Тарифте ескерілмейтін сыйақы беру және басқа да сыйақы түрлеріне арналған шығыстар қандай көздер есебінен жүзеге асырылады?
Тарифтерді қалыптастыру қағидаларының 635-тармағына сәйкес (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 19 қарашадағы № 90 бұйрығы), сыйлықақыға және жұмыстың қорытындысы бойынша жалақыға берілетін басқа да сыйақы түрлерiне, ұжымдық шарттың талаптарын орындауға арналған шығыстар субъект тарифінің шығындық бөлігіне енгізілмейді және мынадай көздер:
1) реттеліп көрсетілетін қызметтерге жатпайтын қызметтен алынған кіріс;
2) әкімшілік және өндірістік персоналдың еңбегіне ақы төлеу шығыстарын үнемдеу;
3) анағұрлым тиімді әдістер мен технологияларды қолдануға, энергия аудитінің немесе экспресс-энергия аудитінің қорытындысы бойынша әзірленген энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыруға, нормативтік техникалық ысыраптарды төмендету немесе ұсынылатын реттеліп көрсетілетін қызметтер көлемдерін субъектіге байланысты емес себептер немесе конкурстық (тендерлік) рәсімдерді өткізу нәтижелері бойынша қысқартуға байланысты шығындарды үнемдеу нәтижесінде пайда болған, іс-шаралар орындалған жағдайда бекітілген инвестициялық бағдарламада және бекітілген тарифтік сметада көзделген шығындардың толық пайдаланылмаған бөлігі есебінен жүзеге асырылады.
Мысал: Мұнай мен газды тасымалдау жөніндегі компания жыл қорытындысы бойынша қызметкерлерге сыйақы төлегісі келеді. Бұл ақшаны тарифке қосуға болмайды, сондықтан олар мынадай көздерден алынады:
Коммерциялық табыс: Компания өзінің арнайы техникасын жалға берді немесе біреудің жеке газ құбырына диагностика жүргізді. Осыдан түскен ақша реттелмейтін қызметтен түскен кіріс болып саналады және сыйақыларға жұмсалады.
Жалақыны үнемдеу: Станциялардағы бірнеше бос жұмыс орны ұзақ уақыт бойы бос болды, соның есебінен ақша қалдығы түзілді. Бұл еңбекақы төлеу қорын үнемдеу болып саналады.
Сатып алулар мен ресурстарды үнемдеу: Құбырды жөндеуге тендер өткізу кезінде ысырмалардың бағасын төмендетуге мүмкіндік туды, ал жаңа үнемді жабдықтарды орнату есебінен электр энергиясының шығыны азайды. Үнемделген айырмашылық смета бойынша шығындардың пайдаланылмаған бөлігі болып саналады.