Тарифтік реттеудің ынталандырушы әдісінде не көзделеді?

«Табиғи монополиялар туралы» Қазақстан Республикасы Заңы
17-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес, тарифтік реттеудің ынталандыру әдісі қолданылатын тарифті уәкілетті орган реттеліп көрсетілетін қызметтердің сапа мен сенімділік көрсеткіштерін және табиғи монополиялар субъектілері қызметінің тиімділік көрсеткіштерін ескере отырып, бес және одан көп жыл мерзімге бекітеді.

Тарифтік реттеудің ынталандыру әдісі мыналарды көздейді:

1) экономикалық негізділігін ескере отырып, тарифте есепке алынатын шығындардың түрлері мен мөлшерлерін шектеу;

2) тиісті салада (аяда) қолданылатын үлгілік нормалар мен нормативтердің негізінде айқындалған, олар болған жағдайда шикізат, материалдар, отын, энергия шығыстарының техникалық және технологиялық нормаларын, нормативтік техникалық ысыраптарды, персоналдың нормативтік санын қолдану. Осы тармақшаның күші тарифтік реттеудің шығындық әдісінен тарифтік реттеудің ынталандыру әдісіне өткен жағдайда тарифті бекіту кезінде қолданылады;

3) бақыланатын және бақыланбайтын шығындарды айқындау;

4) бекітілген инвестициялық бағдарламаның іс-шараларын орындамағаны үшін уақытша өтемдік тарифті және бақыланбайтын шығындарды бекіту;

5) инвестицияланған капиталды қайтаруды және инвестицияланған капиталдың кірістілік нормаларын, сондай-ақ табиғи монополия субъектісінің реттеліп көрсетілетін қызметті ұсынуы кезінде тартылған активтерінің баланстық құнын және уәкілетті орган айқындаған әдіс бойынша есептелген пайда мөлшерлемесін ескере отырып пайданы айқындау;

6) реттеліп көрсетілетін қызметтердің сапа мен сенімділік көрсеткіштерін айқындау;

7) табиғи монополиялар субъектілері қызметінің тиімділік көрсеткіштерін айқындау;

8) тозуды есепке жазудың тікелей әдісін қолдану;

9) инвестициялық бағдарламаны бекіту.

10) экономикалық және технологиялық тұрғыдан оң әсер алу мақсатында жұмыс істеп тұрған өндірістерді жаңғыртуға (техникалық қайта жарақтандыруға) және кеңейтуге, қазіргі заманғы инфрақұрылым құруға және оны дамытуға бағытталған реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсыну кезінде инновацияларды енгізу.

Тарифті қалыптастыру қағидаларының 208-126, 208-127-тармақтарына сәйкес (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 19 қарашадағы № 90 бұйрығымен бекітілген) реттеуші кезеңнің әрбір жылында өнімділік пен тиімділікті ынталандыру тетігі қолданылады, оның мақсаты субъектіні сапа мен сенімділік көрсеткіштеріне қол жеткізуге ынталандыру, оның ішінде инновациялық шешімдерді ескере отырып. Өнімділік пен тиімділікті ынталандыру тетігі тиімділік көрсеткіштерінің нысаналы мәндеріне қатысты қол жеткізілген тиімділік көрсеткіштеріне байланысты субъектінің рұқсат етілген кірісіне енгізілетін бекітілген рұқсат етілген пайданы төмендету түріндегі айыппұл санкцияларын көздейтін жыл сайынғы түзету арқылы іске асырылады.

Мысалы, «Теплокоммунэнерго» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны үшін Қазақстан Республикасы Ұлттыық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу комитетінің Абай облысы бойынша департаментінің 2024 жылғы 13 маусымдағы № 38-НҚ бұйрығымен тарифтік реттеудің ынталандырушы әдісі бойынша 2025 жылғы 1 шілдеден бастап 2026 жылғы 30 маусым аралығындағы кезеңге жылу энергиясын өндіру, беру, бөлу және өткізу жөніндегі қызметтерге тариф бекітілді, мұнда, мысалы, негізгі құралдардың тозуын азайту, аварияларды азайту, іс-шараларды уақтылы аяқтау , инвестициялық бағдарламада көзделген күндер саны; жылу энергиясын өндіру көздері бойынша температуралық кестенің рұқсат етілген мәндерінен ауытқулармен жылына расталған күндер саны сияқты сапа, сенімділік және тиімділік көрсеткіштері белгіленген.