Құтыру— бұл адам мен жануарлардың орталық жүйке жүйесін зақымдайтын, жіті өтетін және 100% өліммен аяқталатын аса қауіпті вирустық ауру. Вирус зақымдалған тері мен шырышты қабықтарға ауру жануардың сілекейі тигенде, тістегенде немесе тырнағанда жұғады.
Ауру белгілері білінгеннен кейін оны тиімді емдеу әдісі жоқ. Алайда уақтылы жасалған алдын алу шаралары өлім қаупінен 100% қорғанысқа кепілдік береді.
🚨Жануар тістегенде немесе жанасқанда көрсетілетін шұғыл көмек
Егер сізді жабайы немесе қаңғыбас жануар (сондай-ақ екпе мәртебесі белгісіз үй жануары) тістесе, тырнаса немесе сілекейлесе, дереу келесі қадамдарды орындаңыз:
- Жараны жуыңыз.Зақымдалған орынды ағынды сумен және сабынмен (кір сабын қолданған дұрыс, себебі оның құрамындағы сілті вирустың қабығын бұзады) 15 минут бойы мұқият жуыңыз.
- Жараның жиектерін өңдеңіз.Жараның айналасындағы теріге антисептик (70%-дық спирт, йод ерітіндісі немесе хлоргексидин) жағыңыз.
- Дәрігерге көрініңіз.Дереу жақын маңдағы травматологиялық пунктке немесе кезекші ауруханаға барыңыз. Қауіп деңгейін дұрыс бағалап, екпе курсын тек дәрігер ғана тағайындай алады.
💉Адамдар арасындағы арнайы алдын алу шаралары
1. Шұғыл вакцинация (жанасудан кейін)
Құтыруға қарсы вакцинация курсын (жанасудан кейінгі алдын алу) оқиға орын алған алғашқы тәулікте бастау қажет.
- Егу схемасы:Қазіргі заманғы курс тек 5–6 екпеден тұрады (медициналық ұйымға жүгінген күні, содан кейін 3, 7, 14, 30 және 90-шы күндері салынады).
- Миф:Екпені ішке салу әдісі баяғыда өткен шақта қалды. Қазір вакцина иықтың бұлшықетіне салынады.
- Иммуноглобулин:Ауыр жарақат алғанда немесе қауіпті аймақтар тигенде (бет, мойын, қол басы) вирусты тез арада бейтараптандыру үшін вакцинамен бірге құтыруға қарсы иммуноглобулин енгізіледі.
2. Жоспарлы вакцинация (жанасуға дейін)
Өз қызметіне байланысты жануарлармен немесе вируспен жиі жанасатын адамдарға ұсынылады:
- Ветеринариялық дәрігерлер мен клиника қызметкерлері.
- Жануарларға арналған баспана қызметкерлері мен кинологтар.
- Аңшылар, орманшылар және зоологтар.
- Құтыру ауруы жиі тіркелетін аймақтарға баратын саяхатшылар.
🐾Үй жануарлары арасындағы алдын алу шаралары
Қалаларда вирустың негізгі көзі — қаңғыбас және егілмеген үй жануарлары, ал жабайы табиғатта — түлкілер, қарсақтар, жанаттар, жарқанаттар мен кеміргіштер.
- Міндетті вакцинация:Иттеріңізді, мысықтарыңызды және басқа да үй жануарларыңызды жыл сайын ветеринариялық клиникада құтыруға қарсы егіңіз. Бұл — жануарды да, отбасыңызды да қорғаудың жалғыз жолы.
- Серуендетуді бақылау:Иттерді тек қарғыбаумен серуендетіңіз. Олардың қаңғыбас немесе жабайы жануарлармен жанасуына жол бермеңіз.
- Симптомдар анықталғанда оқшаулау:Егер үй жануарыңыздың мінез-құлқы өзгерсе (шамадан тыс агрессивті немесе керісінше тым ерке болып кетсе, судан бас тартса, сілекейі көп ақса), оны дереу оқшаулап, ветеринарды шақырыңыз.
🚫Тұрмыстағы және табиғаттағы қауіпсіздік ережелері
- Жабайы жануарларға жақындамаңыз.Егер түлкі немесе қарсақ адамдарға жақындап, өзін достық ниетте ұстаса — бұл құтыру ауруын жұқтырудың басты белгісі. Ауру жабайы жануарларда адамнан қорқу сезімі жоғалады.
- Қаңғыбас иттер мен мысықтарды ұстамаңыз.Бейтаныс жануарды сипауға немесе оны қолдан тамақтандыруға тырыспаңыз.
- Балаларды үйретіңіз.Балаларға кез келген жануар тістеген, тырнаған немесе сілекейлеген жағдайда, бұл туралы дереу ересектерге айту керектігін түсіндіріңіз.
Дайындаған:Әуезов ауданы СЭББ жетекшімаманы Абдуллаева Алия Сабыралықызы.
