Егер қоса қарыз алушы немесе кепілгер болса, кредит не болады?
ҚР АК-нің 287-бабына сәйкес кредиторлардың әрқайсысы мiндеттеменi толық атқаруды талап етуге құқылы, ал борышқорлардың әрқайсысы орындауға мiндеттi болуына сәйкес көп жақтар қатысатын мiндеттеме ортақтасқан мiндеттеме деп танылады.
Борышқорлар ортақтасып мiндеттi болған жағдайда кредитор барлық борышқорлардан да, жеке-жеке алғанда олардың кез келгенiнен де, оның үстiне борышты түгелдей де, бөлшектеп те орындауды талап етуге құқылы. Ортақтас борышқорлардың бiрiнен толық қанағаттанбаған кредитор алынбағанды ортақтас борышқорлардың қалғандарынан талап етуге құқылы. Ортақтас борышкерлер міндеттеме толық орындалмайынша міндетті болып қалады.
Осылайша, бірнеше қарыз алушымен қарыз шартын жасасу кезінде олардың біреуі қайтыс болған жағдайда қалған қарыз алушылардың міндеттемелері сақталады. Банк қарыз шартының талаптарына сәйкес қарыз алушылардан міндеттемелердің орындалуын талап етуге құқылы.
ҚР АК-нің 330-бабына сәйкес кепiл болушылық бойынша кепiл болушы басқа жақтың (борышқордың) кредитор алдында осы жақтың мiндеттемесiнiң орындалуына толық немесе iшiнара қосалқы жауап беруге мiндеттенедi.
Егер кепілгерлік шарттарында өзгеше көзделмесе, кепілгер кредитордың алдында кепілгерлікте көрсетілген сома шегінде жауапты болады. Субсидиарлық жауапкершілікке ие кепілгерге талаптар қойылғанға дейін кредитор борышкердің бұл талапты қанағаттандыруы үшін, атап айтқанда, қарсы талапты есепке жатқызу және борышкердің мүлкіне белгіленген тәртіппен өндіріп алу жолымен ақылға қонымды шаралар қабылдауы тиіс.
Осыған байланысты, қарыз алушы міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз ету үшін кепілгерлік шарты жасалған жағдайда, банк кепілгерге кепілгер шартында көзделген көлемде талаптар қоя алады. Бұл ретте мұрагерлердің болуы кепілгерге талаптар қоюды жоққа шығармайды. Өз кезегінде, кепіл беруші мұрагерлері болған кезде олардан ҚР АК 334-бабына сәйкес борышкердің кредитор алдындағы міндеттемесін орындаған бөлігінде қайтыс болған адамның міндеттемелерін орындауды талап етуге құқылы.