Ата-аналарды жиі толғандыратын мәселелердің бірі – балаға мүгедектік қалай белгіленеді және 7 жасқа толғаннан кейін мүгедектік тобы қандай тәртіппен анықталады деген сұрақ.
Медициналық-әлеуметтік сараптама Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы №260 бұйрығымен бекітілген қағидаларға сәйкес жүргізіледі.
7 жасқа дейінгі балаларға мүгедектік қалай белгіленеді?
Қолданыстағы тәртіпке сәйкес, 7 жасқа толғанға дейін балаға «мүгедектігі бар бала» санаты белгіленеді.
Ал бала 7 жасқа толғаннан кейін, 7 жастан 18 жасқа дейінгі кезеңде оның денсаулық жағдайына және организм функцияларының бұзылу дәрежесіне қарай бірінші, екінші немесе үшінші топтағы мүгедектігі бар бала санаты белгіленуі мүмкін.
Мүгедектік тобы диагнозға ғана байланысты емес
Ата-аналар арасында «балаға белгілі бір диагноз қойылса, оған міндетті түрде белгілі бір мүгедектік тобы беріледі» деген түсінік кездеседі.
Алайда мүгедектік тобын белгілеу тек диагноздың атауына байланысты жүзеге асырылмайды.
Медициналық-әлеуметтік сараптама барысында баланың денсаулық жағдайы кешенді түрде бағаланады. Бұл ретте организм функцияларының бұзылу дәрежесімен қатар, оның күнделікті өмірдегі мүмкіндіктері мен тіршілік әрекетінің шектелу деңгейі ескеріледі.
Атап айтқанда:
* өзіне-өзі қызмет көрсету мүмкіндігі;
* қозғалу қабілеті;
* қарым-қатынас жасау мүмкіндігі;
* оқу және білім алу қабілеті;
* мінез-құлқын бақылауы;
* қоршаған ортаға бейімделуі;
* басқа да тіршілік әрекеттерінің шектелуі қарастырылады.
Сондықтан бірдей диагнозы бар балалардың өзінде медициналық-әлеуметтік сараптама нәтижесі әртүрлі болуы мүмкін.
Мүгедектік топтары қалай анықталады?
Бірінші топ – организм функцияларының айқын және тұрақты бұзылуы салдарынан баланың тіршілік әрекетінің едәуір шектелуі және тұрақты көмек пен күтімді қажет етуі жағдайында белгіленуі мүмкін.
Екінші топ – организм функцияларының айқын бұзылуы салдарынан баланың тіршілік әрекетінің шектелуі болған жағдайда белгіленеді.
Үшінші топ – организм функцияларының тұрақты, бірақ салыстырмалы түрде жеңілірек бұзылуы салдарынан тіршілік әрекетінің шектелуі болған жағдайда белгіленуі мүмкін.
Осыған байланысты медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу кезінде әр баланың жағдайы жеке қаралады. Баланың диагнозы ғана емес, аурудың немесе денсаулық жағдайының оның күнделікті өміріне, оқуына, қарым-қатынасына және басқа да тіршілік әрекеттеріне нақты әсері бағаланады.
Ең бастысы – мүгедектік тобы диагноздың атауына автоматты түрде байланысты белгіленбейді. Әрбір баланың денсаулық жағдайы мен функционалдық мүмкіндіктері жеке бағаланады.
Ата-аналар медициналық-әлеуметтік сараптамаға қатысты сұрақтар туындаған жағдайда, баланың тіркелген медициналық ұйымының дәрігерлерінен және медициналық-әлеуметтік сараптама органдарынан қолданыстағы тәртіп бойынша толық түсініктеме ала алады
