Шығыс Қазақстан өңірі екі күн бойы қыран құстармен аң аулау өнерін меңгерген шеберлердің басын қосады. Бүгін, 9 қазанда, Ұлан ауданының Бозанбай ауылында бесінші рет ұйымдастырылып отырған «Шығыс Салбурыны-2026» фестивалі басталды. Биылғы шара аясында алғаш рет құсбегіліктен Азияның ашық кубогы өтеді. Фестивальге тоғыз мемлекеттен 150-ге жуық құсбегінің қатысуы күтілуде.
«Бүркіт төбе» алаңына жиналған бүркітшілер мен сұңқаршылар жыртқыш құстарды баптау және олармен аң аулау шеберлігін паш етеді. Олар үшін бұл тек спорттық жарыс қана емес, көпжылдық тәжірибені, шыдамдылықты және қанатты аңшымен ерекше үйлесімділікті талап ететін өнер. Қатысушылар бүркіт, сұңқар және қаршығамен аң аулау шеберлігін көрсетіп, өз елдеріндегі құсбегілік дәстүрлерімен таныстырады.
«Шығыс Салбурыны» фестивалінің тарихы Бозанбай ауылында өткен бүркітшілер сайысынан бастау алады. Алғашқы жарыс 2021 жылы «Қансонар» атауымен ұйымдастырылса, 2022 жылдан бастап ол «Шығыс Салбурыны» халықаралық фестивалі ретінде өткізіле бастады. Бүгінде шара жаңа деңгейге көтеріліп отыр. Шығыс Қазақстанда алғаш рет дәстүрлі құсбегіліктен Азия кубогы сарапқа салынады. Сонымен қатар фестиваль Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2026 жылға арналған ірі іс-шаралар күнтізбесіне енгізілген.
Бағдарламада құсбегілер сайысымен қатар ұлттық спорт түрлерінен жарыстар да қарастырылған. Қонақтар тазы иттердің жарысын, жабайы жылқыларды үйрету өнерін, ат үстінде садақ атуды және ат үстінде шауып келе жатып теңге ілуді тамашалай алады. Бұдан бөлек, қолөнершілердің көрме-жәрмеңкесі ұйымдастырылып, белгілі өнерпаздардың қатысуымен концерт өтеді. Негізгі финалдық жарыстар мен жеңімпаздарды марапаттау рәсімі 10 қазанға жоспарланған.
«Шығыс Салбурыны – 2026» фестивалінің мәдени маңызы да зор. Шығыс Қазақстан облысында қыран құстармен аң аулау дәстүрін сақтап, осы өнерді жас ұрпаққа үйрету бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Биыл өңірге Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның ЮНЕСКО істері жөніндегі ұлттық комиссиясының делегациясы келіп, осы бағыттағы жұмыстармен танысты.
Комиссия өкілдері Бозанбай ауылында көне дәстүрлерді сақтауға және бірегей шеберлікті келер ұрпаққа жеткізуге қажетті жағдайлар жасалып жатқанын атап өтті. Олардың пікірінше, құсбегілік өнерінің майталмандары өз тәжірибесін жерлестерімен ғана емес, шетелдік қонақтармен де бөлісуі маңызды.
Бұл дәстүрдің халықаралық деңгейде танылу мүмкіндігі де зор. ЮНЕСКО-ның 2026 жылға арналған ресми материалдарында тазы мен бүркітке қатысты фестивальді Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының репрезентативтік тізіміне енгізу жөніндегі өтінім көрсетілген. Ал құсбегілік өнерінің өзі бұған дейін аталған тізімге енгізілген. Осылайша, Қазақстан да халықаралық номинацияға қатысушы елдердің бірі болып отыр.
«Шығыс Салбурыны» – жай ғана фестиваль емес, көшпенділердің баға жетпес мұрасы. Ол спорттық бәсекені, түрлі елдердің мәдениетімен танысуды және ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан дәстүрлерді сақтауды бір арнаға тоғыстырады. Бозанбай ауылы үшін бұл – халықаралық деңгейде танылуға берілген мүмкіндік. Ал қонақтар үшін көшпенділердің көне өнерін музей экспонаттары арқылы ғана емес, көз алдында өтіп жатқан шынайы көрініс арқылы тамашалауға жол ашатын ерекше шара.
