Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға тауарлар шығарылғаннан кейінгі кедендік бақылау тәртібін түсіндіреді.
Тауарды шығару оны мәлімделген кедендік рәсімге сәйкес пайдалану құқығын береді. Бұл декларациядағы мәліметтердің дұрыстығы енді тексерілмейді дегенді білдірмейді. Кеден органдары шығарудан кейін де декларация деректерін құжаттармен, бухгалтерлік есеппен және нақты операциялармен салыстыруға құқылы.
Құқықтық негіз — Еуразиялық экономикалық одақтың Кеден кодексі және «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі. ЕАЭО Кеден кодексінің 310-бабы бойынша тауардың кедендік бақылауда болуы тоқтаған мән-жайлар басталғаннан кейін бақылау мүше мемлекеттің заңнамасында белгіленген мерзімде жүргізіледі: жалпы қағида бойынша үш жылға дейін, ал Одақ мүшесінің заңнамасында бес жылға дейінгі мерзім белгіленуі мүмкін. Қазақстанда бұл мерзім Кедендік реттеу туралы кодекстің 89 және 143-баптарындағы талап қоюдың ескіру мерзімдерімен байланысты: әдетте үш жыл; салықтық мониторингке жататын тұлғалар, отын-энергетика секторындағы жер қойнауын пайдаланушылар, уәкілетті экономикалық операторлар үшін, сондай-ақ 89-бапта тікелей көзделген жекелеген жағдайларда ішкі тұтыну үшін шығарылған тауарлар бойынша — бес жыл.
Осы кезеңдегі негізгі нысан — кедендік тексеру (Кодекстің 416-бабы). Ол тауар шығарылғаннан кейін жүргізіледі және декларация мен ұсынылған құжаттардағы мәліметтерді есеп, есептілік деректерімен және заңнамада белгіленген тәртіппен алынған өзге ақпаратпен салыстырудан тұрады. Тексеру камералдық және көшпелі болады.
Камералдық тексеру (417-бап) кеден органының орналасқан жері бойынша, тексерілетін тұлғаға бармай жүргізіледі: декларациялар, коммерциялық, көліктік және өзге құжаттар, ақпараттық ресурстардың мәліметтері зерделенеді. Көшпелі тексеру (418-бап) заңды тұлғаның орналасқан жеріне, дара кәсіпкердің қызметін жүзеге асыратын жеріне не қызметтің нақты жүзеге асырылатын жеріне бару арқылы жүргізіледі.
Тексерілетін тұлғалар: декларант, тасымалдаушы, кеден ісі саласындағы қызметті жүзеге асыратын тұлға, уәкілетті экономикалық оператор, тауар шығарылғаннан кейін оған қатысты өкілеттігі бар тұлға, сондай-ақ тауарлармен мәмілелерге тікелей немесе жанама қатысқан тұлға.
Көбіне ЕАЭО СЭҚ ТН бойынша тауар коды, кедендік құн, шығарылған елі, саны мен сипаттамалары, кедендік рәсім шарттарының сақталуы, тыйымдар мен шектеулер, кедендік төлемдердің, салықтардың, арнайы, демпингке қарсы және өтемақы баждарының дұрыс есептелуі мен төленуі тексеріледі.
Нысандар тәуекелдерді басқару жүйесі негізінде іріктеліп алынады. Адал қатысушыға құжаттарды талап қоюдың ескіру мерзімі бойы сақтау, сұрау салуларға уақтылы жауап беру және растайтын құжатсыз құнды, кодты әрі шығарылған елді төмендетпеу жеткілікті.
