Мәселенің өзектілігі
Церебро-васкулярлық аурулар (ЦВС) өмір мен денсаулыққа елеулі таралуы мен ауыр зардаптарына байланысты (өлім, инсульт, деменция, мүгедектік) барлық елдердегі ең маңызды медициналық–әлеуметтік проблема болып табылады.
Инсульт алғандардың көпшілігі жұмыс қабілеттілігі мен кәсіби дағдыларын мүлдем жоғалтады. Әдетте, олар өздерін ұстай алмайды, бүкіл отбасының өмірін ұйымдастырмайды, өйткені олар үнемі қадағалау мен күтімді қажет етеді. Мінез - құлықты ұйымдастырудың үйлесімділігінің бұзылуы, қажетті өмірлік функцияларды жүзеге асыру-серуендеу, тамақтану, киіну, қарым-қатынас, оқу, жазу және т.б. адамның қалыпты өмір сүруі үшін қажет нәрсенің бәрінен айырады.
Инсультке 24 сағаттан астам уақытқа созылатын немесе цереброваскулярлық шығу себебіне байланысты қысқа уақыт ішінде науқастың өліміне әкелетін ошақты неврологиялық симптомдардың және/немесе жалпы церебральды бұзылулардың (сананың өзгеруі, бас ауруы, құсу және т.б.) кенеттен (минут ішінде, бірнеше сағаттан аз) пайда болуымен сипатталатын жедел цереброваскулярлық бұзылулар жатады.
Инсульттің даму қаупі факторлары 1.Артериялық гипертензия
2.Жүрек аурулары (атриальды фибрилляция, инфекциялық эндокардит, митральды қақпақшаның стенозы, жақында кеңейтілген миокард инфарктісі, кардиомиопатия)
3.Липидтер алмасуының бұзылуы (гиперхолестеринемия)
4.Өтпелі-ишемиялық шабуылдар (ТИА)
5.Қант диабеті (көмірсулар алмасуының бұзылуы)
- Жаман әдеттер, семіздік/
Инсульт - бұл мидың бір бөлігін тамақтандыратын белгілі бір тамырдың бітелуінен (ишемия) немесе жарылуынан (қан кету-геморрагия) немесе ми қабығындағы қан кетуден туындаған ми ауруы.
Инсульттің екі түрі бар: геморрагиялық түрдегі инсульт (тамырдың жарылуы және қан кету)
ишемиялық түрдегі инсульт (тамырдың бітелуі). Көбінесе олар гипертония, жүрек ауруы (атриальды фибрилляция, ақаулар, пароксизмальды тахикардия), жүрек жеткіліксіздігі, церебральды атеросклероз аясында дамиды.
Негізгі мүгедектік синдромдары:
қозғалтқыш функцияларының бұзылуы (спастикалық гемипарез немесе гемиплегия, экстрапирамидалық бұзылулар, атаксия);
көру функцияларының бұзылуы (гемианопсия, көру өрісінің тарылуы және т. б.);
жоғары кортикальды функциялардың бұзылуы (афазия, агнозия, апраксия);
эпилепсиялық ұстамалар:
психикалық функциялардың бұзылуы (когнитивті ақау, тамырлы деменцияға дейін, астениялық немесе астенорганикалық синдромдар);
инсульттан кейінгі бұзылулардың басқа жүйелердің патологиясымен үйлесуі, ең алдымен – жүрек-қан тамырлары.
Медициналық ұйымның ДКК-сі ауру салдарынан тіршілік әрекетінің шектелуіне әкеп соқтыратын ағза функцияларының тұрақты бұзылуын растайтын диагностикалық, емдеу және оңалту іс-шараларының кешенін жүргізгеннен кейін адамдарды еңбекке уақытша жарамсыздық басталған немесе жұмыс істемейтін адамдарға диагноз қойылған кезден бастап төрт айдан ерте емес МӘС-ке жібереді.
Ми инсультімен ауыратын науқастарды МӘС-ке жіберуге негіз болып табылады:
1.Жүргізілген емдеу-қалпына келтіру іс-шараларына қарамастан, функциялардың және ТЖБ айқын бұзылуына және баяу қалпына келуіне байланысты клиникалық және еңбек болжамы түсініксіз; қайталама инсульт, ауыр ілеспе соматикалық патология;
2.ДКК қорытындысы бойынша жоюға болмайтын қарсы көрсетілген факторлардың болуына байланысты негізгі кәсіп бойынша жұмысқа қайта оралу мүмкінностьстігі
Егер науқаста мүгедектік болса, ол белгіленбейді:
Статодинамикалық функциялардың шамалы бұзылыстары: жеңіл гемипарез, жеңіл парез, парапарез; жеңіл атактикалық синдром және басқа да жеңіл ошақты бұзылулар; психикалық, тілдік және сөйлеу функцияларының (дизартрия, афазия), сенсорлық функциялардың шамалы бұзылыстары.
3-ші топтағы мүгедектік, егер науқаста бар болса, белгіленеді:
Статодинамикалық функциялардың орташа бұзылыстары: жеңіл тетрапарез, орташа гемипарез; орташа парапарез; орташа атактикалық синдром және басқа да орташа ошақты бұзылулар;
психикалық, тілдік және сөйлеу функцияларының (дизартрия, афазия), сенсорлық функциялардың орташа бұзылуы.
2-ші топтағы мүгедектік, егер науқаста бар болса, белгіленеді:
Статодинамикалық функциялардың айқын бұзылыстары: орташа тетрапарез, айқын гемипарез, айқын парапарез, айқын парез; айқын атактикалық синдром және басқа да айқын ошақты бұзылулар;
психикалық, тілдік және сөйлеу функцияларының (дизартрия, афазия), сенсорлық функциялардың айқын бұзылуы; жамбас мүшелерінің қызметін бақылаудың бұзылуы.
1-топтағы мүгедектік, егер науқаста бар болса, белгіленеді:
Статодинамикалық функцияның айтарлықтай айқын бұзылыстары: айтарлықтай айқын парапарез (немесе параплегия), айтарлықтай айқын гемипарез (немесе плегия);
айқын / айқын тетрапарез (тетраплегия); айтарлықтай айқын статикалық және динамикалық атаксия (өздігінен қозғалу мүмкін емес); психикалық, тілдік және сөйлеу, сенсорлық функциялардың айтарлықтай айқын бұзылуы; жамбас мүшелерінің қызметін бақылаудың болмауы.
МӘС мамандары ұсынылған құжаттардың, объективті қарау, ағза функцияларының бұзылу дәрежесін бағалау және тіршілік әрекетін, оның ішінде еңбекке қабілеттілігін шектеу деректерінің негізінде мүгедектіктің қандай да бір тобын белгілеу туралы сараптамалық қорытынды шығарады.
Жүргізілген оңалту-сараптама диагностикасының нәтижелеріне және мүгедектігі бар адамның оңалту іс-шараларын жүргізу қажеттілігіне қарай № 031/е нысанда көрсетілген оңалту іс-шараларының жоспарын ескере отырып, МӘС бөлімі әзірлейді: ОЖБ-ның Әлеуметтік және/немесе кәсіби бөлігі.
