Қысқа жауап:
Биржалық сауда-саттыққа қатысушылар болып тауар биржасында аккредиттеуден өткен биржалық брокерлер мен дилерлер табылады. Жеке тұлғалар брокермен шарт жасасу арқылы оның қызметін пайдаланып, сауда-саттыққа қатыса алады.
Толық жауап:
«Тауар биржалары туралы» Заңның 19-бабының талаптарына сәйкес, биржалық сауда-саттыққа қатысушылар болып биржалық брокерлер мен дилерлер табылады.
«Тауар биржалары туралы» Заңның 19-бабының 1-тармағына сәйкес, тауар биржасында брокердің, дилердің және маркет-мейкердің қызметі тауар биржасында аккредиттеуден өту негізінде жүзеге асырылады.
Биржалық сауда қағидаларының (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрі міндетін атқарушының 2015 жылғы 30 наурыздағы № 280 бұйрығы) 2-тармағының 4) және 5) тармақшаларына сәйкес:
- биржалық брокер– тауар биржасында өз қызметін жүзеге асыратын және клиенттің тапсырмасы бойынша, оның қаражаты есебінен әрі мүддесі үшін биржалық тауарлармен мәмілелер жасайтын заңды тұлға;
- биржалық дилер– тауар биржасында өз қызметін жүзеге асыратын және биржалық тауарлармен өз мүддесі үшін әрі өз қаражаты есебінен мәмілелер жасайтын кәсіпкерлік субъектісі.
Брокер немесе дилер болып табылмайтын жеке және заңды тұлғалар брокерлік қызмет көрсету туралы шарт жасасу арқылы биржалық сауда-саттыққа қатыса алады.
Мысалы, егер кәсіпкер биржадан дизель отынының партиясын сатып алғысы келсе, оған аккредиттелген брокерге жүгініп, онымен шарт жасасып, өтінімді сол арқылы беру жеткілікті. Бұл ретте кәсіпкердің өз бетінше аккредиттеуден өтуі талап етілмейді.
1) Закон РК «О товарных биржах» от 4 мая 2009 года № 155-IV.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z090000155_
2) Правила биржевой торговли, утверждённые приказом и.о. МНЭ РК от 30 марта 2015 года № 280.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1500010993