Әуе жолаушыларына арналған кедендік ережелер

Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің «Ауежай-Ақтау» кеденбекетініңбасшысы Бақытжан Бердібековпен сұхбат

Әуе көлігімен келетін жолаушыларға қатысты негізгі кедендік ережелер қандай?

Бақытжан Бердібеков: Негізгі ереже — жолаушы өзімен бірге алып келетін барлық тауарлар жеке пайдалануға (коммерциялық қызметке емес) арналған болуы тиіс. Әуе көлігімен әкелу кезінде жоғарылатылған бажсыз лимит қолданылады: құны 10 000 еуроға дейінгі және жалпы салмағы 50 кг-ға дейінгі тауарлар. Бұл нормалар Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің шешімімен белгіленген және ЕАЭО елдері үшін бірдей.

Ал лимиттен асып кетсе не болады?

Бақытжан Бердібеков: Құны және/немесе салмағы бойынша асып кеткен бөлігіне кедендік төлемдер төлеу қажет. Мөлшерлеме асып кеткен құнның 30%-ын құрайды, бірақ салмақ бойынша әр килограмм үшін кемінде 4 еуродан кем болмауы тиіс. Рәсімдеу үшін жолаушылық кеден декларациясы пайдаланылады.

Алкоголь мен темекі өнімдеріне қандай шектеулер бар?

Бақытжан Бердібеков: 18 жастан асқан тұлғалар үшін:

- алкогольді сусындар мен сыра — 3 литрге дейін бажсыз. 3-тен 5 литрге дейін әкелуге болады, бірақ нормадан асатын әр литр үшін 10 еуро төленеді. 5 литрден артық әкелуге болмайды;

- темекі өнімдері — 200 дана сигарет, немесе 50 дана сигара (сигарилла), немесе 250 грамм темекі (немесе олардың баламалы комбинациясы).

Бұл нормалар 10 000 еуролық жалпы құндық лимитке кірмейді және бөлек есептеледі.

Қолма-қол ақшамен қалай болу керек?

Бақытжан Бердібеков: 10 000 АҚШ долларына тең соманы декларациясыз әкелуге және шығаруға болады. Егер әкелу кезінде бұл шектен асып кетсе, жолаушылық кеден декларациясын міндетті түрде толтыру қажет. Қазақстаннан шетел валютасын қолма-қол шығаруға Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 14 наурыздағы № 830 «Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету шаралары туралы» Жарлығымен тікелей тыйым салынған. Осы Жарлыққа сәйкес, шығару күніндегі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бағамы бойынша есептелген 10 000 АҚШ долларына тең сомадан асатын шетел валютасындағы қолма-қол ақшаны және (немесе) ақша құралдарын шығаруға тыйым салынады. Тыйым шартсыз: лимиттен асатын соманы декларация толтырып, қаражаттың шығу тегін растағанның өзінде де шығаруға рұқсат етілмейді. Шектеу әр жолаушыға жеке, соның ішінде кәмелетке толмаған балаларға да қолданылады.

Жолаушы қашан қызыл дәлізге, қашан жасыл дәлізге жүруі керек?

Бақытжан Бердібеков:

- Жасыл дәліз — міндетті түрде декларациялануға жататын тауарлар болмаса және белгіленген нормалардан асып кетпесе.

- Қызыл дәліз — лимиттен асатын тауарлар, 10 000 АҚШ долларынан асатын қолма-қол ақша, рұқсат қажет ететін тауарлар (мысалы, кейбір дәрі-дәрмектер, мәдени құндылықтар, белгілі мөлшердегі зергерлік бұйымдар) болса немесе жолаушы күмәнданса.

Жасыл дәлізді таңдау жолаушының декларациялануға жататын тауарлары жоқ екенін растайтынын түсіну маңызды. Кеден органдары іріктеп бақылау жүргізуге құқылы.

Қандай тауарларды әкелуге тыйым салынған немесе шектелген?

Бақытжан Бердібеков: Есірткі және психотроптық заттар, қару мен оқ-дәрі (тиісті рұқсаттарсыз), жарылғыш заттар, улы және радиоактивті материалдар, сондай-ақ қауіпсіздікке қауіп төндіретін тауарлар толығымен тыйым салынған. Жануарлар мен өсімдік тектес кейбір азық-түлік өнімдері (ветеринарлық және фитосанитарлық талаптар қолданылады), жекелеген дәрі-дәрмектер (құжаттар қажет) және бірқатар техникалық құралдар әкелуге шектелген. Электрондық сигареттердің әуе көлігімен тасымалдауға қатысты өз шектеулері бар.

Жолаушы жолаушылық кеден декларациясын қалай дұрыс толтыруы керек?

Бақытжан Бердібеков: Жолаушылық кеден декларациясы «Keden» ақпараттық жүйесі немесе «e-Salyq Azamat» мобильді қосымшасы арқылы электрондық түрде рәсімделеді. Сондай-ақ әуежайда қағаз бланкін пайдалануға болады. Декларация қазақ, орыс немесе ағылшын тілінде толтырылады. Оған тауарлардың құны мен мақсатын растайтын құжаттар (чектер, шоттар) қоса беріледі. Жеке тұлғалар үшін рәсімдеу тегін.

Кедендік бақылауда қиындықтарға тап болмау үшін жолаушыларға не кеңес бересіз?

Бақытжан Бердібеков:

1. Қолданыстағы нормалармен алдын ала танысыңыз.
2. Ірі сатып алулар бойынша чектерді сақтаңыз.
3. Күмәндансаңыз — қызыл дәлізді таңдап, тауарларды декларациялаңыз.
4. Тауарларды жасыруға немесе құнын төмендетіп көрсетуге тырыспаңыз — бұл әкімшілік жауапкершілікке, тіпті тәркілеуге дейін әкелуі мүмкін.
5. Қажет болған жағдайда кеден бекетінің қызметкерлеріне жүгініңіз — біз әрқашан ережелерді түсіндіруге дайынбыз.

Толық түсіндірмелеріңіз үшін көп рахмет.

Бақытжан Бердібеков: Естеріңізге саламын: кедендік ережелерді сақтау мемлекетті де, жолаушылардың өзін де қорғайды. Қауіпсіз және тыныш ұшулар тілеймін!