Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті халықты әлеуметтік қорғау, зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру, сондай-ақ міндетті әлеуметтік сақтандыру, арнаулы әлеуметтік қызметтер саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің аумақтық департаменті болып табылады.
Департаменттің міндеттеріне - зейнетақы және мемлекеттік жәрдемақы төлемдерін тағайындау, мүгедектікті белгілеу үшін медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу және қажетті оңалту шараларын әзірлеу, міндетті әлеуметтік сақтандыру, балалы отбасыларды әлеуметтік қолдау, азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек көрсету, арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру болып табылады.
Ашу
Ашу
Ашу
Ашу
Ашу
АшуБрифинг тақырыбы: «2026 жылдың 9 айындағы зейнетақымен қамсыздандыру және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсетудің қорытындылары туралы». Өткізілетін күні: 2026 жылғы 15 қазан. Өткізілетін орны: «Астана қаласының коммуникациялар қызметі» алаңы. Спикер: Аймағамбетов Асқар Әбілдаұлы.
2026 жылғы 2 қыркүйекте сағат 14:00-де әлеуметтік желідегі ресми парақшада instagram.com https://www.instagram.com/astana.enbek.kz/ Астана қаласы бойынша халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің департаменті №2 зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің басшысы Айгүл Досымжанқызы Жолдаспаеваның қатысуымен "Жасқа байланысты зейнетақы тағайындау тәртібі және мемлекеттік базалық зейнетақы төлемі" тақырыбында тікелей эфир өтеді.
Әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау — бұл заңнаманың сақталуын тексеру ғана емес. Ең алдымен, бұл азаматтардың құқықтарын қорғауға және әлеуметтік саладағы құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған тетік. Азаматтар үшін әлеуметтік кепілдіктер мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен заңдылығына мемлекеттік бақылау жүргізілетінін білу маңызды. Мемлекеттік бақылау дегеніміз не? Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 258-бабына сәйкес әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау — Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауды тексеруге, сондай-ақ құқық бұзушылықтардың алдын алуға, оларды анықтауға, жолын кесуге және жоюға бағытталған шаралар кешені. Мемлекеттік бақылау мынадай салаларда жүзеге асырылады: мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау; арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету; әлеуметтік қамсыздандыру, оның ішінде міндетті әлеуметтік сақтандыру және зейнетақымен қамсыздандыру; құзыреті шегінде әлеуметтік төлемдерді уақтылы және дұрыс тағайындау, сондай-ақ олардың алушыларға толық аударылуы мәселелері. Мемлекеттік бақылауды уәкілетті мемлекеттік органдар және олардың аумақтық бөлімшелері белгіленген құзыреті шегінде жүзеге асырады. Нақты не тексеріледі? Бақылау бағытына қарай заңнама талаптарының сақталуы, атап айтқанда, мына мәселелер бойынша бағаланады: 1.Мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын сақтау Мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын іске асыру бөлігінде заңнамада белгіленген талаптардың сақталуы тексеріледі, оның ішінде қажетті әлеуметтік қорғау және оңалту шараларымен қамтамасыз ету мәселелері қаралады. 2.Объектілердің қолжетімділігі және кедергісіз орта Мүгедектігі бар адамдар үшін объектілердің қолжетімділігін қамтамасыз ету талаптарының сақталуы бақыланады. Оларға әлеуметтік инфрақұрылым, денсаулық сақтау, білім беру, көлік, мәдениет, спорт, сауда, тұрмыстық қызмет көрсету объектілері және заңнама талаптарына сәйкес қолжетімділігі қамтамасыз етілуге тиіс басқа да объектілер жатады. 3.Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар мен субъектілердің заңнама талаптарын сақтауы тексеріледі. Бұл ретте қызметтердің сапасы мен көрсетілу жағдайлары, қызмет алушылардың құқықтарын сақтау, сондай-ақ тиісті ұйымдардың қызметіне қойылатын белгіленген талаптардың орындалуы бағаланады. 4.Оңалту іс-шараларын іске асыру Бақылау құзыреті шегінде оңалту іс-шараларын орындау және мүгедектігі бар адамдарды көзделген оңалту құралдары мен қызметтерімен қамтамасыз ету кезінде заңнама талаптарының сақталуы тексеріледі. Қолданыстағы тәуекел дәрежесін бағалау критерийлерінде жекелеген оңалту іс-шараларының орындалмауы туралы ақпаратты талдау көзделген, оның ішінде протездік-ортопедиялық, сурдотехникалық, тифлотехникалық құралдармен және кресло-арбалармен қамтамасыз ету мәселелері қарастырылады. 5.Әлеуметтік төлемдердің заңдылығы және уақтылылығы Мемлекеттік бақылаудың тиісті бағыты шеңберінде әлеуметтік төлемдерді тағайындау кезінде заңнама талаптарының сақталуы бағаланады. Оның ішінде төлемдерді тағайындаудың немесе тағайындаудан бас тартудың заңдылығы, сондай-ақ олардың алушыларға уақтылы және толық аударылуы қаралады. Бақылау қалай жүргізіледі? Әлеуметтік кодексте мемлекеттік бақылауды мынадай нысандарда жүзеге асыру көзделген: субъектінің (объектінің) бақылауына бару арқылы профилактикалық бақылау; субъектінің (объектінің) бақылауына бармай профилактикалық бақылау; жоспардан тыс тексеру. Тиісті бақылау іс-шараларын жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалады. Бұл ретте бақылау тәуекелдерді бағалау және басқару жүйесін қолдану арқылы жүзеге асырылады. Бұл профилактикалық бақылауды жоспарлау кезінде заңнамада белгіленген объективті және субъективті критерийлер, алдыңғы бақылау іс-шараларының нәтижелері және заңнамада көзделген өзге де ақпарат көздері ескерілетінін білдіреді. Неліктен тәуекелге бағдарланған тәсіл қолданылады? Негізгі міндет — азаматтардың құқықтарының бұзылу қаупі жоғары болуы мүмкін салалар мен субъектілерге бақылау іс-шараларын бағыттау. Қолданыстағы тәуекел дәрежесін бағалау критерийлері бақылау субъектілерін тиісті тәуекел дәрежелеріне жатқызуды көздейді. Жоғары және орташа тәуекел дәрежесіне жатқызылған субъектілерге қатысты заңнамада тиісті бақылау іс-шаралары көзделген. Мұндай тәсіл мемлекеттік бақылауды неғұрлым мақсатты жүргізуге және сонымен бірге адал жұмыс істейтін субъектілерге негізсіз жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Құқық бұзушылық анықталған жағдайда не болады? Бақылау іс-шараларының нәтижелері бойынша құқық бұзушылықтар анықталған жағдайда заңнамада көзделген ден қою шаралары қабылданады. Әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік инспектор анықталған құқық бұзушылықтарды жою, олардың алдын алу және жол бермеу туралы нұсқама шығаруға құқылы. Әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік инспекторлардың нұсқамалары бақылау субъектілері үшін міндетті болып табылады. Заңнамада көзделген жағдайларда анықталған құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік және заңда көзделген өзге де жауапкершілік туындауы мүмкін. Арнаулы әлеуметтік қызметтер алушылардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін құқық бұзушылықтарға ерекше назар аударылады. Заңнамада көзделген жағдайларда мемлекеттік инспектор тиісті жұмыскерлерді немесе лауазымды адамдарды жұмыстан уақытша шеттету бойынша шаралар қабылдауға құқылы. Мемлекеттік бақылау не үшін қажет? Мемлекеттік бақылау: азаматтардың құқықтарын қорғау; заңнама талаптарының бұзылуына жол бермеу; әлеуметтік қызметтердің сапасын арттыру; әлеуметтік инфрақұрылымның қолжетімділігін қамтамасыз ету; арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету кезінде белгіленген талаптардың сақталуын бақылау; құзыреті шегінде әлеуметтік төлемдердің заңдылығы мен уақтылығын қамтамасыз ету; азаматтардың өміріне, денсаулығына және заңды мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін құқық бұзушылықтарға жол бермеу үшін қажет. Осылайша, әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау — заңдылықты қамтамасыз етудің және азаматтардың құқықтарын қорғаудың маңызды құралы. Мемлекеттік бақылаудың түпкі мақсаты — жүргізілген тексерулердің санын көбейту емес, заңнаманың сақталуын қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтардың алдын алу және мемлекет кепілдік берген азаматтардың құқықтарын қорғау. Нормативтік құқықтық база Әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау: Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII ҚРЗ Әлеуметтік кодексіне, оның ішінде 21-тарау «Әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау», 258–261-баптарына; Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне — мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру тәртібі бөлігінде; арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету саласындағы және мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау саласындағы тәуекел дәрежесін бағалау критерийлері мен тексеру парақтарына, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 25 желтоқсандағы № 1021 және Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 807 бірлескен бұйрықтарымен бекітілген, 2026 жылғы өзекті өзгерістерді ескере отырып; әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы тәуекел дәрежесін бағалау критерийлері мен тексеру парағына, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің міндетін атқарушының 2024 жылғы 20 тамыздағы № 322 және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары — Ұлттық экономика министрінің 2024 жылғы 23 тамыздағы № 68 бірлескен бұйрықтарымен бекітілген, кейінгі өзгерістерді ескере отырып, сәйкес жүзеге асырылады. Қолданыстағы нормативтік құқықтық актілердің өзекті редакцияларымен Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі — «Әділет» арқылы танысуға болады.
Көпбалалы отбасыға төленетін жәрдемақының тоқтауына не себеп болуы мүмкін?
Қазақстан Республикасында көпбалалы отбасыларға жәрдемақы төлеу тәртібі 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің (әрі қарай-Кодекс) нормаларымен реттеледі. Кодекстің 92-бабы 3 тармағына сәйкес көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны төлеуді тоқтатуға: 1) баланың қайтыс болуы; 2) жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша күндізгі оқу нысаны бойынша білім алатын баланы ол он сегіз жасқа толғаннан кейін оқудан шығару; 3) баланы мемлекеттің толық қамтамасыз етуіне беру; 4) өтініш берушінің көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны заңсыз тағайындауға алып келген анық емес мәліметтерді ұсынуы; 5) Қазақстан Республикасының неке-отбасы заңнамасында белгіленген жағдайларда ата-аналарды ата-ана құқықтарынан айыру немесе ата-ана құқықтарын шектеу, бала асырап алуды жарамсыз деп тану немесе оның күшін жою, қорғаншыларды (қамқоршыларды) өз міндеттерін атқарудан босату немесе шеттету; 6) көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны алушыға қатысты оның Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтату фактісінің анықталуы негіз болып табылады. 7) Көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақыны алушының сот бас бостандығынан айыру түрінде тағайындаған қылмыстық жазаны өтеуі туралы мәлімет. Бұл ретте көпбалалы отбасына берілетін жәрдемақы балалардың заңды өкіліне осы жәрдемақы тоқтатыла тұрған күннен бастап не қорғаншы болып тағайындалған адамға қорғаншылық немесе қамқоршылық белгіленген күннен бастап, бірақ жәрдемақы тоқтатыла тұрған күннен кейін төленеді; Бала он сегіз жасқа толғанда, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жалпы білім беретін немесе кәсіптік бағдарламалар бойынша оқуын жалғастырған жағдайда, жәрдемақы тоқтатыла тұрған күннен бастап (бірақ жиырма үш жасқа толғанға дейін) төленеді. Алайда, егер бала Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі №319 «Білім туралы» Заңының 37-бабының 2 тармағы 2-1) тармақшасына сәйкес дайындық курсында оқитын болса, жәрдемақы жоғары оқу орнына түскенше дейін тоқтатыла тұрады.
Еңбек кітапшамдағы жазба «Қазақ ССР» деген жазуы бар мөрмен куәландырылса не істеуім керек?
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1992 жылғы 15 шілдедегі «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің және Қазақстан Республикасы халық депутаттары жергілікті Кеңестерінің елтаңбалы мөрлері туралы» қаулысымен: Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1981 жылғы 25 желтоқсандағы № 1993-XII «Қазақ КСР халық депутаттары жергілікті Кеңестерінің елтаңбалы мөрлері туралы» қаулысының; Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1990 жылғы 19 қаңтардағы № 4451-ХI «Қазақ КСР халық депутаттары жергілікті Кеңестері төралқаларының елтаңбалы мөрлері туралы» қаулысының күші жойылды деп танылды. Сонымен қатар, 1993 жылғы 28 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Конституциясының күшіне енген күні 1978 жылғы Қазақ КСР Конституциясы (Негізгі Заңы) өз күшін тоқтатты. Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабына сәйкес ( өтпелі ережелер-1995 жылғы 30 тамыздағы Конституцияның қабылдануына байланысты күші жойылды ) екі жыл ішінде нормативтік құқықтық актілер мен өзге де құжаттар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестендірілді. Өтпелі кезеңді ескере отырып, "Қазақ КСР" мәтіні бар мөрмен расталған еңбек кітапшасындағы жазбалар 1995 жылғы қаңтарға дейінгі жұмыс кезеңдері үшін зейнетақы төлемдерін есептеу кезінде есепке алынады. 1995 жылғы қаңтардан кейінгі жұмыс кезеңінде "Қазақ КСР" мәтіні бар мөрді пайдалану заңнама талаптарына сәйкес келмейді. Мұндай жағдайларда жұмыс кезеңі қосымша растауды талап етеді. Егер ескі үлгідегі мөр жұмыс берушінің (кадр қызметінің) кінәсінен қойылса, азамат еңбек қызметі фактісін растайтын қосымша құжаттарды ұсыну қажет, оның ішінде мұрағат мекемелерінің анықтамаларын, мемлекеттік немесе ведомстволық мұрағаттың уәкілетті қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған мұрағат құжаттарының электрондық көшірмелерін, жұмыс орнынан берілген анықтама. Растайтын құжаттар болмаған жағдайда, жұмысқа орналасу фактісі сотта анықталуы керек.
Еңбек кітапшасында түзетулер болса немесе ұйымның мөрі болмаса, еңбек өтілінде еңбек кітапшасы бойынша жұмыс кезеңдері есепке алынады ма?
Қазақстан Республикасында зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандырудың құқықтық негіздері Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII әлеуметтік Кодексімен (бұдан әрі - Кодекс), сондай-ақ Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 22 маусымдағы № 232 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің, жасына байланысты зейнетақы төлемдерінің мөлшерлерін есептеу (айқындау), тағайындау, жүзеге асыру, тоқтата тұру, қайта есептеу, қайта бастау, тоқтату және тағайындау (тағайындаудан бас тарту) туралы шешімді қайта қарау қағидаларымен (бұдан әрі – Қағида) реттеледі. Кодекстің 209-бабына сәйкес жасына байланысты зейнетақы төлемдерін есептеу үшін еңбек өтілі 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезең үшін есепке алынады. Еңбек өтілі еңбек кітапшасымен расталады, ал еңбек кітапшасы немесе онда тиісті жазбалар болмаған кезде жұмысы туралы мәліметтерді растайтын құжаттар не соттың шешімі негізінде белгіленеді. Сонымен қатар, Кодекстің 206-бабына сәйкес 1998 жылдан кейінгі жұмыс кезеңдері мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің мөлшерін есептеу үшін міндетті зейнетақы жарналары ( бұдан әрі – МЗЖ ) жүзеге асырылған кезеңдер есептеледі. Міндетті зейнетақы жарналары жүзеге асырылған кезең орталықтандырылған дерекқордағы МЗЖ аудару туралы мәліметтермен расталады Еңбек кітапшаларын толтыру тәртібі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 929 бұйрығымен бекітілген Еңбек кітапшаларын жүргізу және сақтау қағидаларында белгіленген (анықтама: КСРО Мемлекеттік еңбек комитетінің 1974 жылғы 20 маусымдағы N 162 қаулысымен бекітілген кәсіпорындарда, мекемелерде және ұйымдарда еңбек кітапшаларын жүргізу тәртібі туралы Нұсқаулық). . Жұмысқа қабылдау, еңбек шартын тоқтату, басқа жұмысқа ауыстыру туралы еңбек кітапшасындағы барлық жазбалар жұмыс берушінің тиісті актісі шыққаннан кейін енгізіледі және оның мәтініне сәйкес келуі тиіс. Қызметкердің еңбек қызметі туралы мәліметтердің дұрыс немесе дұрыс емес жазылғаны анықталған жағдайларда түзетулерді тиісті жазба енгізілген жұмыс беруші не оның құқықтық мирасқоры жүргізеді. Еңбек кітапшасын ресімдеуге қойылатын талаптар сақталмаған жағдайда не жазбаның дұрыстығына күмән болған жағдайда жұмыс өтілі мұрағат мекемелерінің анықтамасымен, мемлекеттік немесе ведомстволық мұрағаттың уәкілетті қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған мұрағат құжаттарының электрондық көшірмелерімен, жұмыс орнынан анықтамамен расталуы мүмкін. Мұрағаттық құжаттар болмаған жағдайда немесе елеулі сәйкессіздіктер болған жағдайда еңбек қызметінің фактісі заңды факт ретінде сот тәртібімен белгіленуі тиіс.
МӘС қорытындысына келіспеу жағдайында шешімге шағымдану мерзімі
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 бұйрығымен бекітілген «Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу ережелеріне» сәйкес, медициналық-әлеуметтік сараптамаға жататын тұлға немесе оның заңды өкілі сараптамалық қорытындыға келіспеген жағдайда, оны алған күннен бастап үш ай ішінде шағымды әкімшілік органға немесе әкімшілік актіге, әкімшілік іс-әрекетке (әрекетсіздікке) жауапты лауазымды тұлғаға жолдайды. Шағымдану Қазақстан Республикасының Әкімшілік процессуалдық-процедуралық кодексінің талаптарына сәйкес жүргізіледі және шағым түскен күннен бастап 20 (жиырма) жұмыс күні ішінде қаралады.
Медициналық-әлеуметтік сараптаманы өткізу кезінде негізгі нормативтік акт қандай?
Медициналық-әлеуметтік сараптаманы өткізу кезінде негізгі нормативтік акт ретінде Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексі және 2023 жылғы 29 маусымдағы № 260 санды Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу ережелері туралы бұйрығы қабылданған. Бұл құжаттар азаматтарды МӘС жолдау тәртібін, медициналық құжаттамаға қойылатын талаптарды және сараптаманы жүргізу рәсімін реттейді
2026 жылдың 10 айында Департамент зейнетақылар мен жәрдемақыларды тағайындау бойынша (15 қызмет түрі) 116 296 мемлекеттік қызмет көрсетті, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6%-ға артық(2025 жылы – 109455 қызмет). Көрсетілген мемлекеттік қызметтердің негізгі үлесін төмендегілер құрайды: 1) Зейнетақы төлемдерін тағайындау – барлығы 30 229 тағайындау, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1%-ға артық (2025 ж. – 29877), оның ішінде жасына байланысты зейнетақы төлемдері – 15828 қызмет; мемлекеттік базалық зейнетақы төлемі – 14401 қызмет. 2) Балалы отбасыларға жәрдемақылар тағайындау – барлығы 49 046 төлем, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 4%-ға көп(2025 ж. – 47089 мемлекеттік қызмет). Оның ішінде: - бала тууына және бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жәрдемақылар – 22 463 төлем; - көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақы – 20 727 төлем; - мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға берілетін жәрдемақы – 5213 төлем; - «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған көпбалалы аналарға – 643төлем тағайындалды. 3) Сонымен қатар,мүгедектігіне және асыраушысынан айырылу жағдайына байланысты жәрдемақыларды тағайындау – барлығы 21 227 төлем, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен (19 244) салыстырғанда 10%-ға көп. Сонымен қатар, инфляция деңгейін ескере отырып, міндетті зейнетақы жарналарының енгізілген сомасы мен төленуге тиісті сома арасындағы айырманы төлеуді тағайындау туралы 8096 шешім қабылданды (2025 ж – 6178), бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 31%-ға артық. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауы 2025 ж.онайда көрсетілген қызметтер 2026 ж.онайда көрсетілген қызметтер 2025 ж.онайда қайта қаралған 2026 ж.онайда қайта қаралған 2025 ж.онайдағы барлығы 2026 ж.онайдағы барлығы % (+:-) 1.Жасына байланысты зейнетақы төлемдерін тағайындау 8460 8672 7035 7156 15495 15828 2,14 2.Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін тағайындау 8959 9527 5423 4874 14382 14401 0,13 3.Мүгедектігі бойынша мемлекеттік жәрдемақы 3209 3318 9375 10358 12584 13676 8,68 4.Асыраушысынан айырылужағдайы бойыншажәрдемақы 698 733 5962 6818 6660 7551 13,38 5.Арнаулы мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындау 852 869 1267 1329 2119 2198 3,73 6.РБ бала тууына және бала күтіміне байланысты жәрдемақыларды тағайындау 23717 22352 91 111 23808 22463 -5,65 7.Мүгедектігі бар баланытәрбиелеп отырғаната-анаға, қорғанышынажәрдемақытағайындау 1441 1624 3169 3589 4610 5213 13,08 8.Жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау 3253 3545 0 0 3253 3545 8,97 9.Инфляция деңгейін ескере отырып, міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ, МЗЖЖ) сомасының айырмасын төлеуді тағайындау (мемлекеттік кепілдік) 6178 8096 0 0 6178 8096 31,05 10Алтын алқа, Күміс алқаалқаларымен наградталған аналарғажәрдемақытағайындау 445 393 273 250 718 643 -10,45 11.Көпбалалы отбасыларға жәрдемақы тағайындау 3228 2760 14725 17967 17953 20727 15,45 12.Күтім жасаушы адамға жәрдемақы тағайындау 580 853 515 622 1095 1475 34,7 13.Арнаулы кәсіптік жәрдемақытағайындау 162 151 0 0 162 151 -6,79 14.Семей полигонынын зардап шеккендерге арналған біржолғытөлем тағайындау 331 321 17 1 348 322 -7,47 15.Саяси қуғын‑сүргін құрбандарыберілетін біржолғы төлем тағайындау 46 6 41 1 87 7 -91,95 61559 63220 47893 53076 109452 116296 6,25 Бүгінгі таңда цифрландырудың арқасында 11 мемлекеттік қызмет проактивті форматта көрсетіледі. Бұл азаматтарға мемлекеттік органдарға бармай-ақ, SMS-хабарлама арқылы келісімін растау жолымен жәрдемақылардың жекелеген түрлерін қашықтан рәсімдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бала тууға байланысты жәрдемақы, бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жәрдемақы және көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақы сияқты төлемдерге өтінішті екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы беруге болады. 2026 жылдың басынан бері проактивті форматта 46 102мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның ішінде 10 401 төлем адам қатысуынсыз автоматты түрде тағайындалды. Сонымен қатар, Департамент зейнетақылар мен жәрдемақыларды тағайындау үшін ұсынылған құжаттардың дұрыстығын қамтамасыз етуге бағытталған бақылау функцияларын да жүзеге асырады. Осы жұмыс аясында төлемдер тағайындалғаннан кейін де құжаттарға тексеру жүргізіледі. Жылдың басынан бері ұсынылған құжаттардың дұрыстығына қатысты 1 048зейнетақы ісі тексерілді. Оның ішінде 361 іс-құжаттар еңбек өтілінің сәйкестігін растау мақсатында, ал 418 іс-құжаттар зейнеткерлік жасқа толар алдында өткен кезеңдер үшін міндетті зейнетақы жарналарын аудару арқылы зейнетақы жүйесіне қатысу өтілінің ұлғаю фактісіне тексерілді. Тексеру барысында Департамент еңбек өтілі мен азаматтардың табысы туралы мәліметтерді растау үшін мемлекеттік органдар мен ұйымдарға, оның ішінде мемлекеттік архивтерге және мемлекеттік кірістер органдарына сұрау салулар жолдайды. Қажет болған жағдайда шет мемлекеттердің архивтік мекемелеріне де сұрау салулар жіберіледі. Ұсынылған құжаттардың дұрыстығы расталмаған жағдайда, тиісті зейнетақы істерінің материалдары одан әрі қарау және тиісті шаралар қабылдау үшін құқық қорғау органдарына жолданады. Бұл жұмыс зейнетақы төлемдерін тағайындаудың заңдылығы мен негізділігін қамтамасыз етуге, негізсіз төлемдердің алдын алуға бағытталған. Осыған байланысты елорда тұрғындары мен азаматтарынан зейнетақы төлемдерін рәсімдеуге қажетті құжаттарды дайындау кезінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын қатаң сақтауды және заңға қайшы әрекеттерге жол бермеуді сұраймыз.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті 2026 жылдың 9 айында 15 мемлекеттік қызмет түрі бойынша 104940 (2025 ж. 9 айында-97103)қызмет алушыға мемлекеттік қызмет көрсетті. Бекітілген бюджеттік субсидиялар саны – 11 564(2025 ж. 8 айында-14024). Қабылданған азаматтар – 1176. Қаралған жазбаша өтініштер – 1096. Ресей Федерациясынан түскен сұрауларға жауап –775. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауы 2025 ж. 9 айда көрсетілген қызметтер 2026 ж. 9 айда көрсетілген қызметтер 2025 ж. 9 айда қайта қаралған 2026 ж. 9 айда қайта қаралған 2025 ж. 9 айдағы барлығы 2026 ж. 9 айдағы барлығы % (+:-) 1.Жасына байланысты зейнетақы төлемдерін тағайындау 7651 7854 6350 6491 14001 14345 2,46 2.Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін тағайындау 8100 8642 4947 4453 13047 13095 0,36 3.Мүгедектігі бойынша мемлекеттік жәрдемақы 2858 3006 8320 9306 11178 12312 10,14 4. Асыраушысынан айырылу жағдайы бойыншажәрдемақы 614 665 4912 6025 5526 6690 21,06 5.Арнаулы мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындау 748 776 1128 1191 1876 1967 4,85 6.РБ бала тууына және бала күтіміне байланысты жәрдемақыларды тағайындау 21332 20349 82 101 21414 20450 -4,5 7. Мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған ата-анаға, қорғанышына жәрдемақытағайындау 1291 1466 2805 3243 4096 4709 14,97 8.Жерлеуге арналған біржолғы төлемді тағайындау 2927 3185 0 0 2927 3185 8,81 9.Инфляция деңгейін ескере отырып,міндетті зейнетақы жарналары(МЗЖ,МЗЖЖ)сомасының айырмасын төлеуді тағайындау(мемлекеттік кепілдік) 5666 7308 0 0 5666 7308 28,97 10 Алтын алқа,Күміс алқа алқаларымен наградталған аналарғажәрдемақытағайындау 427 389 255 239 682 628 -7,92 11.Көпбалалы отбасыларға жәрдемақы тағайындау 2874 2532 12317 16005 15191 18537 22,03 12.Күтім жасаушы адамға жәрдемақы тағайындау 505 766 458 550 963 1316 -9,46 13.Арнаулы кәсіптік жәрдемақытағайындау 148 134 0 0 148 134 -9,46 14. Семей полигонынын зардап шеккендерге арналған біржолғы төлем тағайындау 285 256 17 1 302 257 -14,90 15. Саяси қуғын‑сүргін құрбандары берілетін біржолғы төлем тағайындау 42 6 41 1 83 7 -91,57 55468 57334 41632 47606 97103 104940 8,07
Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті қызметінің бағыттарының бірі Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің талаптарын сақтауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру болып табылады. Мемлекеттік бақылау профилактикалық бақылау және жеке және заңды тұлғалардың азаматтардың құқықтарын бұзудың нақты фактілері бойынша өтініштері негізінде жоспардан тыс тексерулер түрінде мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылады: мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау саласындағы заңнаманың сақталуы; инфрақұрылым нысандарына, көлікке, ойын-сауық мәдени-көпшілік және спорттық ғимараттарға және мемлекеттік қызметтерге қолжетімділікті қамтамасыз ету; арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету. 2026 жылдың сегіз айында Департамент тарапынан 73 тексеру іс-шарасы жүргізілді, оның ішінде: Құқықтық статистика және арнайы есептер жөніндегі Комитетінің Астана қаласы бойынша Департаментінде 61 тексеру тіркелді, сондай-ақ прокуратура органдарымен бірлесіп 12 тексеру жүргізілді. Тексеру нәтижелері бойынша 143 бұзушылық анықталды, оның ішінде: - 120 бұзушылық – мүгедектігі бар адамдардың әлеуметтік және көлік инфрақұрылымы нысандарына қолжетімділігін қамтамасыз етпеу бойынша; - 13 бұзушылық – әлеуметтік қызметтер порталы арқылы оңалтудың техникалық құралдарымен қамтамасыз ету кезінде; - 10 бұзушылық – арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету кезіндегі заңнама талаптарын бұзу. Тексеру қорытындысы бойынша мемлекеттік инспекторлар тарапынан бұзушылықтарды жою туралы 35 нұсқама берілді. Жалпы сомасы 8 148 300 теңге әкімшілік айыппұл салынды. Сонымен қатар, жергілікті жерлерде объектілер мүгедектігі бар адамдардың барлық санаттарына бейімделмеген немесе тек кресло-арбаларды пайдаланатын адамдарға ғана бейімделген, ал есту және көру қабілеті бұзылған адамдарды қоса алғанда, толық бейімделу қажет. Объектілерге қолжетімділікті қамтамасыз ету бойынша тексерулер жүргізу кезіндегі негізгі бұзушылықтар: - пандустың болмауы немесе дұрыс орнатылмауы; - пандустың бойлық еңісіне сәйкес келмеуі; - ішкі пандустардың болмауы; - сыртқы баспалдақтар мен пандустарда тұтқалардың болмауы (оның ішінде бір жағында және бөлгіш тұтқалар); - кіреберіс алаңының, кіреберіс және ішкі есіктердің енінің сәйкес келмеуі (90 см); - есік табалдырығының (1,4 см) және баспалдақтың (12 см) биіктігінің сәйкес келмеуі; - көру қабілеті бұзылған адамдар үшін мнемосхема мен ақпараттық көрсеткіштердің болмауы; -санитарлық-тұрмыстық үй-жайларда шұғыл түйменің болмауы; - тактильді ақпарат құралдарының, белгілер мен символдардың болмауы; - лифттерде дабыл сигналдары мен хабарлағыштардың болмауы және т.б. Сонымен қатар, 2026 жылдың екінші жартыжылдығында Департамент тарапынан мүгедектігі бар адамдардың әлеуметтік және көлік инфрақұрылымы нысандарына, мәдени-көпшілік ұйымдарға және спорттық ғимараттарға қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша 20 нысанда профилактикалық бақылау жүргізу жоспарланған (оның ішінде денсаулық сақтау нысандары -9, білім беру -6, мәдениет және спорт -2, мектепке дейнгі мекемелер -1, квазимемлекеттік сектор -1, әлеуметтік сектор -1, әлеуметтік қамсыздандыру -1).
