Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі
Агенттік туралы
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 11 қарашадағы № 203 Жарлығымен 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасының жаңа мемлекеттік органы – Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (бұдан әрі – Агенттік) жұмыс істейді.
Агенттік қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын және заңды мүдделерін қорғаудың тиісті деңгейін қамтамасыз ететін, қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және қаржы нарығын дамытуға жәрдемдесетін, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, сондай-ақ құзыреті шегінде өзге де тұлғаларды мемлекеттік реттеуді, бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.
Агенттік берілетін функциялар мен өкілеттіктерге сәйкес ҚРҰБ құқықтары мен міндеттемелерінің құқықтық мирасқоры ретінде айқындалды.
Мемлекет басшысы қаржы нарығын реттеу мен дамытудың биылғы 8 айдағы нәтижелері және алдағы кезеңге арналған міндеттер туралы есепті тыңдады. Қасым-Жомарт Тоқаевқа банктер туралы жаңа заңды іске асыру аясында заңға тәуелді актілер базасы толығымен жаңарғаны, 80 нормативтік-құқықтық акті қабылданғаны жөнінде баяндалды. Банктердің активтері 75,6 триллион теңгеге дейін (6,9 пайызға) ұлғайған, капиталдың жеткіліктілігі 20,7 пайызды құрайды. Агенттік қадағалау қызметі шеңберінде 8 айда қаржы секторы субъектілеріне 279 инспекторлық тексеру жүргізген. 190 қадағалау шарасы қолданылып, 465 миллион теңге сомасында айыппұл салынған. Микроқаржыландыру және коллекторлық агенттіктер нарығында жұмыс істейтін 13 субъекті лицензиясынан айырылды, ал алтауының лицензиясы уақытша тоқтатылып, 4 коллекторлық агенттік тізілімнен шығарылды. Президентке халықтың шамадан тыс кредит алуын азайту және экономиканы қаржыландыруды кеңейту шаралары жөнінде мәлімет берілді. Бизнеске арналған кредиттер 3,5 пайызға ұлғайып, 16 триллион теңгеге жетті. Кәсіпкерлікке жаңадан берілген кредит көлемі жыл басынан бері 19,1 пайызға өсіп, 12,5 триллион теңгені құрады. Реттеу шараларының нәтижесінде 7 ай ішінде тұтынушылық несиенің өсімі 4,6 пайызға дейін баяулады. Биыл шілде айынан бастап мерзімі кешіктірілген берешекті ұжымдық реттеудің Finkelisim.kz платформасы іске қосылды. Жыл соңына дейін азаматтардың арыз-шағымдарын қарау үшін Бірыңғай қаржы омбудсмені кеңсесі жұмыс істей бастайды. Мәдина Әбілқасымова Мемлекет басшысына Капитал нарығы мен сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламаларын, сондай-ақ «Капитал нарығы туралы» және «Сақтандыру нарығы туралы» жаңа заң жобаларын әзірлеу жөніндегі тапсырмаларының орындалу барысы жайында есеп берді. Бұдан бөлек, қаржы секторын цифрландыру және оған жасанды интеллектіні енгізу туралы ақпарат ұсынылды. Агенттік жасанды интеллект технологиясына негізделген FinAI бірыңғай қадағалау платформасын құрған. Жыл соңына дейін Қаржы нарығына жасанды интеллектіні енгізу стратегиясы әзірленеді. Құжатта ақпараттық қауіпсіздік пен деректерді қорғаудың бірыңғай тәсілдері қарастырылады. Кездесу қорытындысы бойынша Қасым-Жомарт Тоқаев қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету, қаржы саласында жасанды интеллектіні кеңінен пайдалану, экономиканың нақты секторларын кредиттеуді арттыру, сондай-ақ капитал мен сақтандыру нарығын одан әрі дамыту жөнінде бірқатар тапсырма берді.
Алматыда Капитал нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасының негізгі ережелері мен басты бағыттарын талқылауға арналған дөңгелек үстел өтті. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Ұлттық Банкпен және нарыққа қатысушылармен бірлесіп әзірледі. Іс-шараға Агенттіктің, Ұлттық Банктің, Еуропалық қайта құру және даму банкінің, Қазақстан қор биржасының (KASE), Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының басшылығы, нарыққа қатысушылар, сондай-ақ сараптамалық қоғамдастық өкілдері қатысты. Бүгінгі күні капитал нарығы негізгі көрсеткіштер бойынша орнықты өсуді көрсетіп отыр. Соңғы бес жылда қазақстандық акциялар нарығын капиталдандыру екі еседен астам – 19,1 трлн теңгеден 41,8 трлн теңгеге дейін өсті, орташа жылдық өсу қарқыны 11%. Борыштық бағалы қағаздар нарығы да іс жүзінде екі есе – 32 трлн теңгеден 58 трлн теңгеге дейін өсті , ал корпоративтік борыш көлемі 24 трлн теңгені құрады. «Агенттікке Ұлттық Банкпен бірлесіп Капитал нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын әзірлеу және Капитал нарығы туралы жаңа заң дайындау тапсырылды. Аталған бастамаларды іске асыру қор нарығының заманауи архитектурасын қалыптастыруға, сондай-ақ банктерді кредиттеумен қатар экономиканы ұзақ мерзімді қаржыландырудың негізгі көздерінің бірі ретінде қор нарығын одан әрі дамыту үшін жағдай жасауға бағытталған. Бұл ретте бағалы қағаздардың дамыған нарығы қаржыландыру көздерін әртараптандырудың, макроэкономикалық орнықтылықты нығайтудың және инвесторлардың сенімін арттырудың маңызды факторы болып табылады», – деп атап өтті сөз сөйлеу барысында Агенттік Төрағасы Мәдина Әбілқасымова. Бағдарламаның пайымы – терең, өтімді және әртараптандырылған капитал нарығын қалыптастыру, ол бизнестің ұзақ мерзімді қаржыландыруға, халықтың ұзақ мерзімді жинақтар үшін ауқымды сенімді құралдарға қол жеткізуін, ал экономика бойынша ішкі жинақтарды инвестицияларға тиімді түрлендіруді қамтамасыз етеді. Аталған мақсатқа қол жеткізу үшін 35 бастамадан тұратын 7 стратегиялық бағытты іске асыру жоспарлануда. Институционалдық инвесторлардың рөлін күшейту жоспарланып отыр. Институционалдық инвесторлар қазақстандық компаниялардың акциялары мен облигацияларына орнықты ұзақ мерзімді сұранысты қалыптастыра алады. Осы бағытта зейнетақы активтерін басқару тәсілдерін жетілдіру және қаржы ұйымдарының қаражатын ішкі нарық құралдарына инвестициялау мүмкіндіктерін кеңейту қаралып отыр. Компаниялардың қор нарығына шығуын жеңілдету көзделуде. Бағалы қағаздарды шығару рәсімдерін жылдамдатып, барынша ыңғайлы ету орынды болады. Ол тіркеуді Орталық депозитарийге беру және цифрлық форматқа көшу арқылы жүзеге асырылады. Сондай-ақ, орта бизнес үшін орналастырудың икемді шарттарын көздеу жоспарлануда. Бұл әкімшілік және реттеушілік кедергілерді азайтуға және қаржыландыруды қор нарығы арқылы тартатын компаниялар аясын кеңейтуге мүмкіндік береді. Акциялардың қайталама нарығының өтімділігін арттыру үшін бағалы қағаздарды қарызға алудың орталықтандырылған тетігін құру жоспарлануда, ол институционалдық инвесторларға уақытша бос қағаздарды нарықтық операциялар үшін ұсынуға мүмкіндік береді. Осы негізде жабық қысқа сатылымдарға рұқсат беріледі , маркет-мейкерлердің рөлі күшейтіледі және эмитенттердің тәуелсіз талдамасына қолдау көрсетіледі. Нарықтың бәсекеге қабілеттілігін одан әрі арттыру үшін оның инфрақұрылымын дамытуды жалғастыру қажет . Негізгі қадамдардың бірі – қазақстандық акцияларды ірі халықаралық сақтау және есеп айырысу жүйелеріне қосу. Бұл шетелдік инвесторларға қазақстандық акциялармен әдеттегі инфрақұрылым арқылы жұмыс істеуге мүмкіндік береді, транзакциялық шығасыларды азайтады және әлеуетті инвесторлар тобын кеңейтеді. « Корпоративтік басқару сапасын арттыруға және инвесторлардың құқықтарын қорғауға ерекше назар аударылатын болады. Жария компаниялар қызметінің ашықтығын арттыру, корпоративтік басқаруға қойылатын талаптарды күшейту және миноритарлық инвесторлардың құқықтарын тиімді қорғауды қамтамасыз ету жоспарлануда. Бұл нарыққа ұзақ мерзімді сенімді қалыптастыру және жеке инвесторлардың қатысуын кеңейту үшін аса маңызды», – деп атап өтті Агенттік Төрағасы. Сонымен бірге капитал нарығын реттеу және қадағалау моделі жаңартылатын болады. Агенттік формальды талаптарды сақтауға, сонымен қатар нарыққа қатысушылардың нақты тәуекелдері мен іс-қимыл факторларын бағалауға баса назар аудара отырып, тәуекелге бағдарланған қадағалау моделін қалыптастыруда. Биыл пилоттық режимде жаңартылған модельді сынақтан өткізу аяқталды, сондай-ақ инвесторларды қорғау мен корпоративтік басқаруды бағалау күшейтілді. Аталған модельді бүкіл нарыққа қолдану жоспарлануда. Биржаның рөлі күшейтіледі және оның реттеушілік функцияларының дербестігі арттырылады. Бүгінде KASE қатысушылар мен эмитенттерді сауда-саттыққа жіберуге, ақпаратты ашуға және сауда-саттық белсенділігіне мониторинг жүргізуге байланысты бірқатар функцияларды орындауда. Келесі қадам биржаның құрылымында тәуелсіз реттеушілік комитет құру болады. Ол шешімдерді биржаның коммерциялық басшылығына тәуелсіз қабылдайды. Бұл ретте нарықта айла-шарғы жасау белгілерінің анықталғаны туралы ақпарат Агенттікке жедел түрде берілетін болады. «Белгіленген бағыттар нарықты дамытудың негізгі элементтерін, атап айтқанда сұранысты кеңейту мен жаңа эмитенттердің шығуынан бастап инфрақұрылымды дамытуға, инвесторларды қорғауды арттыруға және қадағалауды жетілдіруге дейін қамтиды», – деп атап өтті М. Әбілқасымова. Барлық міндеттерді іске асыру үшін Бағдарламамен қатар «Капитал нарығы туралы» жаңа Заң әзірленуде. Құжат қолданыстағы нормаларды біріктіріп, жүйелейді және нарықтың тұтас реттеушілік архитектурасын қалыптастырады. Бағдарлама мен жаңа Заң бағалы қағаздар нарығын одан әрі дамыту, бизнес үшін қаржыландыруды тарту мүмкіндіктерін кеңейту және жаңа инвестициялық мүмкіндіктер жасау үшін заманауи негіз қалайды. Дөңгелек үстелдің қорытындылары бойынша қатысушылар Қазақстанның капитал нарығын одан әрі жетілдіруге және дамытуға бағытталған ұсыныстар мен практикалық ұсынымдарды тұжырымдады.
Алматыда Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасының негізгі ережелері мен негізгі бағыттарын талқылауға арналған дөңгелек үстел өтті. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банк сақтандыру нарығына қатысушылармен бірлесіп әзірледі. Іс-шараға Агенттіктің, Еуропалық Қайта құру және даму банкінің, Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының, Мемлекеттік кредиттік бюроның, Қазақстан сақтандырушылары қауымдастығының, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорының, сақтандыру нарығының өкілдері, сондай-ақ халықаралық сарапшылар қатысты. Жалпы алғанда, 5 жыл ішінде сақтандырушылардың активтері екі есе өсіп, 3,9 трлн теңгені құрады. Олардың ІЖӨ-ге қатынасы 2,58%-ды құрайды. Бұл нарықтың өсуі үшін айтарлықтай әлеуетті көрсетеді. Өсудің негізгі драйвері өмірді сақтандыру компаниялары болып табылады, олардың активтері шамамен үш есе ұлғайды. Жалпы сақтандыру саласында да орнықты өсу байқалады: сақтандырушылардың активтері 1,6 есе ұлғайды, ал активтердің орташа жылдық өсу қарқыны 21%-ды құрады. «Мемлекет басшысы біздің алдымызға сақтандыру нарығының орнықты дамуы, халық пен бизнесті сақтандырумен қамтуды кеңейту, ұзақ мерзімді жинақтарды дамыту және ұлттық экономика тәуекелдерін басқару жүйесінде сақтандырудың рөлін арттыру үшін жағдайлар жасау туралы ауқымды әрі стратегиялық міндет қойды », - деп атап өтті Агенттік басшысы Мәдина Әбілқасымова құттықтау сөзінде. Бағдарлама сақтандыру секторын дамытудың таяу жылдарға арналған негізгі бағдарларын айқындайды және оның экономикадағы рөлін арттыруға, сақтандыруды аясын кеңейтуге, жаңа өнімдер мен сату арналарын дамытуға, саланы цифрландыруға, сондай-ақ реттеу мен қадағалау жүйесін жетілдіруге бағытталатын болады. «Соңғы жылдары сақтандыру нарығы сыйлықақылар көлемінде және сақтандырумен қамту деңгейінің орнықты өсуін көрсетіп отыр. 2021 – 2025 жылдар аралығындағы кезеңде сақтандыру сыйлықақыларының көлемі екі есе өсті, бұл ретте ең елеулі жедел өсу 2023 жылдан бастап байқалады. Сыйлықақылардың негізгі өсуі қазір өмірді сақтандыруды қамтамасыз етеді», - деп атап өтті М. Әбілқасымова. Бағдарлама 6 стратегиялық бағыт пен 18 бастаманы айқындайды. Бірінші бағыт міндетті сақтандыру жүйесін жетілдіруге қатысты. Икемді реттеумен міндетті сақтандырудың бірыңғай моделіне (міндетті және жүктелген деп бөлмей) көшу ұсынылады. Заң сақтандырып қорғаудың негізгі қағидалары мен кепілдіктерін айқындайды, ал экономикалық жағдайлар мен тәуекелдердің өзгеруіне байланысты өлшемдер заңға тәуелді актілер мен шарттардың талаптары деңгейінде реттелетін болады. Тарифтік реттеу тәуекелдер мен нарықтық жағдайлардың өзгеруін шұғыл ескеруге мүмкіндік береді. Осы реформа шеңберінде ең жаппай және әлеуметтік сыныптар – міндетті автосақтандыру және қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру бойынша сақтандыру талаптары жақсартылатын болады. Сақтандырудың міндетті сыныптарының тізбесі тұрғын үйді жер сілкіністерінен, су тасқынынан (су басудан) және орман өрттерінен міндетті сақтандыруды енгізу есебінен кеңейтілетін болады. Екінші бағыт – ерікті сақтандыруды дамыту. Азаматтар үшін зейнетақы шешімдерін таңдауды кеңейту үшін жинақтауды инвестициялау стратегиясын таңдау құқығымен өмір бойы кепілді төлемдерді есептейтін жаңа зейнетақы аннуитеттерін енгізу ұсынылады. Бұл азаматтарға инвестициялық кіріс есебінен болашақ төлемдерді ұлғайтуға мүмкіндік береді. ЕМС-ті дамытуды МӘМС-ке қосымша ая ретінде қарастыру ұсынылады, ол кепілдендірілген қамтуды қайталамайды, бірақ азаматтардың медициналық қызметтер алу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Үшінші бағыт – сату арналарын дамыту және тұтынушылардың құқықтарын қорғау. Сақтандыру агенттері мен брокерлердің функцияларын нақты ажырату ұсынылады. Агенттердің қызметі халықпен жұмыс істеуге, ал брокерлердің қызметі сақтандыру төлемдерін кәсіби реттеуге бағытталатын болады. Адам үшін бұл сақтандыруды таңдау мен ресімдеуден бастап төлемді алуға дейін неғұрлым түсінікті қолдау жүйесін білдіреді. Әр кезеңде клиенттің мүдделерін қорғауға көмектесетін кәсіби қатысушы болады. Сақтандыру төлемдерін алу процесін жүйелі түрде ілеспелейтін делдалдардың қызметі реттелетін болады. Олар клиенттерге сақтандырушымен өзара әрекеттесу тәртібін және олардың комиссиялық сыйақысының мөлшерін ашуы керек. Төртінші бағыт – инфрақұрылымды цифрландыру және дамыту. Нарықты дамытудың келесі кезеңі ерікті сақтандырудың цифрлық трансформациясы болады: электрондық шарт ерікті бұқаралық өнімдер үшін негізгі форматқа айналады. Әр түрлі сақтандырушылардың ұсыныстарын салыстыруды және электрондық форматта шарттар жасауды қамтамасыз ететін сақтандыру маркетплейстерінің мәртебесі заңнамалық түрде бекітілетін болады. Бірыңғай сақтандыру дерекқоры сақтандыру ақпаратын қауіпсіз алмасу үшін нарықтың жалпы цифрлық инфрақұрылымы ретінде дамитын болады. Міндетті сақтандыру шарттарын бірегей сәйкестендіру нарықтың ашықтығын арттырады және клиенттерді жалған полистерді пайдаланудан қорғауға көмектеседі. Бұл ретте сақтандыру ақпаратымен алмасу қауіпсіз және клиенттің келісімімен жүргізілетін болады. Актуарлық есеп айырысулардың сапасын арттыру үшін Орталық актуарий құру жоспарлануда. Ол тәуекелдер мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалаудың бірыңғай тәсілдерін қалыптастырады және сақтандырудың міндетті сыныптары бойынша тарифтерді есептеуге және қайта қарауға қатысады. Бесінші бағыт – қаржылық орнықтылықты қамтамасыз ету. Бұл бағыт бойынша бәсекелестікті арттыру үшін шетелдік сақтандырушылар нарығына қолжетімділікті ырықтандыру ұсынылады. Ел ішінде нарық тиімді қабылдауға және ірі тәуекелдерді халықаралық нарыққа беруге қабілетті тәуекелдерді ұстап қалуға мүмкіндік беретін қайта сақтандырудың елдік саясаты әзірленетін болады. Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры таратылатын сақтандырушылардың міндеттемелерін реттеуге қатысу үшін қосымша өкілеттіктерге ие болады. Пруденциялық қадағалау жүйесі ұлттық сақтандыру нарығының ерекшеліктеріне бейімделген Solvency II және 17 ХҚЕС қағидаттарын ескере отырып күшейтілетін болады. Алтыншы бағыт – сақтандырудың жаңа бизнес-модельдерін дамыту. ШОБ субъектілері үшін арнайы сақтандыру өнімдерін құру және бұрыннан бар процестер – кредиттер алу, мемлекеттік сатып алуларға және кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларына қатысу кезінде сақтандыру саласын кеңейту көзделеді. Исламдық сақтандыруды кезең-кезеңімен дамыту және қолданыстағы сақтандырушыларға жеке заңды тұлға құрмай исламдық өнімдерді ұсынуға мүмкіндік беретін «исламдық терезелер» тетігін енгізу ұсынылады. «Бағдарламаның негізгі бастамалары» ағымдағы жылдың соңына дейін Қазақстан Республикасының құрылтайына енгізіледі деп жоспарланып отырған сақтандыру нарығы туралы жаңа Заң жобасында көрініс табады. Бағдарламада көзделген бастамаларды іске асыру, ең алдымен, тұтынушылар байқайтын болады: сақтандыру өнімдерінің таңдауы кеңейеді, цифрлық сервистердің арқасында олардың қолжетімділігі артады және полисті рәсімдеу уақыты қысқарады. Сонымен қатар, сақтандырушыларға қойылатын талаптарды күшейту және қадағалауды жетілдіру сақтандыру ұйымдарының сенімділігін және клиенттердің құқықтарын қорғау деңгейін арттырады. Азаматтардың мүлкін, денсаулығын, кірістері мен жинақтарын қорғауға арналған жаңа өнімдерге ерекше назар аударылатын болады», – деп атап өтті М. Әбілқасымова. Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша қатысушылар Қазақстанның сақтандыру нарығын одан әрі жетілдіруге және дамытуға бағытталған ұсыныстар мен практикалық ұсынымдарды әзірледі.
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Қазақстан Ұлттық Банкі басшылығының China Construction Bank (CCB) Төрағасы Чжан Цзиньлянмен кездесуі өтті. Қазақстанның банк секторының жай-күйі мен даму перспективалары, екіжақты қаржылық ынтымақтастық, оның ішінде Қазақстанда CCB еншілес банкін құру мәселелері талқыланды. Кездесу қорытындысы бойынша тараптар екі елдің қаржы институттары арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға және инвестициялық өзара іс-қимылды кеңейтуге мүдделілік білдірді.
Астанада «Азиядағы проблемалық кредиттерді реттеу тетіктерін ілгерілету: инновациялар, институттар және нарықтың дайындығы» деген тақырыпта Активтерді басқару жөніндегі мемлекеттік компаниялардың (IPAF) халықаралық форумының 10-шы Халықаралық конференциясы өтті. Алаң мемлекеттік органдардың, бизнестің, сараптамалық және инвестициялық қоғамдастықтың өкілдерін біріктірді. Конференция аясында Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының бірінші орынбасары Тимур Әбілқасымов проблемалық активтер деңгейін төмендетуге және стрестік активтердің толыққанды нарығын қалыптастыруға Қазақстанның көзқарастары туралы баяндама жасады. Проблемалық активтер деңгейін төмендету үшін тәуекелге бағдарланған қадағалау енгізілгені, оның негізі SREP моделі болып табылатыны атап өтілді. Активтердің сапасын жыл сайынғы бағалау (AQR) банктердің баланстарындағы тәуекелдерді уақтылы анықтауға мүмкіндік береді, ал тұрақты қадағалап стресс-тестілеу қаржы секторының ықтимал экономикалық күйзелістерге төзімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Тәуекел деңгейіне байланысты банктер үшін капитал буферлеріне қойылатын талаптарды ескере отырып, қадағалау үстемеақылары белгіленеді. Мемлекет басшысы ағымдағы жылғы қаңтар айында қол қойған «Банктер және банк қызметі туралы» жаңа Заңның қабылдануы маңызды кезең болды. Заң реттеу мен қадағалаудың халықаралық стандарттарын одан әрі дамыту үшін негіз жасады. «Алдын ала қадағалауды құрумен қатар, Агенттік банк баланстарын тазарту бойынша ауқымды жұмыс жүргізді, бұл 2017 жылдан бастап банк жүйесіндегі стрестік активтердің көлемін екі еседен астам – 7,7 трлн теңгеден 3,1 трлн теңгеге дейін қысқартуға мүмкіндік берді. Бұл нәтиже жаңа кезеңге өту үшін қажетті негіз болды. Мемлекет басшысының тапсырмасын орындай отырып, біз нарықтық қағидаттар бойынша стрестік активтердің толыққанды өтімді нарығын қалыптастыруға кірістік», - деп атап өтті Т.Әбілқасымов. Осы жұмыс шеңберінде Қазақстанда стрестік активтер нарығының институционалдық және цифрлық инфрақұрылымы дәйекті түрде қалыптастырылды. Мәселен, 2022 жылы бейрезиденттерді қоса алғанда, жеке инвесторлар стрестік активтерді сатып алу құқығына ие болды, осындай активтерді сенімгерлік басқару жөніндегі сервистік компаниялар институты құрылды және олардың банктердің балансында болуының шекті мерзімдері белгіленді. 2023 жылы резиденттер мен бейрезиденттерге арналған салық төрелігі жойылды, бұл шетелдік капиталды тартуға қолайлы жағдай жасады. Келесі кезең стрестік активтерді сатып алу-сату процестерін цифрландыру болды. 2024 жылы қайталама нарықтың цифрлық инфрақұрылымы құрылды, оның шеңберінде берілген рұқсаттар негізінде екі аккредиттелген платформа – DMAS және Debex іске қосылды. Бүгінгі күні аталған алаңдар арқылы 408 аукцион өткізіліп, сатылған активтердің көлемі 310 млрд теңгені құрады. Цифрлық платформалар баға белгілеудің ашықтығын арттыруға және сатушылар мен сатып алушылардың күтуіндегі алшақтықты азайтуға мүмкіндік береді, бұл проблемалық қарыздар нарығының негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Соңғы кезең Банктер туралы заңда жаңа пруденциялық нормаларды бекіту болды. Нәтижесінде қаржы институттарының баланстарында стрестік активтердің болуының ең жоғары мерзімі 3 жылмен шектелді. Осылайша, стрестік активтермен жұмыс ашық баға белгілеуді, инвесторлар үшін болжамды жағдайларды және қаржы ресурстарын экономикалық айналымға жедел қайтаруды қамтамасыз ететін қатаң реттеуші тәртіп режиміне ауыстырылады. Нарықты дамытудың келесі негізгі факторы капиталды және институционалдық қатысушыларды тарту ауқымы болады. IPAF алаңы Азиядағы стрестік активтердің жалпы, жоғары өтімді нарығын қалыптастыру мақсатында өңір елдерінің реттеушілері мен инвесторларының күш-жігерін біріктіру үшін мүмкіндіктер жасайды.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінде Төраға Мәдина Әбілқасымованың АҚШ Мемлекеттік хатшысының Оңтүстік және Орталық Азия елдері жөніндегі көмекшісі Пол Капурмен кездесуі өтті. Кездесу барысында тараптар қаржылық ынтымақтастық, қадағалау тетіктерін дамыту және Агенттіктің АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясымен (U.S. Securities and Exchange Commission, SEC) өзара іс-қимылы мәселелерін талқылады. Халықаралық ынтымақтастықты одан әрі кеңейту шеңберінде Агенттік Орталық Азия елдері үшін SEC техникалық көмек бағдарламасына қатысуға дайын екендігін білдірді. Өзара іс-қимылдың әлеуетті бағыттары бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушыларға қатысты қадағалау тетіктерін жетілдіруді, бақылау функцияларын автоматтандыруды, тәуекелге бағдарланған тәсілдерді енгізуді және өзін-өзі реттейтін ұйымдар (ӨРҰ) институтын дамытуды қамтиды. Агенттік қаржылық тұрақтылықты нығайтуға, қадағалауды жетілдіруге және қаржы нарығына қатысушылардың мүдделерін қорғауға баса назар аудара отырып, АҚШ-тың қаржы реттеушілерімен өзара іс-қимылды жалғастырады.
"Банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының қаржылық орнықтылығының нашарлауының қаржы-экономикалық және өзге де белгілерінің мәндерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасының 2026 жылғы 7 тамыздағы №119 қаулысы
Жарияланды:
Агенттік қаулысы
«Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының қаулыларына сақтандыру қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы 27 шiлдедегi № 107 қаулысы
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының қаулыларына сақтандыру қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: «Сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру, оның ішінде сақтандыру нарығының қатысушыларымен өзара қарым-қатынастағы қызметін жүзеге асыруына, сақтандыру ұйымы мен сақтандыру агентінің арасында жасалатын тапсырма шартына қойылатын және сақтандыру агентінің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыруға өкілеттіктеріне қойылатын талаптарды, сондай-ақ сақтандыру агенттерін оқытудың ең қысқа бағдарламасын және оқытуды жүргізудің тәртібіне қойылатын талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2010 жылғы 1 наурыздағы № 25 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6164 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру, оның ішінде сақтандыру нарығының қатысушыларымен өзара қарым-қатынастағы қызметін жүзеге асыруына, сақтандыру ұйымы мен сақтандыру агентінің арасында жасалатын тапсырма шартына қойылатын және сақтандыру агентінің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыруға өкілеттіктеріне қойылатын талаптарда, сондай-ақ сақтандыру агенттерiн оқытудың ең қысқа бағдарламасында және оқытуды жүргізудің тәртібіне қойылатын талаптарда бұдан әрі – Талаптар): 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру, оның ішінде сақтандыру нарығының қатысушыларымен өзара қарым-қатынастағы қызметін жүзеге асыруына, сақтандыру ұйымы мен сақтандыру агентінің арасында жасалатын тапсырма шартына қойылатын және сақтандыру агентінің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыруға өкілеттіктеріне қойылатын талаптарда, сондай-ақ сақтандыру агенттерiн оқытудың ең қысқа бағдарламасында және оқытуды жүргізудің тәртібіне қойылатын талаптар (бұдан әрі – Талаптар) «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 11-1-бабының 8-тармағына, 18-бабының 1-тармағына және 18-1-бабының4-тармағына сәйкес сақтандыру шарттарын жасау және орындау кезінде, оның ішінде сақтандыру агенті сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру ұйымы филиалының атынан және тапсырмасы бойынша сақтандыру шарттарын жасау бойынша делдалдық қызметті жүзеге асыру кезінде туындайтын процестерді реттеу мақсатында әзірленді. Сақтанушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сақтандыру ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру ұйымдары филиалдарының адал іс-қимылын қамтамасыз ету, сондай-ақ сақтанушыларға зиян келтірудің алдын алу мақсатында осы Талаптармен сақтандыру қызметіндегі жосықсыз практикалардың түрлері мен белгілері, оларды анықтау тәртібі, сақтанушылардың жолданымдарын қарауға қойылатын талаптар, сондай-ақ сақтанушылардың қаржылық сауаттылығын арттыру жөніндегі шараларға қойылатын талаптар белгіленеді. Талаптарға сәйкес дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Осы Талаптардың сақтандыру ұйымының сақтандыру, оның ішінде сақтандыру нарығының қатысушыларымен өзара қарым-қатынастағы қызметін жүзеге асыру тәртібін, сақтандыру ұйымы мен сақтандыру агентінің арасында жасалатын тапсырма шартына және сақтандыру агентінің сақтандыру нарығында делдалдық қызметті жүзеге асыру өкілеттіктеріне қойылатын талаптарды, сондай-ақ сақтандыру агенттерін оқытудың ең қысқа бағдарламасын және оқытуды жүргізу тәртібіне қойылатын талаптарды реттейтін ережелері «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының аумағында сақтандыру қызметін жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру ұйымдарының филиалдарына қолданылады.»; 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Сақтандыру ұйымының немесе сақтандыру агентінің (сақтандырудың ерікті түрлері бойынша) сақтанушымен сақтандыру шартын жасау процесін ұйымдастыру мынадай кезеңдерді қамтиды: 1) сақтандыру қағидаларымен танысу және сақтандыру шартының мынадай талаптары жөнінде анық және толық ақпарат беру: сақтандыру тарифтері мен сақтандыру сомаларының мөлшері; сақтандыру сыйлықақыларын төлеу мерзімдері; сақтандыру шартының күшіне ену мерзімі; сақтандыру оқиғалары, оның ішінде сақтандыру жағдайларының түрлерін және сақтандыру оқиғасының және (немесе) сақтандыру жағдайының басталуы туралы хабарлау тәртібінің сипаты; сақтанушының, оның ішінде сақтандыру оқиғасы және (немесе) сақтандыру жағдайы басталған кездегі құқықтары мен міндеттері; шарт талаптарына өзгерістер енгізу тәртібі; сақтандыру шартын мерзімінен бұрын тоқтату салдары; жеңілдік берілетін тұлғалардың тізбесін көрсетілген жеңілдіктердің болуы; сақтандыру түріне тән өзге де маңызды талаптар; 2) егер сақтандыру шарты қосылу шарты нысанында жасалса - сақтандыру қағидаларының көшірмесін қағаз тасымалдағышта беру не сақтанушыға сақтандыру қағидаларының электрондық (сканерленген) көшірмесін немесе сақтандыру ұйымының интернет-ресурсындағы немесе сақтандыру ұйымы әріптесінің интернет-ресурсындағы сақтандыру қағидаларының жарияланымына сілтемелерді (сақтанушының таңдауы бойынша) жіберу; 3) сақтандыру шартын жасасуға қажетті ақпарат пен құжаттарды (құжаттардың көшірмелерін) алу; 4) сақтандыру шартын жасасуға негіз болатын (сақтандыру қағидаларында немесе «Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Жекеше нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Аудиторлық ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Туристі міндетті сақтандыру туралы», «Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы», «Қызметі үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объектілер иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Міндетті экологиялық сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының заңдарында (бұдан әрі – Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін жекелеген заңдары) талаптар болған кезде), оның ішінде сақтанушыны сақтандыру талаптарымен таныстыру туралы белгіні қамтитын өтінішті толтыру; 5) сақтандыру объектісін қарау және (немесе) бағалау, оның ішінде оны жүргізу үшін мамандарды тарта отырып (қажет болғанда) бағалау (жеке сақтандыру шарттары бойынша медициналық куәландыру). Сақтандыру объектісін қарау кезінде сақтандырушының ішкі құжаттарында көзделген нысан бойынша тиісті акт жасалады; 6) сақтандыруға қабылданатын сақтандыру тәуекелдері бойынша сақтандыру өтемінің талаптарын анықтау; 7) сақтандыру ұйымының ішкі қағидаларында белгіленген мерзімде тәуекел дәрежесін бағалау үшін сақтандыру объектісіне қатысты сақтанушы хабарлаған мәліметтер мен құжаттарды тексеруді жүзеге асыру арқылы түрлері, талаптары мен тәртібі міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында белгіленетін міндетті сақтандыру шарттарын қоспағанда, сақтандыру шартын жасасу мүмкіндігі туралы шешім қабылдау; 8) сақтандыру объектісі және сақтандыруға қабылданатын тәуекелдер бойынша сақтандыру тарифін анықтау; 9) сақтандыру сомасын келісу және сақтандыру сыйлықақыларын есептеу; 10) сақтанушының: фискальді чекті ала отырып, сақтандырушының кассасына; сақтандыру сыйлықақысын төлеу туралы растайтын құжатты ала отырып сақтандыру агенті-жеке тұлғаға; фискальді чекті ала отырып сақтандыру агенті-заңды тұлғаға; қолма-қол ақшасыз төлеуге жататын сақтандыру сыйлықақысы (сақтандыру жарнасы); 11) сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын ескере отырып, сақтандыру агенті туралы ақпаратты көрсетумен сақтандыру полисін ресімдеу (қосылу шартын жасасу) не жеке сақтандыру шартын жасасу; 12) сақтандыру ұйымының талдамалық есебінде және бағдарламалық қамтылымында Талаптарға 1-қосымшада көзделген сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты туралы ақпаратты көрсету. Сақтандыру ұйымы аталған ақпаратты алған сәттен бастап бір жұмыс күні ішінде ақпаратты енгізуді қамтамасыз етеді. Сақтанушымен сақтандыру шарты сақтандыру ұйымы «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының Заңына көзделген клиентті тиісінше тексеру бойынша шараларды сақтандыру ұйымы қабылдағаннан кейін жасалады. Сақтандыру ұйымы тапсыру шарттары жасалған сақтандыру агенттерінің клиентті тиісінше тексеру бойынша талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді.»; 5-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5-1. Сақтандыру ұйымы жасалған сақтандыру (қайта сақтандыру) шартын оны жасаған сәттен бастап бір жұмыс күн ішінде сақтандыру (қайта сақтандыру) шартының тізіліміне енгізеді. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шартының тізілімінде мынадай мәліметтер көрсетіледі: 1) сақтанушы туралы мәліметтер: тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) (жеке тұлғаның); атауы (заңды тұлғаның); сақтандыру шартының нөмірі; сақтандыру шарты жасалған күн; сақтандыру шартының күшіне енгізілген және қолданысы аяқталған күн; жеке сәйкестендіру нөмірі (жеке тұлғаның); бизнес-сәйкестендіру нөмірі (заңды тұлғаның); 2) сақтандырылған адам туралы мәліметтер: тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) (жеке тұлғаның); атауы (заңды тұлғаның); сақтандыру шартының нөмірі; сақтандыру шарты жасалған күн; сақтандыру шартының күшіне енгізілген және қолданысы аяқталған күн; жеке сәйкестендіру нөмірі (жеке тұлғаның); бизнес-сәйкестендіру нөмірі (заңды тұлғаның); 3) қайта сақтандырушы туралы мәліметтер: қайта сақтандырушының атауы; қайта сақтандыру шартының нөмірі; қайта сақтандыру түрі; қайта сақтандыру шартын жасаған күні; сақтандыру шартының күшіне енгізілу және қолданылуы аяқталу күні; қайта сақтандырушы резиденттiгiнiң мәртебесi;»; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Сақтандыру ұйымының сақтандыру шартын орындау процесін ұйымдастыруы мынадай кезеңдерді қамтиды: 1) егер аталған міндет сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) көзделсе, сақтанушы сақтандырушыға сақтандыру оқиғасы және (немесе) сақтандыру жағдайы туралы хабарлаған кезде сақтандыру ұйымының жауапты қызметкерінің сақтандыру оқиғасы және (немесе) сақтандыру жағдайы туралы мәліметті шығындарды есепке алу журналына тіркеуі; 2) міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында не өтініш берушінің (сақтанушының, сақтандырылушының, пайда алушының не олардың өкілдерінің) сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) көзделген құжаттарды қоса бере отырып, сақтандыру төлемін жүзеге асыру туралы жазбаша немесе цифрлық нысандағы өтінішті қабылдау. Сақтандыру төлемін жүзеге асыру жөніндегі өтініште пайда алушы туралы мынадай мәліметтерді қамтылады: тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда); тұрғылықты жері; байланыс телефондары; сақтандыру төлемдерін алу тәртібі - қолма-қол ақшамен не банктік шотына аударым жасау арқылы; банк деректемелері (қажет болғанда); міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында немесе сақтандыру ұйымының ішкі қағидаларында көзделген мәліметтер; 3) өтініш берушінің (сақтанушының, сақтандырылушының, пайда алушының не олардың өкілдерінің) сақтандыру төлемдерін алуға ұсынған құжаттарының сақтандыру шартының (сақтандыру қағидаларының) не міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарының талаптарына сәйкес келуін, оның ішінде құжаттардың толық топтамасының болуын тексеру; 4) сақтандыру сыйлықақыларын (сақтандыру жарналарын) төлеу бойынша сақтанушының дебиторлық берешегінің болуын тексеру; 5) осы құқық сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында көзделген жағдайда, бүлінген мүлікті қарап тексеру; 6) сақтандыру оқиғасының басталу себептері мен мән-жайын анықтау, сондай-ақ өтініш беруші ұсынған құжаттардың негізінде сақтандыру оқиғасы мен сақтандыру жағдайы арасындағы себепті байланысты растау, сондай-ақ өтініш берушіден сақтандыру жағдайын анықтау үшін мәні бар дәйекті мәліметтерді алу; 7) сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) немесе міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде келтірілген зиян мөлшерін бағалауды ұйымдастыру не айқындау; 8) сақтандыру төлемін жүзеге асыру не оны жүзеге асырудан сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) не Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделген негіздер бойынша толық немесе ішінара бас тарту туралы шешім қабылдау; 9) бас тарту себептерінің дәлелді негіздемесімен бірге сақтандыру төлемінен толық немесе ішінара бас тарту туралы тиісті шешімді сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) не міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында белгіленген мерзімдерде өтініш берушіге жазбаша немесе цифрлық нысанда жіберу; 10) сақтандыру шартында (сақтандыру қағидаларында) не міндетті сақтандыру түрлерін реттейтін Қазақстан Республикасының жекелеген заңдарында белгіленген мөлшерде, тәртіппен және мерзімдерде сақтандыру төлемін қолма-қол ақшамен не сақтандыру төлемін жүзеге асыру туралы өтінішке сәйкес банк шотына аудару арқылы жүзеге асыру; 11) сақтанушыға (сақтандырылушыға) немесе өзге де тұлғаға сақтандыру жағдайы кезінде шығындарды болдырмау немесе азайту мақсатында, егер осы шығыстар қажет болған немесе сақтандыру ұйымының нұсқауларын орындау үшін жұмсалған болса, олар жұмсаған шығыстарды өтеу.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Сақтандыру агентімен тапсырма шартын жасасқаннан кейін сақтандыру ұйымы: 1) сақтандыру агенті туралы ақпаратты Талаптарға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сақтандыру ұйымының жауапты қызметкері цифрлық нысанда жүргізуді жүзеге асыратын сақтандыру агенттерінің тізіліміне кіргізеді; 2) тапсырма шартын жасасқан күннен кейінгі 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірмей мемлекеттің қатысуымен дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйымға Талаптарға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сақтандыру агенттерінің тізіліміне енгізілген сақтандыру агенті туралы ақпаратты цифрлық нысанда жібереді; 3) сақтандыру агенті туралы ақпаратты Талаптарға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сақтандыру қызметтерін тұтынушылардың (интернет-ресурстарды қоса алғанда) көруі және танысуы үшін қолжетімді жерде орналастырады; 4) сақтандыру агентін сақтандыру агенттерін оқытудың ең қысқа бағдарламасы бойынша, оның ішінде қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс қимылдар мәселелері бойынша оқытуды ұйымдастыруды қамтамасыз етеді; 5) Заңның 18-1-бабы 2-тармағының бесінші бөлігіне сәйкес сақтандыру агенттері тізіліміне енгізілгеннен кейін кемінде үш жылда бір рет сақтандыру агентінің кәсіби қайта даярлаудан өтуін ұйымдастырады. Сақтандыру ұйымы сақтандыру агентімен тапсырма шартын бұзу кезінде тапсырма шартын бұзған күннен кейінгі 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірмей мемлекеттің қатысуымен дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйымға тиісті ақпаратты цифрлық нысанда жібереді.»; 12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «12. Заңды тұлғалар - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарында, сақтандыру брокерлерінде және сақтандыру агенттерінде, жеке тұлғалар - актуарийлердегі және сақтандыру агенттеріндегі құжаттарды жасау, құжаттаманы басқару және құжаттарды сақтау тәртібі Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14309 болып тіркелген «Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру нарығының кәсіби қатысушыларының, сақтандыру агенттерінің міндетті түрде сақталуға жататын құжаттарды сақтау қағидаларын және Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру нарығының кәсіби қатысушыларының, сақтандыру агенттерінің міндетті түрде сақталуға жататын құжаттарының тізбелерін және оларды сақтау мерзімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 8 тамыздағы № 171 қаулысына сәйкес айқындалады. Сақтандыру нарығының кәсіби қатысушыларының, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сақтандыру агенттерінің міндетті түрде сақталуға жататын құжаттарды сақтауы қағаз және (немесе) цифрлық нысанда жүзеге асырылады.»; 20-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «20. Тапсырма Шартында мынадай мәліметтер болу тиіс: 1) тапсырма шартының нөмірі; 2) сақтандыру ұйымының атауы, оның атынан сақтандыру агенті делдалдық қызметін жүзеге асырады; 3) сақтандыру агентінің тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда), туған күні, жеке басын куәландыратын құжатты берген күні және органы, жеке сәйкестендіру нөмірі, тұрғылықты жері, заңды мекен-жайы (жеке тұлғалар үшін); сақтандыру агентінің бизнес-сәйкестендіру нөмірі, орналасқан жері, заңды мекен-жайы, банк деректемелері (заңды тұлғалар үшін), телефондардың байланыс нөмірлері; 4) тапсырма шартының мәні (тапсырма шарты бойынша сақтандыру шартын жасасу бойынша делдалдық қызмет көрсетулерін Заңға сәйкес сақтандыру ұйымының тапсырмасы бойынша); 5) сақтандыру объектісін көрсету; 6) Заң талаптарын ескере отырып сақтандыру агентінің өкілеттігі; 7) тараптардың құқықтары мен міндеттері; 8) тараптардың жауапкершілігі; 9) Заң талаптарын ескере отырып комиссиялық сыйақыларының мөлшері; 10) қосымша талаптары; 11) тапсырма шартының қолданылу аумағы; 12) тапсырма шартының қолданылу мерзімі; 13) тапсырма шартына өзгерістер мен толықтырулар енгізу тәртібі; 14) тапсырма шартын бұзу және тоқтату тәртібі; 15) тараптардың деректемелері; 16) тапсырма шартын жасасу күні, орны.»; 1-қосымша осы Қаулыға 1-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын; 2-қосымша осы Қаулыға 2-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын; 2-1-қосымша осы Қаулыға 3-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын; 3-қосымша осы Қаулыға 4-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын; 7-қосымша осы Қаулыға 5-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын. «Сақтандыру ұйымымен зейнетақы аннуитеті шартын жасасу және зейнетақы жинақтарын (сатып алу сомасын) сақтандыру ұйымына, зейнетақы аннуитеті шарты бойынша бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аудару қағидалары, сондай-ақ сақтандыру бойынша дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйыммен зейнетақы аннуитеті шарттары бойынша деректер алмасу тәртібі және мерзімдерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2023 жылғы 7 маусымдағы № 44 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32835 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Сақтандыру ұйымымен зейнетақы аннуитеті шартын жасасу және зейнетақы жинақтарын (сатып алу сомасын) сақтандыру ұйымына, зейнетақы аннуитеті шарты бойынша бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аудару қағидаларында, сондай-ақ сақтандыру бойынша дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйыммен зейнетақы аннуитеті шарттары бойынша деректер алмасу тәртібі және мерзімдерінде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қағидаларда Цифрлық кодексте көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар мен қысқартулар пайдаланылады: 1) цифрлық жүйе – ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді іске асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған цифрлық технологиялардың, қызмет көрсететін қызметкерлердің және техникалық құжаттаманың ұйымдастырылып ретке келтірілген жиынтығы; 2) «Мүгедектігі бар адамдардың орталықтандырылған деректер банкі» цифрлық жүйесі (бұдан әрі – «МОДБ» АЖ) – мүгедектікті белгілеу, еңбек ету қабілетінен айырылу, абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасын әзірлеу бойынша бизнес-процестерді автоматтандыруға, сондай-ақ медициналық-әлеуметтік сараптама бөлімдерінде куәландырудан өткен адамдар бойынша деректерді сақтау мен өңдеуге арналған аппараттық-бағдарламалық кешен; 3) сақтандыру бойынша бірыңғай дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі ұйым (бұдан әрі – CБДҚ қалыптастыру жөніндегі ұйым) – «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Сақтандыру қызметі туралы заң) сәйкес сақтандыру бойынша бірыңғай дерекқорды қалыптастыру және жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйым; 4) сақтандыру бойынша бірыңғай дерекқор – сақтандыру ұйымы, сақтанушы, сақтандырылушы және пайда алушы туралы ақпараттың жиынтығы (оның ішінде цифрлық нысанда); 5) сақтанушы – Кодекстің 226-бабына сәйкес зейнетақы аннуитеті шартын жасасқан жеке тұлға; 6) сақтандырылушы – зейнетақы аннуитеті шартында айқындалған және зейнетақы аннуитеті шартына сәйкес сақтандыру төлемдерін алушы болып табылатын жеке тұлға; 7) сақтандыру сыйлықақысы – басқа сақтандыру ұйымымен немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру ұйымының филиалымен зейнетақы аннуитеті шартын бұзу кезінде алынған, сақтанушының таңдауы бойынша Қазақстан Республикасының сақтандыру ұйымына немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру ұйымының филиалына зейнетақы аннуитетін сатып алуға жіберген зейнетақы жинақтары және (немесе) сатып алу сомасы; 8) Жөнелтуші қор: міндетті зейнетақы жарналары салымшысының (салымшыларының), міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары аударылған жеке тұлғаның (жеке тұлғалардың) және (немесе) зейнетақы төлемдерін алушының (алушылардың) зейнетақы жинақтары сақтандыру ұйымымен зейнетақы аннуитеті шартын немесе зейнетақы аннуитеті шартына қосымша келісім жасауына байланысты сақтандыру ұйымына аударылатын бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры; сақтандыру ұйымымен зейнетақы аннуитеті шартын немесе зейнетақы аннуитеті шартына қосымша келісім жасауға байланысты ерікті зейнетақы жарналары есебінен салымшының (салымшылардың) және (немесе) алушының (алушылардың) зейнетақы жинақтары аударылатын бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры не ерікті жинақтаушы зейнетақы қоры; 9) Алушы қор – Кодекстің 226-бабының 13-тармағына сәйкес сақтанушының (сақтанушылардың) өтінішіне байланысты қайтарылуға жататын ақша сомасы аударылатын бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры; 10) өтініш беруші – міндетті зейнетақы жарналарының салымшысы және (немесе) оған міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары аударылған жеке тұлға; 11) сақтандыру ұйымының ішкі құжатымен бекітілген нысан бойынша зейнетақы аннуитеті шартын жасау туралы өтініш (бұдан әрі – өтініш) – сақтандыру сыйлықақысын есептеу және өтініш берушіні (өтініш берушілерді) және (немесе) зейнетақы төлемдерін алушыны (алушыларды) және (немесе) сақтанушыны (сақтанушыларды) (немесе) сақтандырылушыны (сақтандырылушыларды) идентификаттау үшін қажетті деректерді қамтитын құжат; 12) алушы – бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан зейнетақы төлемдерін алушы; 13) жөнелтуші сақтандыру ұйымы – зейнетақы аннуитеті шартының бұзылуына байланысты сатып алу сомасы басқа сақтандыру ұйымына аударылатын сақтандыру ұйымы және (немесе) оған сақтандыру төлемдерінің мөлшерін ұлғайту немесе азайту бөлігінде өзгерістер енгізілуіне байланысты Алушы қорға қайтарылуға жататын ақша сомасы; 14) халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті орган – әлеуметтік-еңбек саласындағы басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы;»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Сақтандыру ұйымының интернет-ресурсын пайдалана отырып зейнетақы аннуитеті шартын жасау кезінде сақтандыру ұйымы: 1) Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21425 болып тіркелген «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мақсатында сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, сақтандыру брокерлері, өзара сақтандыру қоғамдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдары үшін ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2020 жылғы 12 қазандағы № 97 қаулысында және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17250 болып тіркелген «Іскерлік қатынастар қашықтықтан орнатылған жағдайда қаржы мониторингі субъектілерінің клиенттерді тиісінше тексеруіне қойылатын талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 маусымдағы № 140 қаулысында көзделген кез келген тәсілмен өтініш берушіні (өтініш берушілерді) және (немесе) алушыны (алушыларды) және (немесе) сақтанушыны (сақтанушыларды) идентификаттауды; 2) өтініш берушіге (өтініш берушілерге) және (немесе) алушыға (алушыларға) және (немесе) сақтанушыға (сақтанушыларға) зейнетақы аннуитеті шартын жасасу не оны жасасудан бас тарту туралы хабарламаны (Қағидалардың 7-тармағына сәйкес бас тарту себептерін көрсете отырып) электрондық хабар түрінде дереу жіберуді; 3) өтініш берушінің (өтініш берушілердің) және (немесе) алушының (алушылардың) және (немесе) сақтанушының (сақтанушылардың) зейнетақы аннуитеті шарты бойынша ақпаратты сақтандыру ұйымының цифрлық жүйесі арқылы тексеру мүмкіндігін; 4) зейнетақы аннуитеті шартын өтініш беруші (өтініш берушілер) және (немесе) алушы (алушылар) және (немесе) сақтанушы (сақтанушылар) үшін тәулік бойы қолжетімділікті қамтамасыз ете отырып, құжаттардың сканерленген көшірмелері қоса берілген цифрлық нысанда сақтандыру ұйымының интернет-ресурсында сақтауды; 5) өтініш берушіге (өтініш берушілерге) және (немесе) алушыға (алушыларға) және (немесе) сақтанушыға (сақтанушыларға) сақтандыру ұйымына: мәліметтерді өзгерту, оның ішінде қолданыстағы зейнетақы аннуитеті шартына қосымша келісім жасасу; Кодексте көзделген жағдайларда зейнетақы аннуитеті шартын мерзімінен бұрын тоқтату; сақтандыру төлемін алу үшін қажетті ақпаратты цифрлық нысанда жасау және жіберу мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті.»; 9-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) зейнетақы аннуитеті шартын жасасу, сақтандыру сыйлықақысын сақтандыру ұйымына аудару үшін қажетті Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының цифрлық жүйелеріне жіберілетін сұрау салуларды қоса алғанда, өтініш берушінің (өтініш берушілердің) және (немесе) алушының (алушылардың) және (немесе) сақтанушының (сақтанушылардың) дербес деректерін жинауға және өңдеуге келісімін (дербес деректерді жинауға және өңдеуге келісім) алады.»; 14-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «14. Жөнелтуші қор зейнетақы жинақтарын аудару туралы өтініште толтырылуға тиіс мәліметтердің дұрыстығын тексереді және өтініш берушіге және (немесе) алушыға немесе сенім білдірілген адамға Жөнелтуші қордың ішкі құжатымен бекітілген нысан бойынша құжаттардың қабылданғаны туралы қолхат береді. Егер Кодекстің 220-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында, 221-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген тұлға өтініш беруші және (немесе) алушы болып табылса, Жөнелтуші қор Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Жөнелтуші қордың цифрлық жүйелерінің өзара іс-қимылы туралы келісім шеңберінде Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33675 болып тіркелген Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 23 қарашадағы № 485 бұйрығымен бекітілген Орталық атқарушы органның және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының цифрлық жүйелері арасында жеке зейнетақы шоттары, шартты зейнетақы шоттары бойынша қозғалыс туралы, сондай-ақ алушылар мен зейнетақы төлемдерінің мөлшерлері туралы ақпарат алмасу қағидаларына сәйкес зейнетақы жинақтарын аудару туралы өтініш келіп түскен күннен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде және онда Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексіне және «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өтініш берушінің және (немесе) алушының дербес деректерді жинауға және өңдеуге келісімі болған жағдайда, өтініш білдірген өтініш берушіден және (немесе) алушыдан «МОДБ» АЖ-дан мерзімсіз белгіленген бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігінің болуы туралы мәліметтерді сұратады. Егер Кодекстің 221-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген адам өтініш беруші және (немесе) алушы болып табылса, Жөнелтуші қор өзінің цифрлық жүйесінде міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын жиынтығында кемінде күнтізбелік 60 (алпыс) ай төлеу фактісін тексереді.»; 41-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «41. Жөнелтуші қор және (немесе) сақтандыру ұйымы осы Қағидалардың 37-тармағында көрсетілген келісімде айқындалған тәртіппен және мерзімдерде СБДҚ қалыптастыру жөніндегі ұйымнан алынған электрондық хабарламаны өңдеуді жүзеге асырады. Егер өтініш беруші (өтініш берушілер) немесе алушы (алушылар) Кодекстің 220-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында, 221-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген тұлға болып табылса, Жіберуші қор "МОДБ" АЖ-дан өтініш берушіде (өтініш берушілерде) немесе алушыда (алушыларда) мерзімсіз бірінші немесе екінші топтағы белгіленген мүгедектіктің бар-жоғы туралы мәліметтерді сұратады. Өтініш беруші (өтініш берушілер) немесе алушы (алушылар) Кодекстің 221-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген тұлға болып табылса, Жөнелтуші қор Жөнелтуші қордың цифрлық жүйесінде міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының жиынтығында кемінде күнтізбелік 60 (алпыс) ай төлену фактісін тексереді.»; 49-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «49. Осы Қағидаларда көрсетілген құжаттарды ұсыну оларды мемлекеттік органдардың цифрлық жүйелерінен, оның ішінде цифрлық құжаттардың сервистерінен алу мүмкін болған кезде талап етілмейді.». Сақтандыру нарығы және актуарлық есеп айырысу департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды; 3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Лауазымы Аты-жөні
Жарияланды:
Агенттік қаулысы
«Коллекторлық агенттіктердің жеке тұлғалардың берешегін реттеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2024 жылғы 16 тамыздағы № 51 қаулысына толықтырулар енгізу туралы
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: «Коллекторлық агенттіктердің жеке тұлғалардың берешегін реттеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2024 жылғы 16 тамыздағы № 51 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 34952 болып тіркелген) (бұдан әрі – қаулы) мынадай толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Коллекторлық агенттіктердің жеке тұлғалардың берешегін реттеу қағидаларында (бұдан әрі – Қағидалар): мынадай мазмұндағы 4-3 және 4-4-тармақтармен толықтырылсын: «4-3. Банктер, микроқаржы қызметін жүзеге асыратын ұйымдар болып табылатын екі және одан да көп кредиторлар алдында мерзімі өткен берешегі болған кезде (ломбардтарды қоспағанда), банктік қарыз шарты бойынша немесе микрокредит беру туралы шарт бойынша талап ету құқықтары берілген коллекторлық агенттіктер (бұдан әрі - кредиторлар), мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген тұтынушылық банктік қарыздар және тұтынушылық микрокредиттер бойынша қарыз алушы берешекті ұжымдық реттеу үшін қаржы омбудсманы қызметінің жанында жұмыс істейтін ұжымдық реттеу платформасы арқылы жүгінуге құқылы. Берешекті ұжымдық реттеу деп қарыз алушының банктер, микроқаржы ұйымдары не коллекторлық агенттіктер болып табылатын екі немесе одан көп кредитор алдындағы кепіл мүлкімен қамтамасыз етілмеген тұтынушылық банктік қарыздар мен тұтынушылық микрокредиттер бойынша мерзімі өткен берешегін реттеуге осы барлық кредитордың қатысуын көздейтін сотқа дейінгі реттеу рәсімі түсініледі. Берешекті ұжымдық реттеу «Банктік қарыз шартының және микрокредит беру туралы шарттың талаптарына өзгерістерді қарау қағидаларын, қарыз алушы жеке тұлғаның банктік қарыз шартының және микрокредит беру туралы шарттың талаптарына өзгерістер енгізу туралы өтінішіне қоса берілетін құжаттардың тізбесін, сондай-ақ банктің және микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымның, уәкілетті органның қарыз алушы жеке тұлғалардың банктік қарыз шартының және микрокредит беру туралы шарттың талаптарына өзгерістер енгізу туралы өтініштерін қарау нәтижелері туралы уәкілетті органға хабарлау тәртібін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы 28 сәуірдегі № 83 қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 38583 болып тіркелген) көзделген тәртіппен және талаптармен жүзеге асырылады. Осы тармақтың мақсаттары үшін тұтынушылық кредит деп «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 34) тармақшасына сәйкес тұтынушылық банктік қарыз және «Микроқаржылық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 7-2) тармақшасына сәйкес тұтынушылық микрокредит түсініледі. 4-4. Ұжымдық реттеуге жататын берешектің өлшемшарттары: 1) банктер, микроқаржы ұйымдары не коллекторлық агенттіктер болып табылатын екі және одан да көп кредитор алдындағы кепіл мүлкімен қамтамасыз етілмеген тұтынушылық банктік қарыздар және тұтынушылық микрокредиттер бойынша мерзімі өткен берешек қатарынан күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен асады; 2) қарыз алушының берешегі берешекті ұжымдық реттеу туралы өтініш берудің алдындағы 12 (он екі) ай ішінде ұжымдық реттеу рәсімінің мәні болмаған; 3) қарыз алушы берешекті ұжымдық реттеу туралы өтініш берген күні «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тәртіппен қарыз алушыға қатысты төлем қабілеттілігін қалпына келтіру, соттан тыс немесе сот банкроттығы рәсімін қолдану туралы қозғалған істің болмауы. Берешекті ұжымдық реттеу рәсіміне қатысушылар болып табылатын кредиторлардың талаптары бойынша берешекті өндіріп алу туралы заңды күшіне енген сот актілерінің не нотариустың атқарушылық жазбаларының, сондай-ақ олардың негізінде қозғалған атқарушылық істің болуы қарыз алушының атқарушылық әрекеттер жасау шығыстарын төлеген және жеке сот орындаушысы қызметінің ақысын төлеген жағдайда, оны көрсетілген рәсімге жіберуге кедергі болмайды.». Іс-қимылды қадағалау департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды; 3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қағидалардың 4-3-тармағының бірінші бөлігі мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін: «4-3. Банктер, микроқаржы қызметін жүзеге асыратын ұйымдар болып табылатын екі және одан да көп кредиторлар алдында мерзімі өткен берешегі болған кезде (ломбардтарды қоспағанда), банктік қарыз шарты бойынша немесе микрокредит беру туралы шарт бойынша талап ету құқықтары берілген коллекторлық агенттіктер (бұдан әрі - кредиторлар), мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген тұтынушылық банктік қарыздар және тұтынушылық микрокредиттер бойынша қарыз алушы берешекті ұжымдық реттеу үшін қаржы омбудсманы қызметінің жанында жұмыс істейтін ұжымдық реттеу платформасы арқылы жүгінуге құқылы.».
Жарияланды:
Агенттік қаулысы
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының кейбір қаулыларына банк және микроқаржылық қызмет мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының банк және микроқаржылық қызмет мәселелері бойынша өзгерістер енгізілетін қаулыларының тізбесі (бұдан әрі – Тізбе) бекітілсін. Іс-қимылды қадағалау департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: осы қаулының Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Агенттіктің интернет-ресурсында орналастыруды; осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін. Осы қаулы 2026 жылғы 21 шілдеде қолданысқа енгізілетін Тізбенің 4 және 5-тармақтарын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Жарияланды:
Қаулы
«Қаржылық орнықтылықты қамтамасыз ету (қалпына келтіру) және (немесе) сауықтыру үшін мемлекеттік бюджеттің, Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және (немесе) оның еншілес ұйымдарының қаражаты пайдаланылатын банктің пайданы бөлу, жай және (немесе) артықшылықты акциялар бойынша дивидендтерді есепке жазу, өз акцияларын кері сатып алуды жүргізу, сондай-ақ банктің ірі қатысушысының, банк холдингінің банктің акцияларын олардың тікелей және (немесе) жанама иелену және (немесе) пайдалану және (немесе) оларға билік ету үлесін азайту шарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы 20 наурыздағы № 18 қаулысына өзгеріс енгізу туралы
Жарияланды:
Қаулы
«Банктердің және Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының жүйелік маңызы бар банкті реттеу салдарынан туындаған (пайдаланылған) залалдарды (қаражатты) өтеу (жабу) үшін міндетті ақшалай жарналарды енгізу қағидаларын, мөлшерлері мен мерзімдерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы «31» шілдедегі № 114 және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы «31» шілдедегі № 97 бірлескен қаулысы
