Қазақстанда шот-фактураны тек ҚҚС төлеушілер ғана емес, жазуға міндетті. Кейбір жағдайларда бұл міндеттеме салықты төлемейтіндерге де жүктеледі. Санаттардың толық тізбесі Салық кодексінің 207-бабында бекітілген.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексінің күшіне енуімен шот-фактура жазуға міндетті тұлғалар шеңбері кеңейді.
Екі негізгі топ
- ҚҚС төлеуші ретінде тіркелгендер
Олар құжатты Салық кодексінің 50-тарауының жалпы қағидалары бойынша рәсімдейді.
- ҚҚС төлемейтіндер
Міндеттеме тек 208 және 209-баптарда тікелей белгіленген жағдайларда ғана туындайды.
Шот-фактура жазуға міндетті ҚҚС төлемейтіндер
Бұл топқа мыналар кіреді:
- комиссионер — 495-бапта белгіленген жағдайларда;
- экспедитор — 494-бапта белгіленген жағдайларда;
- мемлекеттік материалдық резерв саласындағы уәкілетті органның ведомствосы — мемлекеттік резервтен тауарларды шығарған кезде;
- халықаралық жүк тасымалдау қызметтерін көрсететін салық төлеуші;
- сәйкестікті растау қызметін жүзеге асыруға аккредиттелген заңды тұлға;
- кеден ісі саласындағы салық төлеуші: кеден өкілі, кеден тасымалдаушысы, уақытша сақтау қоймасының иесі, кеден қоймасының иесі, уәкілетті экономикалық оператор;
- жеңілдетілген режимдегі салық төлеуші (жеңілдетілген декларация негізіндегі АСР);
- ратификацияланған халықаралық шарттар бойынша сату кезіндегі салық төлеуші;
- импортталған тауарларды сату кезіндегі салық төлеуші;
- «Виртуалды қойма» модулінде есепке алынған тауарларды сату кезіндегі салық төлеуші;
- медициналық қызметтер, дәрілік заттар және медициналық бұйымдар бойынша салық төлеуші;
- адвокаттық кеңсе — оның шарттары бойынша адвокат көрсеткен заң көмегі бойынша.
Шот-фактураны жазбауға болатын жағдайлар
208-бап құжатты рәсімдеу қажет емес жағдайларды да көздейді. Атап айтқанда:
- бақылау-кассалық машина (БКМ) чегін берумен немесе төлем терминалдары арқылы есеп айырысу;
- арнайы мобильді қосымшаның чегін берумен есеп айырысу;
- электрондық ақшамен төлеу;
- жеке тұтыну үшін жеке тұлғаларға және микрокәсіпкерлік субъектілеріне сату;
- теміржол немесе авиабилетпен жүруді рәсімдеу;
- жекелеген қаржылық операциялар.
Бұл ретте сатып алушы 15 күнтізбелік күн ішінде шот-фактура жазуды талап етуге құқылы, ал жеткізуші оны орындауға міндетті.
Маңызды нақтылау
Жеке мүлікті сату кезінде жеке тұлға, оның ішінде жеке кәсіпкер, шот-фактура жазбайды.
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті салық төлеушілерге Салық кодексінің 207–209-баптарының ережелерін мұқият зерделеуді және заңнама талаптарын уақтылы орындауды ұсынады.
