағалауға және экологиялық декларациялауға байланысты стандарт қабылданды. Автомобиль көлігі үшін ластаушы заттардың шығарындыларын анықтау нормалары мен әдістерін белгілейтін стандарт әзірленді. Ол көлік құралдарының экологиялық сипаттамаларын бағалауды жетілдіруге бағытталған. Электрондық денсаулық сақтау саласында электрондық медициналық карталар мен электрондық медициналық жазбаларға қойылатын талаптарды көздейтін стандарт қабылданды», – деді Қ.Қабылбеков.
Бүгінгі таңда стандарттау – тек дайын өнімге қойылатын талаптар жүйесі ғана емес. Ол технологиялық даму, өндірісті, инвестицияларды, сондай-ақ жаңа нарықтарды қолдау құралына айналады. Бұл қалыптасқан практиканы бекітетін стандарттан технологиялардың дамуына алдын ала жағдайлар жасайтын стандартқа көшуге мүмкіндік береді.
Біріншісі – отандық өндірісті қолдау. 2023-2025 жылдар ішінде отандық тауар өндірушілерді қолдауға бағытталған 97 ұлттық стандарт бекітілді. 2026 жылға арналған стандарттау жоспарында 57 тақырыптың 22-сі отандық кәсіпорындардың қажеттіліктеріне тікелей бағдарланған. Стандарттарды талдау және әзірлеу бойынша жұмыстар мұнай-газ және құрылыс өнімдерінен бастап тамақ өнеркәсібі мен жаңа технологияларға дейін бизнеспен және салалық бірлестіктермен бірлесіп жүргізіледі.
Екіншісі – жасанды интеллект және киберқауіпсіздік. 2025 жылы архитектура мен деректерден бастап тәуекелдерді басқару мен құпиялылыққа дейін – жасанды интеллект саласында 7 ұлттық стандарт алғаш рет бекітілді. Сонымен қатар криптография және ақпараттық технологиялардың қауіпсіздігін бағалау жөніндегі база жаңартылады.
Үшіншісі – ғылым, стандарттар және өндіріс арасындағы байланыс. 2026 жылы ғылыми қызмет саласында алғаш рет ұлттық стандарт – TRL технологиялық дайындық деңгейлері, зерттеулерді цифрландыру және ғылыми деректер үшін FAIR қағидаттары көзделген «Ғылыми зерттеулер және өндіріске қою» стандарты қабылданды.
Келесі бағыт – стандарттауды кәсібилендіру. Осы орайда біліктілікке, оқытуға бірыңғай талаптар қойылған және ұлттық тізілімді жүргізетін стандарттау жөніндегі сарапшы институтын заңнамалық түрде қалыптастыру ұсынылады. Техникалық комитеттердің тиімді жұмысы мемлекетке, бизнеске және сарапшылар қауымдастығына салалық талаптарды бірлесіп қалыптастыруға және Қазақстанның мүдделерін халықаралық стандарттау саласында білдіруге мүмкіндік береді.
