Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы Атырау облысы бойынша мәдениет және тіл саясаты саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.
Басқарманың миссиясы мәдениет және өнер аясында, соның ішінде театр, музыка өнерін, мәдени-демалыс қызметі мен халық шығармашылығын, кітапхана және музей ісін дамыту бойынша облыстың мемлекеттік мәдениет ұйымдарының қызметін қолдайды және үйлестіреді, облыстың мәдениет саласындағы мекемелерінің қызметін қамтамасыз етеді;
Сондай - ақ, тарих пен мәдениет ескерткіштерін қорғау, сақтау және пайдалану саласында мемлекеттік саясатты қалыптастырып, іске асыруға қатысу;Тiлдердi дамыту саласындағы бiрыңғай мемлекеттiк саясаттың iске асырылуын қамтамасыз ету.
Жаңалықтар
АшуАтырау облысы бойынша Қылмыстық атқару жүйесі департаментінде мемлекеттік тілдің қолданылу деңгейіне тексеру жүргізілуде
Ашу«Алтын домбыра» - ұлттық өнердің ұлық мерекесі
Ашу«Кітап оқитын ұлт» марафоны аясында өткен «Кітап LIVE» әдеби-мәдени шарасы өтті
Ашу«Қазақ тілі және жасанды интеллект: теориядан практикаға» тақырыбында республикалық семинар өтті
АшуҚаршыға Ахмедияровтың 80 жылдығына орай ескерткішіне гүл шоқтары қойылды.
АшуАТЫРАУДА «МӘДЕНИЕТ МАРАФОНЫ» ӨТТІ
Оқиғалар
Құжаттар
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының 2026 жылғы қазан айы бойынша бюджеттің атқарылуы туралы
2026 жылғы бюджет қаражатының игерілуі(01.11.2026 ж. жағдайы)(мың теңге) Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы Бюджеттік сыныптама атауы Бюджеттік сыныптама коды Сомасы Пайыз Игерілмеу себебі ББӘ бағдарлама кіші бағдарлама Жоспар Нақты Игерілмегені Игерілгені Облыстық Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы 740 6554990,1 6520891,2 34098,9 99,5 740-1251 "Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы" ММ Жергілікті деңгейде мәдениет және тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер 001 224946,6 213670,4 11276,2 95,0 015 224946,6 213670,4 11276,2 95,0 Штаттағы және штаттан тыс қызметкерлердің жарамсыздық парақшаларынан еңбекақы төлемдерінен және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу және мемлекеттік сатып алу порталынан өзгеде қызмет көрсету ойнатылмауына байланысты бюджетке кері қайтарылады. Шетел және ел ішіндегі қызметтік іс-сапарлар кестесіне өзгеруіне байланысты игерілмеді. Мәдени-бос уақыт жұмысын қолдау 005 396396,0 396396,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 1 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылып отырады. 015 396396,0 396396,0 0,0 100,0 Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділіктіқамтамасыз ету 007 814464,0 814464,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 6 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылды. 015 814464,0 814464,0 0,0 100,0 Театрлық және музыкалық өнерді қолдау 008 2663829,0 2663829,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 5 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылды. 015 2663829,0 2663829,0 0,0 100,0 Ведомствалық бағыныстағы мемлекеттік мекемелердің және ұйымдардың күрделі шығыстары 032 1937112,5 1923137,4 13975,1 99,3 Басқармаға қарасты мекемелерге материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатындамемлекеттік сатып алу порталына конкурсқа жарияланып мердігер анықталмауына байланысты. 015 1937112,5 1923137,4 13975,1 99,3 Жергілікті бюджет есебінен берілетін ағымдағы нысаналы трасферттер 113 30395,0 30395,0 0,0 100,0 Басқарма арқылы облыстық бюджеттен бөлінген оның ішінде(материалдық-техникалық базаны жарақтандыруға, іс-шараларға, ағымдағы жөндеу жұмыстарына)трансферт алып отырған аудандарға ай сайын қаржыландыру жоспарына сәйкес аударылды. 015 30395,0 30395,0 0,0 100,0 740-1254 "Атырау облысы тарихи-мәдени мұраны зерттеу орталығы" КММ Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділіктіқамтамасыз ету 007 65457,0 65121,0 336,0 99,5 Қызметкерлердің еңбек демалысынан және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу. 015 65457,0 65121,0 336,0 99,5 740-1255 "Тіл" оқу әдістемелік орталығы КММ Мемлекеттік тіл және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту 002 78413,0 77520,7 892,3 98,9 мемлекеттік сатып алу жұмысынанүнемделген 015 78413,0 77520,7 892,3 98,9 740-1253 "Ғабдол Сланов атындағы облыстық ғылыми әмбебап кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 110552,0 106715,4 3836,6 96,5 015 110552,0 106715,4 3836,6 96,5 Қызметкерлердің еңбек демалысынан әлеуметтік аударымдардан жәнемемлекеттік сатып алу процесінде қалыптасқан үнемдеу. 740-1252 "Облыстық балалар кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 233425,0 229642,3 3782,7 98,4 Қызметкерлердің еңбек демалысынан әлеуметтік аударымдардан жәнемемлекеттік сатып алу процесінде қалыптасқан үнемдеу. 015 233425,0 229642,3 3782,7 98,4
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының 2026 жылғы қыркүйек айы бойынша бюджеттің атқарылуы туралы
2026 жылғы бюджет қаражатының игерілуі (01.10.2026 ж. жағдайы) (мың теңге) Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы Бюджеттік сыныптама атауы Бюджеттік сыныптама коды Сомасы Пайыз Игерілмеу себебі ББӘ бағдарлама кіші бағдарлама Жоспар Нақты Игерілмегені Игерілгені Облыстық Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы 740 6147608,8 6120904,6 26704,2 100,4 740-1251 "Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы" ММ Жергілікті деңгейде мәдениет және тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер 001 204517,1 196679,2 7837,9 96,2 015 204517,1 196679,2 7837,9 104,0 Штаттағы және штаттан тыс қызметкерлердің жарамсыздық парақшаларынан, бос ваканттық орындарынан, еңбекақы төлемдерінен және әлеуметтік аударымдардан үнемделді. Сонымен қатар шаруашылық тауарлардан, байланыс, архивтік қызметтер көсрсетуден құжаттары түгел болмауына байланысты игерілмеді. Мәдени-бос уақыт жұмысын қолдау 005 359379,0 359379,0 0,0 100,0 015 359379,0 359379,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 1 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылып отырады. Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділікті қамтамасыз ету 007 722318,0 722318,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 6 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылды. 015 722318,0 722318,0 0,0 100,0 Театрлық және музыкалық өнерді қолдау 008 2465697,0 2465697,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 5 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылып отырады. 015 2465697,0 2465697,0 0,0 100,0 Ведомствалық бағыныстағы мемлекеттік мекемелердің және ұйымдардың күрделі шығыстары 032 1953651,5 1943569,8 10081,7 99,5 Басқармаға қарасты мекемелердің мемлекеттік сатып алу порталының қызмет көрсету шартының өзгеруіне байланысты игерілмеді. 015 1953651,5 1943569,8 10081,7 99,5 Жергілікті бюджет есебінен берілетін ағымдағы нысаналы трасферттер 113 4180,0 3820,0 360,0 91,4 Басқарма арқылы облыстық бюджеттен бөлінген оның ішінде (материалдық-техникалық базаны жарақтандыруға, іс-шараларға, ағымдағы жөндеу жұмыстарына) трансферт алып отырған аудандарға ай сайын қаржыландыру жоспарына сәйкес аударылды. 015 4180,0 3820,0 360,0 91,4 740-1254 "Атырау облысы тарихи-мәдени мұраны зерттеу орталығы" КММ Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділікті қамтамасыз ету 007 60299,4 59826,4 473,0 99,2 Қызметкерлердің еңбек демалысынан және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу. 015 60299,4 59826,4 473,0 99,2 740-1255 "Тіл" оқу әдістемелік орталығы КММ Мемлекеттік тіл және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту 002 66693,8 66649,1 44,7 99,9 мемлекеттік сатып алу жұмысынан үнемделген 015 66693,8 66649,1 44,7 99,9 740-1253 "Ғабдол Сланов атындағы облыстық ғылыми әмбебап кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 212446,0 205450,2 6995,8 96,7 015 212446,0 205450,2 6995,8 96,7 Азаматтық қызметкерлердің еңбекке жарамсыздық парақшаларынан еңбекақы төлемдерінен және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу. Сонымен қатар жанар-жағармай, шаруашылық тауарлардан, байланыс, ақпараттық, іс-сапарлар және өзге де қызметтер бойынша өнім берушілердің уақытылы шот-фактураны берілмеуінен игерілмеді. 740-1252 "Облыстық балалар кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 98427,0 97515,9 911,1 99,1 Қызметкерлердің еңбек демалысынан әлеуметтік аударымдардан, жанар-жағармай, іс-сапарлар және мемлекеттік сатып алу процесінде қалыптасқан үнемдеу. 015 98427,0 97515,9 911,1 99,1
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының "Қызылқоға тарихи-өлкетану музейі" коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорынның басшысы лауазымына орналасуға арналған конкурсқа қатысуға жіберілген төмендегідей үміткерлер тізімі
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының "Қызылқоға тарихи-өлкетану музейі" коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорынның басшысы лауазымына орналасуға арналған конкурсқа қатысуға жіберілген төмендегідей үміткерлер тізімі: 1. Бижанов Нұрбол Еламанұлы
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының 2026 жылғы тамыз айы бойынша бюджеттің атқарылуы туралы
2026 жылғы бюджет қаражатының игерілуі (01.09.2026 ж. жағдайы) (мың теңге) Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы Бюджеттік сыныптама атауы Бюджеттік сыныптама коды Сомасы Пайыз Игерілмеу себебі ББӘ бағдарлама кіші бағдарлама Жоспар Нақты Игерілмегені Игерілгені Облыстық Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы 740 5706166,5 5678019,4 28147,1 100,5 740-1251 "Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы" ММ Жергілікті деңгейде мәдениет және тілдерді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер 001 191263,7 186535,2 4728,5 97,5 015 191263,7 186535,2 4728,5 102,5 Штаттағы және штаттан тыс қызметкерлердің жарамсыздық парақшаларынан, бос ваканттық орындарынан, еңбекақы төлемдерінен және әлеуметтік аударымдардан үнемделді. Сонымен қатар жанар-жағармай, шаруашылық тауарлардан, байланыс, ақпараттық және өзге де қызметтер бойынша өнім берушілердің уақытылы шот-фактураны берілмеуінен игерілмеді. Мәдени-бос уақыт жұмысын қолдау 005 339699,0 339699,0 0,0 100,0 015 339699,0 339699,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 1 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылып отырады. Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділікті қамтамасыз ету 007 644423,0 644423,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 6 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылды. 015 644423,0 644423,0 0,0 100,0 Театрлық және музыкалық өнерді қолдау 008 2189900,0 2189900,0 0,0 100,0 Басқармаға қарасты 5 коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының ұстап тұру шығындары жыл басынан бекітілген жоспар бойынша қаржысы ай сайын 311 ерекшеліктен аударылып отырады. 015 2189900,0 2189900,0 0,0 100,0 Ведомствалық бағыныстағы мемлекеттік мекемелердің және ұйымдардың күрделі шығыстары 032 1944331,5 1933445,1 10886,4 99,4 Басқармаға қарасты мекемелердің мемлекеттік сатып алу порталынан өнім берушілер анықталмауына байланысты игерілмеді. 015 1944331,5 1933445,1 10886,4 99,4 Жергілікті бюджет есебінен берілетін ағымдағы нысаналы трасферттер 113 1320,0 1320,0 0,0 100,0 Басқарма арқылы облыстық бюджеттен бөлінген оның ішінде (материалдық-техникалық базаны жарақтандыруға, іс-шараларға, ағымдағы жөндеу жұмыстарына) трансферт алып отырған аудандарға ай сайын қаржыландыру жоспарына сәйкес аударылды. 015 1320,0 1320,0 0,0 100,0 740-1254 "Атырау облысы тарихи-мәдени мұраны зерттеу орталығы" КММ Тарихи-мәдени мұралардың сақталуын және оларға қолжетімділікті қамтамасыз ету 007 53372,2 53262,0 110,2 99,8 Қызметкерлердің еңбек демалысынан және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу. 015 53372,2 53262,0 110,2 99,8 740-1255 "Тіл" оқу әдістемелік орталығы КММ Мемлекеттік тіл және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту 002 54977,1 54484,7 492,4 99,1 мемлекеттік сатып алу жұмысынан үнемделген 015 54977,1 54484,7 492,4 99,1 740-1253 "Ғабдол Сланов атындағы облыстық ғылыми әмбебап кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 197066,0 186160,8 10905,2 94,5 015 197066,0 186160,8 10905,2 94,5 Азаматтық қызметкерлердің еңбекке жарамсыздық парақшаларынан еңбекақы төлемдерінен және әлеуметтік аударымдардан үнемдеу. Сонымен қатар жанар-жағармай, шаруашылық тауарлардан, байланыс, ақпараттық, іс-сапарлар және өзге де қызметтер бойынша өнім берушілердің уақытылы шот-фактураны берілмеуінен игерілмеді. 740-1252 "Облыстық балалар кітапханасы" КММ Облыстық кітапханалардың жұмыс жасауын қамтамасыз ету 009 89814,0 88789,6 1024,4 98,9 Қызметкерлердің еңбек демалысынан әлеуметтік аударымдардан, жанар-жағармай, іс-сапарлар және мемлекеттік сатып алу процесінде қалыптасқан үнемдеу. 015 89814,0 88789,6 1024,4 98,9
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы және оның ведомстволық бағынысты ұйымдары қызметіне сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген сыртқы талдау нәтижесінде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалысы
Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы және оның ведомстволық бағынысты ұйымдары қызметіне сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген сыртқы талдау нәтижесінде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалысын төмендегіше жолдайды. 1.1. тармақ бойынша: Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының Ережесі мен функцияларына қосымша Атырау облысы әкімдігінің қаулысымен өзгерістер енгізілді. 1.2. тармақ бойынша: Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасының мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық нұсқаулықтары қайта бекітілді. Облыс әкімі аппаратымен біліктілік талаптарына өзгерістер енгізу үшін «Е-қызмет» ақпараттық жүйесі арқылы ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Атырау облысы бойынша департаментінен келісім алынып, бекітілді. 1.3 тармақ бойынша: Басқармадағы автокөлік жүргізуші бос қызмет орны Enbek.kz платформасына жарияланып ағымдағы жылдың 22 сәуірінен бастап қызметкер жұмысқа қабылданды. Сондай-ақ, басқарманың теңгеріміндегі 2 (екі) қызметтік көлікке GPS құрылғысы сатып алынып, тиісті автокөліктерге орнатылды. 1.4 тармақ бойынша: Басқарма басшысының біліктілік талабына ведомствоаралық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету және мемлекеттік органның мүдделерін білдіру, сондай-ақ (соның ішінде жоғары тұрған органдардың) уақтылы және сапалы орындалуына дербес бақылау жасау функциялары енгізілді. Театр қызметкерлерінің кәсіби шеберліктерін арттыру, олардың қызметтік міндеттерін сапалы орындауын қамтамасыз ету және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бағытындағы жұмыстарды күшейту мақсатында қызметкерлерді кезең-кезеңімен біліктілікті арттыру курстарына және салалық оқыту іс-шараларына қатыстыру жоспарланып отыр. Осы жоспар аясында 2026 жылғы 18–19 мамыр күндері Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Астана қаласында өткен, еліміздің мәдениет қызметкерлері мен шығармашылық зиялы қауым өкілдерін біріктірген ауқымды республикалық форумға театр мамандары қатысты. Аталған іс-шараға театрдың шебер жарық берушісі Данабек Бисенгалиев пен дыбыс режиссері Жамарт Төлепқалиев қатысып, салалық тәжірибе алмасу, заманауи мәдени, сахналық-техникалық қамтамасыз ету және шығармашылық үдерістерді ұйымдастыру бағыттары бойынша білімдерін жетілдіріп, кәсіби біліктіліктерін арттырды. Алға қарайда мәдениет және өнер мекемелерінің техникалық қызметкерлеріне арналған біліктілік арттыру семинарлары ұйымдастырылып тұрады. 2.1. тармақ бойынша: Басқармаға қарасты барлық ведомстволық мекемелердің теңгеріміндегі қызметтік автокөліктерге GPS құрылғылары орнатылды. Сондай-ақ, басқарманың іссапар шығыстарын негіздемесін және артық төленбеуі, жол жүру бағыттары бойынша тиісті құжаттардың түпнұсқаларын бақылап отыру үшін басқарма тарапынан үнемі бақылаулар жүргізіліп, іссапар актілерімен бірге рәсімделіп отырады. 3.1. тармақ бойынша: Басқармаға қарасты квазимемлекеттік мекемелердің комплаенс мамандары мемлекеттік сатып алу заңнамасына тоқсан сайын мониторинг жүргізіліп, тиісті ұсынымдар енгізіліп отыр. 3.2. тармақ бойынша: Атырау Жастар театрының штаттық құрылымына және басқару схемасына сәйкес, аталған театрдың басшысы мен оның жұбайы яғни, әртіс қызметкері арасында тікелей бағыныстылық жоқ екендігі анықталды. Сондай-ақ, аталған театрдың ақылы қызметтерінің құнын есептеу тәртіптемесі қайтадан бекітілді. 4.1 тармақ бойынша: Бірыңғай кадр жүйесі» ақпараттық жүйесіне жүргізілген мониторинг қортындысы бойынша басқармаға қарасты ведомстволық бағынысты ұйымдардың қызметкерлері қолданыстағы заңнама шеңберінде белгіленген мөлшерлемеден артық қызмет атқаратын қызметкерлер қызметі зерделенді. «Бірыңғай кадр жүйесі» ақпараттық жүйесіне жүргізілген мониторинг қортындысы бойынша анықталған қызметкерлер Басқармаға қарасты, Нұрпейісова атындағы Академиялық қазақ халық аспаптар оркестрі, Нұрмұхан Жантөрин атындағы облыстық филармониясы, Облыстық Махамбет атындағы Академиялық қазақ драма театры, Атырау Жастар театрында 0,25, 0,5 мөлшерлемесімен қоса қызмет атқаруда. Аталған мекемелерде қоса атқарып отырған қызметкерлердің негізгі жұмысы Дина Нұрпейісова атындағы Атырау музыка колледжісінде екендігі анықталып, түзету жұмыстары жүргізілді. Бүгінгі күні қолданыстағы заңнама сәйкес, басқармаға қарасты мекемелерде 1,75 мөлшерлемесінен жоғары қызмет атқарып отырған қызметкерлер жоқ. 4.2 тармақ бойынша: Басқармаға қарасты мәдениет және өнер ұйымдарының теңгеріміндегі сахналық костюмдер, реквизиттер және жабдықтардың тізбесі мекеменің арнайы есеп алу базасына енгізілген. Аталған теңгерімде тұрған заттарды аудандық, ауылдық мәдениет үйлеріне қайтарымсыз беру рәсімі қолданыстағы заңнама сәйкес жүзеге асырылып келеді. 4.3 тармақ бойынша: Атырау облысы Мәдениет және тілдерді дамыту басқармасы және оның ведомстволық бағынысты ұйымдары қызметіне сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген сыртқы талдау нәтижесінде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалысы басқарманың үнемі бақылауында