Қарағанды облысында қатты тұрмыстық қалдықтармен жұмыс істеу мәселелерін жүйелі шешу қажеттілігі сақталуда. ҚТҚ орналастыру үшін пайдаланылатын 168 нысанның едәуір бөлігі белгіленген талаптарға сәйкес келмейді. Облыстық мәслихат депутаттары мәселені бақылау мен айыппұлдар арқылы ғана емес, заманауи инфрақұрылым құру, қаржыландыру және қалдықтар қозғалысын ашық есепке алуды қамтамасыз ету арқылы шешу қажет деп санайды.
Бұл мәселелер уақытша жұмыс комиссиясының басшысы Бейбіт Досжановтың төрағалығымен өткен Қарағанды облыстық мәслихатының құрылыс, көлік, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және экология жөніндегі тұрақты комиссиясының кеңейтілген отырысында басты назарда болды.
Мемлекеттік органдардың ақпараты бойынша, облыста ҚТҚ орналастыру үшін пайдаланылатын 168 нысан бар. Бұл ретте олардың тек бір бөлігі ғана заңдастырылған полигондар мәртебесіне ие, санитарлық және экологиялық талаптарға сәйкес келеді. Әсіресе ұйымдастырылған полигондардың едәуір саны орналасқан ауылдық жерлерде жағдай өзекті болып отыр.
Депутаттар атап өткендей, егер меншік иелері мен жергілікті атқарушы органдарда объектілерді жаңғырту үшін қажетті ресурстар болмаса, бақылау шаралары мәселені өз бетінше шешпейді.
«Біз қаржы бөлінген табиғатты қорғау іс-шараларының жоспарын бірлесіп әзірлегендеріңізді қалаймыз. Мысалы, Приозерск қоқыс жәшіктерін алмағандықтан, қазір бұл қаражатты жоспарға енгізу қажет. Жергілікті бюджеттен әрдайым ақша бөлініп, осы контейнерлерді сатып ала бермейді, оны жоспарға енгізейік. СЭС полигон иесіне айыппұл сала бастайды, бірақ бұл мәселе 40 жыл бойы шешілмеді. Қазір оған айыппұл салудың қажеті жоқ, мәселені шешуге көмектесу керек», – дейді облыстық мәслихаттың бейіндік комиссиясының төрағасы Қадиша Оспанова.
Оның айтуынша, Балқаштағы қалдықтармен жұмыс істеу жүйесіндегі мәселелерді шешу кезінде де осындай кешенді тәсіл қажет.
Депутаттар контейнерлік инфрақұрылымға ерекше назар аударды. Облыста 15 мыңнан астам контейнер орнатылған, алайда контейнер паркін жаңарту мен кеңейту қажеттілігі сақталуда. 2024 жылы контейнерлерді орнатуға және алаңдарды жайластыруға облыстық бюджеттен 1,4 млрд теңге, 2025 жылы – 500 млн теңге бөлінді. 2026 жылы бұл мақсаттарға қаражат қарастырылмаған.
Тағы бір бағыт цифрлық бақылауды күшейту болды. Облыста контейнерлер, алаңдар және ҚТҚ шығару мониторингінің ақпараттық жүйесі енгізілуде. Оған 6 856 контейнер туралы мәлімет жүктелген. Жүйе олардың орналасқан орнын, күйін, тиесілігін, қызмет ету мерзімін, сондай-ақ қалдықтарды шығару мен одан әрі орналастыру орны туралы ақпаратты бақылауға мүмкіндік береді.
Депутат Сейфул-Малик Казитов жүйенің функционалдығын кеңейтуді және ҚТҚ қалыптастырудың нақты көлемін дұрыс есепке алуды қамтамасыз етуді ұсынды.
«Әр елді мекенде қанша қалдық пайда болатынын, оның қанша бөлігі сұрыпталып, қайта өңделетінін және қандай кезеңде мәселелер туындайтынын нақты түсіну қажет. Қалдықтарды тиімді бақылау үшін ғана емес, сонымен қатар оларды жинау мен әкетуге тарифті объективті қалыптастыру үшін де ҚТҚ көлемі мен қозғалысының шынайы есебі қажет», – деп атап өтті депутат.
Отырыс барысында сондай-ақ санитарлық шұңқырлардың жай-күйі, полигондардың жер асты суларына әсері, дозиметриялық бақылау жүргізу және объектілерді өлшеу жабдықтарымен жарақтандыру мәселелері талқыланды.
Депутаттар рұқсат етілмеген полигондардың пайда болуының алдын алуға ерекше назар аударды. Олардың жүйелі түрде пайда болу орындарын анықтау, бейнебақылау орнату және рейдтік жұмысты күшейту ұсынылды.
«Сайып келгенде, әрбір елді мекеннің тұрғындары қоқысты жинау мен шығарудың қалыпты жүйесіне, жеткілікті контейнерлер мен абаттандырылған алаңдарға қол жеткізуі тиіс. Мемлекеттің міндеті – қажетті жағдайлар жасау және жиналған қоқыстың қайда кететінін бақылауды қамтамасыз ету», – деп мәлімдеді депутат Ермек Әбілдин.
Бір мезгілде облыста қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салу және жаңғырту жалғасуда. Абай ауданында қоқыс сұрыптау желісі бар ҚТҚ полигонының құрылысы аяқталды, инвестордың есебінен Балқашта жаңа полигон салынды. Қарқаралы, Бұқар жырау және Нұра аудандарында нысандардың құрылысы жалғасуда, Осакаров ауданында жобалар дайындалуда.
Қалдықтарды қайта өңдеу бағыты да дамуда. Өңірде полимерлер мен автомобиль шиналарын қайта өңдеу, қайталама шикізат өндірісі, сондай-ақ ҚТҚ энергетикалық кәдеге жарату жөніндегі жобаларды іске асыру жоспарлануда.
Отырыс қорытындысы бойынша депутаттар қолданыстағы полигондарды заңдастыру және жаңғырту, контейнерлік инфрақұрылымды дамыту және қалдықтарды бөлек жинау, қазіргі заманғы сұрыптау және қайта өңдеу объектілерін салу, инвестициялар тарту және цифрлық бақылауды енгізу бойынша кешенді жұмыстардың қажеттілігін атап өтті. Талқылау қорытындысы бойынша облыста ҚТҚ-мен жұмыс істеу жүйесін одан әрі жетілдіру бойынша нақты шаралар мен ұсынымдарды көздейтін тиісті қаулы қабылданды.
