Созақ ауданы әкімінің аппараты

САЙЛАУ КОМИССИЯЛАРЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ МҮГЕДЕКТІГІ БАР АДАМДАРДЫҢ ДАУЫС БЕРУІНЕ КӨМЕКТЕСУ ҮШІН ЫМДАУ ТІЛІН МЕҢГЕРУДЕ

САЙЛАУ КОМИССИЯЛАРЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ МҮГЕДЕКТІГІ БАР АДАМДАРДЫҢ ДАУЫС БЕРУІНЕ КӨМЕКТЕСУ ҮШІН ЫМДАУ ТІЛІН МЕҢГЕРУДЕ ОСК мүшесі Михаил Бортник Павлодар облысына жұмыс сапары аясында Павлодар және Екібастұздағы сайлау учаскелерін аралап, тексерді. Ол сайлау учаскелерінің техникалық жарақтандырылуына, мүгедектігі бар адамдар үшін инклюзивті орта қалыптастыруға және комиссия мүшелерінің дайындық деңгейіне ерекше назар аударды. Екібастұз қаласындағы №524, №535 және №539 сайлау учаскелерінд комиссия мүшелері есту қабілеті бұзылған сайлаушылармен қарым-қатынас жасау үшін ымдау тілінің негізгі белгілерін меңгергендерін көрсетті. Комиссия мүшелері үйренген ымдау тілінің дағдылары арқылы сайлаушымен амандасу, оның құжатын тексеру, сайлаушылар тізімінен сайлаушыны табу, дауыс беруге арналған кабинаға өтуін ұсыну және басқа да әрекеттерді жүзеге асыра алады. Павлодар қаласындағы №34 және №55 сайлау учаскелерінде Михаил Бортникке сайлаушыларға атаулы шақыруларды табыстау жұмысының барысы туралы баяндалды. Бұл ретте комиссия мүшелері деректерді жинау және жүйелеу процесін жеңілдететін цифрлық құралдарды пайдаланып жатқаны атап өтілді. Учаскелік комиссияның хатшысы нақты уақыт режимінде қанша пәтердің араланғанын, қанша шақырудың табысталғанын және қай сайлаушыларға қайта бару қажет екенін көре алады. Сондай-ақ жұмыс сапары аясында Михаил Бортник учаскелік сайлау комиссияларының төрағалары мен хатшыларына арналған практикалық семинарға қатысты. Семинар «Қазақстан Республикасының Құрылтайының депутаттарын сайлауда учаскелік сайлау комиссиясының жұмысын ұйымдастыру тәжірибесі» тақырыбына арналды. Семинарға 120 учаскелік комиссия мүшесі қатысты. Олар интерактивті тапсырмалар мен практикалық кейстер форматында сайлау заңнамасы бойынша білімдерін бекітіп, сайлау учаскесін жарақтандыру, сайлаушылармен және сайлау процесіне қатысушылармен өзара іс-қимыл жасау мәселелерін пысықтады. Семинар қатысушыларға тәжірибе алмасуға және дауыс беру күні тиімді жұмыс істеуге дайындық деңгейін арттыруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Михаил Бортник мемлекеттік органдардың басшылары, облыстық, қалалық және аудандық аумақтық сайлау комиссияларының төрағаларының қатысуымен Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлауды дайындау және өткізу мәселелері бойынша жұмыс кеңесін өткізді. Жиында 2026 жылғы 23 тамызда өтетін алдағы сайлауға облыстың дайындығы негізгі мәселе ретінде қарастырылды. Кеңесте азаматтарға арналған ақпараттық науқан мәселелері жан-жақты талқыланды. Атап айтқанда, call-орталықтардың жұмыс істеу тетіктері, өзінің сайлау учаскесін анықтау тәсілдері, үйде дауыс беру тәртібі және есептен шығару куәлігін алу тәртібі қаралды. Өңірде сайлауды дайындау және өткізу жұмыстарына 536 сайлау комиссиясы тартылған, олардың құрамында 3 446 адам жұмыс істейді.

2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлауды Өткізу кезінде мүгедектігі бар адамдар үшін жағдайларды Қамтамасыз ету туралы

2026 жылғы 23 тамызға тағайындалған Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын сайлауды Өткізу кезінде мүгедектігі бар адамдар үшін жағдайларды Қамтамасыз ету туралы ҚазақстанРеспубликасының 2015 жылғы 20 ақпандағы № 288-V ҚРЗЗаңыменратификацияланғанМүгедектердіңқұқықтарытуралыконвенцияға, «ҚазақстанРеспубликасындағысайлаутуралы» ҚазақстанРеспубликасыКонституциялықЗаңының 12-бабының, 1), 2) және 7) тармақшаларына, 48-бабының 2-1) тармағынасәйкесҚазақстанРеспубликасыныңОрталықсайлаукомиссиясы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: ҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарынсайлаудапартиялықтізімдерінұсынғансаясипартияларғасайлауалдындағыүгіттіжүргізукезеңіндедауыс беру кезіндеерекшежағдайларталапетілетін (көруқабілетібойыншамүгедектігі бар, естуқабілетібойыншамүгедектігі бар, тірек-қимылаппаратыныңфункцияларыбұзылған) мүгедектігі бар сайлаушыларүшінүгіттік іс-шаралар мен материалдардыңқолжетімділігіжағдайларынкөздеуұсынылсын. Астананың, облыстардың, республикалықмаңызы бар қалалардыңжергіліктіатқарушыоргандары: 2.1. ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының 2012 жылғы 23 қазандағы № 21/183 қаулысыменбекітілгенСайлауучаскесіндедауысберугеарналғанүй-жайдыжабдықтаужөніндегінұсқаулыққажәнеҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының 2018 жылғы 21 желтоқсандағы № 24/217 қаулысыменбекітілгенМүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіұсынымдарғасәйкесмүгедектігі бар адамдардыңдауысберуіүшінсайлауучаскелерініңқолжетімділігінқамтамасызетубойыншақажеттішаралардыкөздесін; 2.2. тиістіаумақтықсайлаукомиссияларыменбірлесеотырып, сондай-ақмүгедектігі бар адамдардыңқоғамдықбірлестіктерініңөңірлікөкілдерінтартаотырып, мүгедектігі бар сайлаушылардыңүшсанатыүшін (есту, көруқабілетібойыншажәнетірек-қимылаппаратыныңфункцияларыбұзылған) ерекшежағдайлардыжасауқажеттігінескереотырып, дауысберугеарналғансайлауучаскелерініңмониторингінжүргізсінжәнеқажетболғанжағдайдақосымшашараларқабылдасын. ҚазақстанРеспубликасыныңЕңбекжәнехалықтыәлеуметтікқорғауминистрлігіжергіліктіатқарушыоргандарменбірлесіп, естуқабілетібойынша, көруқабілетібойынша, тірек-қимыл аппараты бұзылғанмүгедектігі бар сайлаушылартуралымәліметтерді, сондай-ақИнтерактивтіқолжетімділіккартасындағысайлауучаскелерітуралымәліметтердіжаңартсын. Астананың, облыстардың, республикалықмаңызы бар қалалардыңаумақтықсайлаукомиссияларыөзқұзыретішегіндеуәкілеттімемлекеттікоргандардыңдауыс беру кезіндеерекшежағдайлардықажетететінмүгедектігі бар адамдардыңсайлауқұқықтарыніскеасыруүшінқажеттіжағдайларжасаужөніндегішаралардықабылдауынбақылаудықамтамасызетсін. Осы қаулыҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының интернет-ресурсындажариялансын. Осы қаулыныңорындалуынбақылауҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясыныңмүшесі Л.К. Сүйіндіккежүктелсін. Төраға Н. Әбдіров Хатшы Ш.Өтемісов Астана қаласы 2026 жылғы 14 шілде № 33/62

Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының жанындағы Мүгедектігі бар адамдардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобының ҚҰРАМЫ

«ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясыныңжанынан Мүгедектігі бар адамдардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегі жұмыстобынқұрутуралы» ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының 2022 жылғы 9 қыркүйектегі № 61/532 қаулысынаөзгерістеренгізутуралы ҚазақстанРеспубликасыПрезидентінің 1996 жылғы 11 қарашадағы №3205 ЖарлығыменбекітілгенҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясытуралыереженің 15-тармағының 70) тармақшасынасәйкес «ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясыныңжанынанМүгедектігі бар адамдардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіжұмыстобынқұрутуралы» ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының 2022 жылғы 9 қыркүйектегі № 61/532 қаулысында: аталғанқаулыға 2-қосымша осы қаулыға 1-қосымшаға сәйкесредакциядажазылсын. Қосымша.... Төраға Н. Әбдіров Хатшы Ш.Өтемісов Астана қаласы 2025 жылғы 4 сәуір № 13/20 №1 қосымша Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2025 жылғы 4 сәуірдегі №13/20 қаулысымен бекітілген №2 қосымша Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2022 жылғы 9 қыркүйектегі № 61/532 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының жанындағы Мүгедектігі бар адамдардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобының ҚҰРАМЫ № п/п Ф.И.О. Лауазым 1. Сүйіндік ЛәззатКенесқызы Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссия мүшесі, жұмыс тобының жетекшісі 2. Әкешова Линара Ілиясқызы Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы аппаратының электоралдық процесті ұйымдастыру бөлімінің бас консультанты, жұмыс тобының хатшысы 3. Қалтаева Ләззат Молдабекқызы Сенат спикерінің кеңесшісі және Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты жанындағы инклюзия жөніндегі кеңестің төрайымы, «Шырақ» мүгедектігі бар әйелдер Ассоциациясы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы (келісім бойынша) 4. Ластаев Артур Ермекұлы Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл (келісім бойынша) 5. Ертаев Асқарбек Маратұлы Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі(келісім бойынша) 6. Сейтжан Кенжеғұл Социалұлы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Халықтың әлеуметтік осал топтарының құқықтары жөніндегі уәкіл, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты (келісім бойынша) 7. Кеңесбаев Руслан Уәлиханұлы «Азат» мүгедектер қоғамдық бірлестігінің басқарма төрағасы (Астана қ.) 8. Оторбаев Ардақ Рахметоллаұлы «ДОС»дербес өмір сүру орталығы» мүгедектер қоғамдық бірлестігінің атқарушы директоры(Астана қ.) 9. Фаткулин Ильяс Раатұлы «Жан» мүгедектердің құқықтарын қорғау жөніндегі Азия қоғамы» қоғамдық бірлестігі төрағасының орынбасары, «Алау» мүгедектігі бар адамдар» қоғамдық бірлестігі директорының орынбасары (Алматы қ.) 10. Швецова Елена Александровна «Еркіндік қанаты» қоғамдық қорының атқарушы директоры (Астана қ.) 11. Омарханова Сайлаугүл Әлеуметқызы «Қазақстан саңыраулар қоғамы» республикалық қоғамдық бірлестігі орталық басқармасының президенті (Астана қ.) 12. Нүсіпбаев Мейірбек Секербекұлы «Қазақзағиптарқоғамы»қоғамдықбірлестігітөрағасыныңорынбасары(Астанақ.) 13. Бегалиева Захира Оңғарбайқызы «ITeachMe», біліктілікті дамыту орталығы» ҚҚ директоры, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің кеңесшісі (Алматы қ.) 14. Коржикова Регина Юрьевна «Үміт» саңырау мүгедектерді қолдау орталығы» қоғамдық қорының атқарушы директоры(Алматы қ.) 15. Қырғызбаева Диана Өткербекқызы «Қорған-М» ҮЕҰ қоғамдық бірлестігінің жетекшісі(Шымкент қ.) 16. Молдахметова Наталья Александровна Шортанды ауданы әкімінің мүгедектігі бар адмдардың мәселелері жөніндегі кеңесшісі(Ақмола облысы) 17. Дәулетбаева Әйгерім Маратбекқызы Тараз қаласы мәслихатының депутаты, «Мүгедектердің жастар қоғамы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы, Жамбыл облыстық қоғамдық кеңесінің мүшесі, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық Құрылтай құрамының мүшесі (Жамбыл облысы) 18. Батпақұлова Гүлмира Асқарқызы Облыстық мәслихаттың депутаты, «Арба» тірек-қозғалыс аппараты қызметі бұзылған мүгедек азаматтарды қолдау қоғамы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы (Батыс Қазақстан облысы) 19. Сүндетәлиев Нияз Әделұлы Қалалық мәслихатының депутаты, Қарағанды облысы әкімінің мүгедектер мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі, «Qamqor plus» мүгедектер қоғамдық бірлестігінің төрағасы (Қарағанды облысы) 20. Жақсағұлова Аруна Рахаматоллақызы Қостанай облысы әкімінің мүгедектігі бар адамдар мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі, «Жаңа өмір» қоғамдық бірлестігінің төрайымы(Қостанай облысы) 21. Кенжебекова Жамал Қиянқықызы «Облыстық зағип және нашар көретін азаматтарға арналған арнайы кітапхана» КММ директоры, №7 облыстық арнаулы жалпы білім беретін мектеп-интернаты» КММ Брайль жүйесі бойынша педагог-дефектологы(Павлодар облысы) 22. Эрман владимир владимирович Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің мүгедектер мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі, Солтүстік Қазақстан облысы мәслихатының депутаты, «Одно единое» ҚБ Төрағасы (Солтүстік Қазақстан облысы) 23. Шалтан Еркінбай Керімбайұлы «Шапағат» мүгедектер қорының президенті (Түркістан облысы)

Мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі ұсынымдар

Қазақстан Республикасы Орталықс айлаукомиссиясының «Мүмкіндіктерішектеуліазаматтардыңсайлауқұқықтарын қамтамасызетужөніндегіұсынымдардыбекітутуралы» 2018 жылғы 21 желтоқсандағы № 24/217 қаулысына өзгерістеренгізутуралы ҚазақстанРеспубликасыПрезидентініңЖарлығыменбекітілген 1996 жылғы 11 қарашадағы № 3205 ҚазақстанРеспубликасыныңОрталықсайлаукомиссиясытуралыЕреженің 15-тармағының 70) тармақшасынасәйкесҚазақстанРеспубликасыныңОрталықсайлаукомиссиясы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: «Мүмкіндіктерішектеуліазаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіұсынымдардыбекітутуралы» ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының 2018 жылғы 21 желтоқсандағы № 24/217 қаулысынакелесіөзгерістеренгізілсін: 1-тармағы келесіредакциядажазылсын: «ҚосаберіліпотырғанМүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіұсынымдарбекітілсін»; жоғарыдакөрсетілгенқаулыменбекітілген «Мүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіұсынымдар» осы қаулығақосымшағасәйкесредакциядажазылсын. Осы қаулыҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясының интернет-ресурсындажариялансын. Осы қаулықолқойылғанкүніненбастапқолданысқаенгізіледі. Қосымша.... Төраға Н. Әбдіров Хатшы Ш.Өтемісов Астана қаласы 2025 жылғы 24 желтоқсан № 37/49 Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2025 жылғы 24 желтоқсандағы№ 37/49 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2018 жылғы 21 желтоқсандағы № 24/217 қаулысымен бекітілген Мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі ұсынымдар Жалпы ережелер Осы Мүгедектігі баразаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі ұсынымдар (бұдан әрі - Ұсынымдар) Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 11 қарашадағы № 3205 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы туралы ереженің 15-тармағы 70) тармақшасына сәйкес әзірленді. 2. Ұсынымдар Қазақстан Республикасыныңмүгедектігі баразаматтарыныңсайлау құқықтарын, оның ішінде олардың сайлаушылар,сайланбалы лауазымдарға және сайлау комиссияларының құрамдарына кандидаттар ретіндегі құқықтарыніске асыру үшін қажетті және жеткілікті жағдайларды жасау бойынша сайлау комиссияларының, жергілікті атқарушы органдардың, басқа мемлекеттік органдардың, мемлекеттік емес құрылымдардың, саяси партиялар мен өзге де қоғамдық бірлестіктерді қоса, өзара іс-қимылы арқылы қамтамасыз етуге бағытталған. Қазақстан Республикасының мүгедектігі барәрбір азаматы Жалпыға бірдей адам құқықтарының декларациясында (1948 ж.), ЕҚЫК Адами өлшем жөніндегі конференциясының Копенгаген кеңесі құжатында (1990 ж. 29 маусым), Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердегі демократиялық сайлаудың, сайлау құқықтары мен бостандықтарының стандарттары туралы конвенцияда (2007 жылғы 7 маусымдағы ҚР Заңымен ратификацияланған), Мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияда(2015 жылғы 20 ақпандағыҚР Заңымен ратификацияланған) кепілдік берілген жасырын дауыс беру кезінде жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде сайлау және сайлану құқығына ие. Негізгі терминдер мен ұғымдар Осы Ұсынымдарда мынадай терминдер мен ұғымдар пайдаланылады: 1) мүгедектігі баразамат (сайлаушы) - жасы он сегізге толған, сайлау құқығына ие,ауруларға,мертігулерге,олардың зардаптарына, бұзылуларына байланысты, есту,көру,тірек-қимылаппаратыфункцияларыныңшектеулерінеәкепсоққанденсаулығыбұзылған, сайлауучаскесіндедауыс беру үшінерекшежағдайларғамұқтаж болған ҚазақстанРеспубликасының азаматы (көру, есту қабілеті нашар мүгедектік, жоғарғынемесетөменгіаяқ-қолдардың функциялары едәуір бұзылған, кресло-арбаларды пайдаланатын адамдар); 2) тактильдікөрсеткіштер - ақпарат құралдары (көруі бойынша мүгедектігі барадамдарғаберілетін және жанасу арқылы қабылданатын ақпаратты жеткізушілер) және тактильді жер бетіндегі (жол және еден бетіндегі, ескертуші және бағыттаушы) көрсеткіштер (көруі бойынша мүгедектігі барадамдарға аяғының табанымен, таяғымен сезіну арқылы немесе қалған көз жанарын пайдалана отырып кеңістікте бағдар табуға мүмкіндік беретін, белгілі бір суреттегі және түстегі бедерлі жолақты білдіретін ақпаратты көрсету құралдары); 3) тифлотехникалық құралдар - мүгедектігі бар адамдардың көру қабілетінің бұзылуы салдарынан жоғалтқан мүмкіндіктерін түзеуге және олардың орнын толтыруға бағытталған құралдар (мысалы, электрондық лупа, бейнеұлғайтқыштар, экрандық қол жеткізу бағдарламасы, тифломаркерлер, тактильді пиктограммалар, аудиоқұрылғылар, тактильдісхемалар, жарықмаяктары, мобильдіқосымшалар, мәтінді үлкейтетінбағдарламаларжәне басқа қазіргі заманғыассистивтік құралдар); 4) сурдотехникалық құралдар - есту қабілетінің бұзылуын түзеуге және оның орнын толтыруға арналған техникалық құралдар, снодай-ақ дыбысты күшейтетін байланыс және ақпарат беру құралдары (мысалы, дыбыстыкүшейтетінқұрылғылар, қабырғатақталары, дыбыстық ақпарат берушілер, индукциялық ілмек, навигациялық ақпараты бар QR - коджәне басқа қазіргі заманғыассистивтік құралдар); 5) ымдау тілі маманы - мүгедектігі бар адамдар үшін қандай да бір тілден дактильді әліпбиге және (немесе) ымдау тілінде сурдоаударма жасау бойынша қызмет көрсететін маман. 6) тифлосурдоаудармашы -тактильді өзара қарым-қатынасқа (саусақпен қарым-қатынас жасаудың ерекше дактильді (саусақ) әдісі, «алақанға алақан» әдісі) негізделген көру, есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдарға қарым-қатынас тілін меңгерген адам; 7) Брайль қарпі-көру қабілеті бойынша мүгедектігі бар адамдардың жазуы мен оқуы үшін арналған бедерлі-нүктелі тактильді қаріп. 8) көру қабілеті бойынша мүгедектігі бар сайлаушыларға арналған ақпараттық материалдар үшін ұлғайтылған қаріп - жіңішкерген және кертілген таңбалары жоқ, кегль мөлшері 16-дан 20 пункт аралығындағы, көру арқылы қабылдау үшін қолайлы (Arial) қаріп гарнитуралары; 9) Әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің қолжетімділік картасы – Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің бағдарламасы, мүгедектігі бар адамдар үшін қолайлы ортаны қамтамасыз ететін, жұмыс жасап тұрған ғимараттар мен құрылыстарды қамтиды (inva.gov.kz). Сайлау комиссияларының, жергілікті атқарушы органдардың, мемлекеттік органдардың, басқа мемлекеттік емес құрылымдардың, саяси партиялар мен өзге қоғамдық бірлестіктерді қоса, мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру үшін қажетті және жеткілікті жағдайларды жасау бойынша өзара іс-қимылы 5.Мүгедектігі баразаматтардың саяси және қоғамдық өмірге қатысуын қамтамасыз ету үшін саяси партиялар мен өзге де қоғамдық бірлестіктерге мүгедектігі баразаматтарды сайланбалы лауазымдарға кандидаттыққа ұсыну, партиялық тізімдерге енгізу, сайлау комиссияларының құрамдарына оларды қалыптастыру кезінде ұсыну туралы кеңес береді. Жергілікті атқарушы органдар «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының48-бабы2-1-тармағына сәйкес сайлау комиссияларына мүгедектігі баразаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыста олардың дауыс беруге арналған үй-жайларға кедергісіз қол жеткізуі үшін жағдайлар жасауы арқылы жәрдемдесуге міндетті. 1) дауыс беруге арналған үй-жайларды ғимараттардың бірінші қабаттарында орналастыруды, пандустардыңнемесекөтергішмеханизмдердің, төсеніштердің, тактильдікөрсеткіштердің болуын (уақытша рұқсат етіледі), есіктердің қажетті ойықтарын, есіктердің жақындатқыштарды,есіктердіңавтоматты түрде ашылуын,жеткілікті жарықтандырудыкөздеу; 2) ыңғайлы кірме және жаяу жүргінші жолдарының, мүгедектігі баразаматтардың автокөлік тұрағы үшін арнайы орындарды ескеру; 3) Қазақстан Республикасының әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің қолжетімділік картасына сайлау учаскелеріненгізу; inva.gov.kz интернет-сайтындасайлауучаскелерітуралыөзектіақпаратты,оның ішінде аумақтықсайлаукомиссияларыменмүгедектігібарадамдардыңқоғамдықбірлестіктерініңмониторингтікқорытындыларын ескереотырып, тоқсан сайынбақылаудықамтамасыз ету; 4) дауыс беруге арналған үй-жайдамүгедектігібарадамдарүшін қазіргі заманғытифлотехникалық құралдар, сурдотехникалық құралдаржәне басқа қазіргі заманғыассистивтік құралдар, оныңішіндеБрайльшрифтінпайдаланаотырып,сайлауучаскесініңақпараттық маңдайшасын пайдаланудыкөздеу; 5) дауыс беру күнімүгедектігі барадамдардысайлауучаскелерінетасымалдаубойыншаинватаксиқызметтерінұйымдастырудыкөздеу; 6) сайлаукомиссияларыменжәнемүгедектігі барадамдардыңқоғамдықбірлестіктеріменбірлесіп,сайлаунауқандарынөткізукезеңіндесайлауучаскелерініңдайындығынмониторингілеужөніндегі іс-шаралардыкөздеу. Сайлау учаскелері мен дауыс беруге арналған үй-жайларды Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2012 жылғы 23 қазандағы № 21/183 қаулысымен бекітілген Сайлау учаскесінде, дауыс беруге арналған пунктте дауыс беруге арналған үй-жайды жарақтандыру жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жарақтандыру қажет. Сайлау учаскесінде, дауыс беру пунктінде дауыс беруге арналған үй-жайды жарақтандыруды жергілікті атқарушы органдар қамтамасыз етеді. Дауыс беруге көружәнеестуқабілетібойынша мүгедектігі бар сайлаушылардың көпшілік санының қатысуы жорамалданып отырған сайлау учаскелеріне жергілікті атқарушы органдардың, қоғамдық бірлестіктердің жәрдемдесуімен ымдаутілімамандары(оныңішіндеонлайнформатта),тифлосурдоаудармашылар тартылуы мүмкін. Жергілікті атқарушы органдар дауыс беру үшінерекшежағдайларталап етілетін мүгедектігібарсайлаушылар(көру қабілеті бойынша мүгедектігі бар,оныңішіндеБрайльшрифтінпайдаланудағдыларынмеңгерген, есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар, тірек-қимылаппаратыфункцияларынбұзылған) (бұдан әрі – мүгедектігі бар адамдар)әр жылдың 1 қаңтары мен 1 шілдесіне есепке алуды және тиісті аумақтық сайлау комиссияларына (бұдан әрі - сайлау комиссиялары) ұсынудықамтамасыз етеді. ҚазақстанРеспубликасыныңЕңбекжәнехалықтыәлеуметтікқорғауминистрлігіХалықтыәлеуметтікқорғаусаласындағыреттеужәнебақылаукомитетініңаумақтықбөлімшелеріжергіліктіатқарушыоргандардыңмүгедектігібарадамдарбойыншамәліметтердітиістісайлаукомиссияларынаберуініңөзектілігімендұрыстығынбақылаудықамтамасыз етеді. Сайлау комиссиялары мүгедектігі барсайлаушылар туралы мәліметтер негізінде арнайы ақпараттық материалдарды (оныңішіндеБрайль қарпімендайындау), тифлотехникалық құралдарды, сурдотехникалық құралдардыжәне басқа қазіргі заманғыассистивтік құралдарпайдалану, ымдау тілі мамандары(оныңішіндеонлайнформатта) мен тифлосурдоаудармашыларды тартуқажеттілігін айқындайды. Мүгедектігі бар азаматтарды ақпараттандыру жөніндегі жұмысты ұйымдастыру Сайлау комиссиялары дауыс беру рәсімдері мен материалдарын жеңіл түсінуі мен пайдалануын қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдайды. Сайлау туралы негізгі ақпаратты Брайль қарпін, ірі қаріпті, аудиоформатты, ым тілін,QR-кодтықамтитын түрлі қолжетімді форматтарда беру ұсынылады. Сайлау науқаны кезеңіндесайлау комиссиялары жергілікті атқарушы органдардыңосы Ұсынымдардың 9-тармағына сәйкес беретін мүгедектігі барсайлаушылар туралы мәліметтері негізінде: - сайлау науқаны (дауыс беру уақыты мен орны, негізгі сайлау іс-қимылдары, қажетті байланыс ақпараты, мысалы, сайлау комиссияларының телефоны, мекенжайы), дауыс беру тәртібі, бюллетеньді толтыру және басқа да сайлау рәсімдерін жүзеге асыру тәртібі туралы ақпараттық материалдарды аудиоформатта (цифрлық жеткізушілерде) дайындау бойынша; - оқу үшін қолайлы үлкейтілген қаріппен басылған кандидаттар, партиялық тізімдер туралы ақпараттық материалдарды қажетті көлемде дайындау бойынша шараларды қабылдайды. Орталық сайлау комиссиясы Қазақстан РеспубликасыныңПрезидентiн және Парламентi Мәжiлiсiнiң депутаттарын сайлауды ақпараттық сүйемелдеуге бөлiнген қаражат шеңберiнде қолжетiмдi форматта (соның ішінде қарпіүлкейтілген,плакаттар, көруқабілетібойынша мүгедектігі бар сайлаушыларүшінарналған сайлау бюллетеньдері трафареттері мен дыбыс және бейнероликтер және т.б.) ақпараттық материалдарды дайындауды қамтамасыз етедi. Мәслихаттар депутаттарын, әкімдерді сайлау кезінде ақпараттық материалдарды қолжетімді форматта дайындауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы қамтамасыз етеді. Дауыс беруге арналған үй-жайда мүгедектігі бар азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру үшін жағдайларды тізімге енгізілген мүгедектігі барсайлаушыларға қарай жергілікті атқарушы органдар аумақтық сайлау комиссияларымен бірлесе отырып анықтайды және қамтамасыз етеді. Мүгедектігі барсайлаушыларға арналған ақпараттық материалдар сайлау учаскелерінүй-жайларындаорналастырылады. Сайлау комиссияларына мүгедектігі барсайлаушыларды ақпараттандыру үшін халықты әлеуметтік қорғау органдарын, әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарын, мүгедектігі барадамдардыңқоғамдық бірлестіктерін, еріктілер қозғалыстарын тарту ұсынылады. Жергілікті атқарушы органдар сайлау комиссияларына сайлау науқандары кезеңінде мәтіндік файлдарды дыбыстық немесе тактильді белгілерге айналдыратын (мүмкіндігінше ақпарат сондай-ақ оны пайдаланушы алған кезде дауыстық белгіге айналатын смс-хабарларды жіберу арқылы ұялы байланысты пайдалана отырып жіберілуі мүмкін) экрандық қол жеткізудің компьютерлік бағдарламалары орнатылған арнайы жабдықтармен (тифлотехникалық құралдармен) жабдықталған, көруқабілетібойынша мүгедектігі бар адамдарға арналған кітапханалардың, түзету мектептерінің, мүгедектігі барқоғамдық ұйымдарының техникалық мүмкіндіктерін пайдалануға көмектеседі. Бұқаралық ақпарат құралдарына сайлауды әзірлеу мен өткізу барысы туралы ақпараттық шығарылымдар мен тақырыптық хабарлардың теледидар эфирінде сурдоаударманы немесе субтитрлеуді пайдалану ұсынылады. Учаскелік сайлау комиссиялары мүгедектігі баразаматтарды дауыс беру уақыты мен орны туралы дауыс беру өткізілетін күнге дейінгі он күннен кешіктірмей, ал мәслихаттардан өзге жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау кезінде - кемінде бес күннен кешіктірмей, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы, сондай-ақ басқа мүгедектігі баразаматтарға қолжетімді тәсілдермен хабардар етуді қамтамасыз етеді. Сайлау комиссиялары мүшелерінің мүгедектігі баразаматтармен өзара іс-қимылын ұйымдастырудың ерекшеліктері Мүгедектігі баразаматтарғаолар сайлау учаскесінде өз дауысын жасырын, бөгде адамның көмегінсіз (немесе өз таңдаушы бойынша басқа адамның көмегін пайдалана отырып) бере алатындай негіздегі жағдайларды ұсынады. Сайлаушы дауыс беруге келе алмайтын жағдайда, учаскелік сайлау комиссиясы оның дауыс беру күні жергілікті уақыты бойынша сағат он екiден кешiктiрiлмей берілетінжазбаша өтініші бойынша осы сайлаушылар болатын орында дауыс беруді ұйымдастырады. 18.Сайлау комиссиялары мүгедектігі баразаматтармен өз жұмысында олардың мүгедектік санатына негізделген ерекшеліктерін ескередіжәнеқарым-қатынас этикасынсақтайды. Дауыс беруге арналған үй-жайға мүгедектігі баразамат кірген кезде, учаскелік сайлау комиссиясының мүшелері оның қандай да бір көмекке мұқтаж екенін анықтап алғаны жөн. Сайлаушымен қарым-қатынас кезінде: 1) көруқабілетібойынша мүгедектігі бар сайлаушымен қарым-қатынас кезінде оған ілесіп жүрген адаммен емес, тікелей сайлаушымен сөйлесу ұсынылады, сайлаушымен сөйлесу кезінде қарапайым ауызекі тілді пайдалану қажет; 2) естуқабілетібойынша мүгедектігі бар сайлаушымен жұмыс кезінде тікелей өзімен қарым-қатынас жасау ұсынылады, сөздерді дауыс беру рәсімімен байланысты іс-қимылдарды нақтылайтын түсінікті ишарамен толықтыруға болады. Мұндай сайлаушымен жазбаша нысанда ымдау тілі маманы арқылы сөйлесуге болады; 3) көру және естуқабілетібойынша мүгедектігі бар сайлаушымен жұмыс кезінде тифлосурдоаудармашы арқылы сөйлесу ұсынылады; 4) тірек-қозғалыс аппаратының функциялары бұзылған сайлаушымен қарым-қатынас кезінде оған орындық ұсыну не бюллетеньдер берілетін үстел жанынан кресло-арба үшін орын босату, жасырын дауыс беруге арналған кабинаға (орынға) дейін жеткізіп салуды ұсыну қажет. Қажет жағдайларда дауыс беруге арналған үй-жайдан шығатын, автокөлікке отыратын кезде жәрдем көрсеткен жөн. Аумақтық сайлау комиссияларына сайлау процессін ұйымдастырушыларды оқытуды ұйымдастыру кезінде мүгедектігі баразаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру ерекшеліктерімен байланысты арнайы тақырыптарды көздеу ұсынылады. Оқытуды мүгедектігі барадамдардыңқоғамдық бірлестіктері өкілдерін тарту арқылы және олардың ұсынымдарын ескеріп, көрнекі және практикалық оқыту әдістерін қолдана отырып жүргізу ұсынылады.

Дауыс беруді бастау мен аяқтаудың басқа уақытын белгілеу туралы

Дауыс беруді бастау мен аяқтаудың басқа уақытын белгілеу туралы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 38-бабы 1-тармағының негізінде 2026 жылдың23тамызына тағайындалғанҚазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарынсайлау бойынша учаскелік сайлау комиссияларының дауыс беру уақытын өзгерту туралы ұсынысына сәйкес Созақ аудандық аумақтық сайлау комиссиясы ШЕШІМ ЕTTI: Дауыс беруді бастау мен аяқтау уақыты (жергілікті уақыт) белгіленсін: 1.1 Түркістан облысы, Созақ ауданы, Таукент кенті, №722 учаскелік сайлау комиссиясы /Түркістан облысының білім басқармасының Созақ ауданының білім бөлімінің «І.Кеңесбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесі/ 1.2 Түркістан облысы, Созақ ауданы, Тайқоңыр елді мекені №721 учаскелік сайлау комиссиясы /Түркістан облысының білім басқармасының Созақ ауданының білім бөлімінің «Т Момбеков атындағы жалпы білім беретін мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесі / №721,№722 сайлау учаскелерінде таңғы 06:00 сағаттан 20:00 сағатқа дейін 2 Дауыс беруді бастау мен аяқтау уақытының өзгергені туралы дауыс берушілердің назарына жеткізілсін. 3 Осы шешімнің көшірмесі тиісті облыстық аумақтық сайлау комиссиясына жіберілсін Комиссия төрағасыТ. Бекқұлы Комиссия хатшысыН.Қошқарбаев

Қоғамның ескертулер мен ұсыныстар үшін [email protected] мекен-жайына жолдауға болады.