Сальмонеллез— ас қорыту жүйесін зақымдайтын, Salmonella туысына жататын бактериялар қоздыратын жедел инфекциялық ауру.
Инкубациялық кезеңі:бірнеше сағаттан 3 күнге дейін (көбінесе 12–36 сағат).
Инфекция көзі:науқас адам және бактерия тасымалдаушы; залалданған құс еті, шикі жұмыртқа, сүт және жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген тағам өнімдері.
Жұғу жолдары:алиментарлық (тағам және су арқылы), сондай-ақ тұрмыстық-қатынастық жолмен, лас қол арқылы.
Қарапайым тілмен айтқанда, сальмонеллез көбінесе тағам арқылы беріледі. Қауіпті тағамдарға жеткілікті термиялық өңдеуден өтпеген немесе тиісті жағдайда сақталмаған өнімдер жатады. Бұл бактериялар мұздатылған етте сақталуы, жұмыртқаның қабығына жабысуы, сүт өнімдеріне түсуі, сондай-ақ шикі өнімдерді бөлшектегеннен кейін дұрыс жуылмаған ас үй тақтайшалары мен басқа да құралдардың бетінде қалуы мүмкін.
Сальмонеллез адамнан адамға да лас қол арқылы беріледі.
Жұқтыруға ықпал ететін факторлар:
- шала қуырылған ет пен жұмыртқаны тұтыну;
- тағам өнімдерін сақтау мерзімдері мен жағдайларын бұзу;
- тамақ ішер алдында немесе тамақ дайындау кезінде қолды сабынмен жууды елемеу;
- шикі өнімдерді бөлшектеуге пайдаланылған, микробтар қалуы мүмкін ас үй тақтайшаларын, пышақтарды және басқа да ыдыс-аяқтарды дұрыс тазаламау (шикі және дайын өнімдер үшін бөлек тақтайшаларды пайдаланған жөн);
- шикі және дайын тағамдарды бір контейнерде немесе бір сөреде сақтау, бұл бактериялардың бір өнімнен екіншісіне таралуына әкеледі;
- күмәнді көздерден алынған қайнатылмаған суды ішу;
- бактерияларды бөлетінүй және ауыл шаруашылығы жануарларымен байланыста болу;
- тағам өнімдерін тиісті температурада сақтамау, бұл микробтардың көбеюіне жағдай жасайды;
- санитариялық талаптар сақталмайтын көшедегі сауда орындарынан тағам сатып алу;
- иммунитеттің әлсіреуі, бұл инфекцияға сезімталдықты арттырады.
Сальмонеллездің белгілері:
- нәжістің тұрақсыз болуы— су тәрізді, кейде көбікті, өткір жағымсыз иісті; дәретке отыру жиілігі жоғары болуы мүмкін, бұл сусыздану қаупін арттырады;
- іштің бүріп ауыруы— көбінесе кіндік маңында және оң жақ мықын аймағында орналасады, дәретке отырар алдында күшейеді;
- жүрек айнуы және қайталама құсу— ағзаның уыттануына және жүйке рецепторларының тітіркенуіне байланысты;
- қызба— дене қызуы орташа деңгейде көтерілуі немесе аурудың алғашқы тәуліктерінде жоғары көрсеткіштерге жетуі мүмкін;
- әлсіздік, бас айналу, дірілдеу— сұйықтық пен тұздардың жоғалуына, сондай-ақ токсиндердің әсеріне байланысты;
- сусыздану белгілері— ауыздың құрғауы, зәр шығарудың сиреуі, қатты шөлдеу; балаларда еңбектің шөгуі және әлсіздік байқалуы мүмкін;
- бас ауруы және дененің сырқырауы— ересектер мен балаларда кездесетін ағзаның уыттануына тән белгілер;
- терінің бозаруы, кейде сұрғылт реңктің пайда болуы — қан айналымының және су-электролиттік тепе-теңдіктің бұзылуына байланысты;
- тәбеттің төмендеуі, кейде тамақтан толық бас тартуға дейін баруы мүмкін.
Salmonella-дан қорғанудың профилактикалық шаралары
- Шикі сүтті және шикі сүттен дайындалған өнімдерді тұтынудан бас тартыңыз.Тек пастерленген немесе қайнатылған сүтті ішіңіз.
- Ет, ет өнімдерін, құс етін, жұмыртқаны, сүзбені, сүт пен ірімшікті рұқсат етілмеген сауда орындарынан сатып алмаңыз.
- Дүкендерден азық-түлік сатып алған кезде олардың жарамдылық мерзімі мен сақтау жағдайларын мұқият тексеріңіз.
- Қолыңызды сабынмен мұқият және жиі жуыңыз, әсіресе үй немесе ауыл шаруашылығы жануарларымен байланыста болғаннан кейін, дәретханадан кейін және тамақ ішер алдында.
- Жемістер мен көкөністерді мұқият жуыңыз, әсіресе оларды шикі күйінде тұтынған кезде. Мүмкіндігінше көкөністер мен жемістердің қабығын аршыңыз.
- Тағам өнімдерін сақтау ережелерін сақтаңыз.Шикі өнімдер мен дайын тағамдарды бөлек сақтаңыз.
- Шикі және дайын өнімдерге арналған бөлек кесу тақтайшаларын пайдаланыңыз.
- Тоңазытқышты үнемі жуып, тазалап отырыңыз, жұмыртқа сақталатын ұяшықтарды мұқият тазалаңыз.
Сальмонеллезді емдегеннен гөрі, оның алдын алған оңай!
Дайындаған:
Әуезов ауданының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының эпидемиологиялық бақылау бөлімінің бас маманы
Рысқүл Жұманқызы Аздекова.
