Жұмысқа қабылданғанына 4 ай ғана болған қызметкерге жұмыс беруші толық еңбек демалысын аванс ретінде бере ала ма?
ҚР Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 22-бабы 1-тармағының 7) тармақшасына және 23-бабы 2-тармағының 15) тармақшасына сәйкес жұмыскердің жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқығы бар, ал жұмыс беруші жұмыскерге мұндай демалысты беруге міндетті.
Аталған құқықтар мен міндеттер жұмыскерде ҚР ЕК-нің 91-бабына сәйкес жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына құқық беретін еңбек өтілі болған жағдайда туындайды (бұдан әрі – еңбек өтілі). Еңбек өтіліне:
нақты жұмыс істеген уақыт;
жұмыскер нақты жұмыс істемеген, бірақ оның жұмыс орны (лауазымы) және жалақысы толық немесе ішінара сақталған уақыт;
жұмыскер уақытша еңбекке жарамсыздығына байланысты нақты жұмыс істемеген уақыт, оның ішінде жүктілікке және босануға байланысты демалыста болған уақыты;
жұмыскерді жұмысқа қайта қалпына келтіргенге дейін нақты жұмыс істемеген уақыты кіреді.
Сонымен қатар, ҚР Еңбек кодексі жұмыскердің толық еңбек өтілі болмаған жағдайда да жұмыс берушінің оған еңбек демалысын беру мүмкіндігін көздейді.
Атап айтқанда, ҚР ЕК-нің 92-бабы 1-тармағына сәйкес жұмыскерге бірінші және кейінгі жұмыс жылдары үшін жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы тараптардың келісімі бойынша жұмыс жылының кез келген уақытында беріледі.
Жұмыскер мен жұмыс берушінің келісімі бойынша жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы бөліктерге бөлінуі мүмкін (ҚР ЕК-нің 92-бабы 3-тармағы).
ҚР ЕК-нің 93-бабына сәйкес жұмыскерлерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалыстарын беру кезектілігі жұмыскерлердің пікірін ескере отырып, жұмыс беруші бекітетін демалыстар кестесімен айқындалады не тараптардың келісімі бойынша белгіленеді.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде:
еңбек өтілі бар жұмыскерлерге еңбек демалысы (оның ішінде қосымша еңбек демалысы) толық көлемде беріледі, егер жұмыскердің өзі еңбек демалысын бөліктерге бөлуді қаламаса;
егер жұмыскердің еңбек өтілі болмаса немесе ол 12 айдан аз болса, жұмыскердің өтініші бойынша және жұмыс берушінің келісімі болған жағдайда, оған толық еңбек демалысы аванс ретінде немесе нақты жұмыс істеген уақытына пропорционалды түрде еңбек демалысының бір бөлігі берілуі мүмкін;
егер еңбек демалыстарының кестесінде еңбек қатынастары тараптарының келісімімен өзгеше тәртіп (бөліктерге бөлу немесе нақты жұмыс істеген кезең үшін беру) көзделмесе, жұмыс беруші бекітілген еңбек демалыстарының кестесі шеңберінде жұмыскердің қабылдаған міндеттемелерін ескере отырып, оған толық еңбек демалысын беруге міндетті.