Бруцеллез — Brucella туысына жататын бактериялар қоздыратын, адам мен жануарларға ортақ жұқпалы ауру. Бұл ауру көбіне ауыл шаруашылығы жануарларынан адамға жұғады және дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, тершеңдік, буындар мен бұлшықеттердің ауырсынуы сияқты белгілермен сипатталады.
Аурудың қоздырғышы және жұғу жолдары
Бруцеллездің негізгі қоздырғыштары — Brucella бактериялары. Инфекцияның негізгі көзі — ауру малдар: қой, ешкі, сиыр және шошқа.
Адамға инфекция көбінесе:
- пастерленбеген сүт пен сүт өнімдерін қолданғанда;
- ауру малмен немесе оның бөлінділерімен тікелей байланыста болғанда;
- малды сою, төлдету және ветеринариялық жұмыстар кезінде;
- сирек жағдайда инфекцияланған шаң-тозаңды тыныс алу арқылы жұғады.
Бруцеллез адамнан адамға өте сирек беріледі.
Негізгі белгілері
Аурудың белгілері әр адамда әртүрлі болуы мүмкін. Жиі кездесетін белгілеріне:
- дене қызуының көтерілуі;
- қалтырау;
- қатты тершеңдік, әсіресе түнде;
- әлсіздік және тез шаршау;
- бас ауруы;
- тәбеттің төмендеуі;
- бұлшықет және буындардың ауырсынуы;
- белдің ауыруы жатады.
Кейбір науқастарда ауру ұзаққа созылып, созылмалы түрге ауысуы мүмкін.
Диагностикасы
Бруцеллезді анықтау үшін дәрігер науқастың шағымдарын, эпидемиологиялық анамнезін және жануарлармен байланысын ескереді. Диагнозды растау үшін зертханалық зерттеулер жүргізіледі. Оларға қаннан қоздырғышты анықтау және серологиялық тесттер жатады.
Диагнозды тек клиникалық белгілерге қарап қоюға болмайды, өйткені бруцеллездің белгілері басқа да инфекциялық ауруларға ұқсас болуы мүмкін.
Емі
Бруцеллез бактериялық инфекция болғандықтан, негізгі емдеу әдісі — дәрігер тағайындайтын антибиотиктермен емдеу. Әдетте ем бірнеше антибиотиктің белгілі бір комбинациясын және жеткілікті ұзақ емдеу курсын қамтиды.
Дәрілерді өздігінен қабылдау немесе емді ерте тоқтату ұсынылмайды. Емдеу сызбасын дәрігер науқастың жағдайына қарай анықтайды.
Асқынулары
Уақытында анықталып, дұрыс емделмеген жағдайда бруцеллез ұзақ уақытқа созылып, әртүрлі асқынуларға әкелуі мүмкін. Атап айтқанда, буындар мен омыртқаның зақымдануы, жүйке жүйесінің бұзылыстары, бауыр мен көкбауырдың зақымдануы, сондай-ақ жүрек қақпақшаларының қабынуы — эндокардит дамуы мүмкін.
Алдын алу
Бруцеллездің алдын алуда ең маңызды шаралар:
- тек пастерленген немесе қайнатылған сүт пен сүт өнімдерін пайдалану;
- ауру малдарды уақытында анықтау және ветеринариялық бақылау жүргізу;
- малмен жұмыс істегенде қолғап, арнайы киім және басқа да қорғаныс құралдарын пайдалану;
- ет пен мал өнімдерін дұрыс өңдеу;
- ветеринариялық-санитариялық талаптарды сақтау.
Қорытынды
Бруцеллез — адам денсаулығына елеулі қауіп төндіретін зооноздық инфекция. Оның алдын алуда малдарды ветеринариялық бақылау, сүт өнімдерін қауіпсіз пайдалану және жеке қорғаныс шараларын сақтау маңызды. Ауруға тән белгілер пайда болған жағдайда уақытында медициналық көмекке жүгіну бруцеллезді ерте анықтап, асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Дайындаған: Алматы қаласы Әуезов ауданының Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының эпидемиологиялық бақылау бөлімінің бас маманы Б.С. Тілеуберген.
