Шардара ауданы әкімдігінің баспасөз қызметінің аталған жазбаны ресми әлеуметтік желілерде жариялануының құқықтық негіздері:
2025 жылғы 31 желтоқсандағы №245-VIII ҚРЗ «Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» Заң – жергілікті атқарушы органдардың құқық бұзушылық профилактикасына қатысуы, 2015 жылғы 16 қарашадағы №401-V ҚРЗ «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заң – мемлекеттік органдардың ақпаратты, оның ішінде проактивті түрде таратуы,2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы, ҚР Үкіметінің 2026 жылғы 29 қаңтардағы №56 қаулысымен бекітілген – балалардың қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау бағытындағы мемлекеттік саясаттың қолданыстағы құжаты. ҚР Қылмыстық кодексінің 294-бабы – вандализмге байланысты жауаптылықтың құқықтық негізі.
Нашақорлықтың алдын алу, балалар мен жастардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, суицидтің профилактикасы және вандализмге жол бермеу – қоғам қауіпсіздігін нығайтудың маңызды бағыттары.
Қоғамдағы тұрақтылық пен азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету тек құқық қорғау органдарының ғана міндеті емес. Бұл – мемлекеттік органдардың, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарының, ата-аналардың, қоғамдық институттардың және әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі.
Осыған байланысты Шардара ауданында құқықтық сауаттылықты арттыру, тұрғындарға заң талаптарын түсіндіру және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған ақпараттық-профилактикалық жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу маңызды.
Қазіргі құқықтық негіздердің бірі – Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 31 желтоқсандағы №245-VIII ҚРЗ **«Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» Заңы**. Аталған заң құқық бұзушылықтардың алдын алу саласындағы мемлекеттік органдардың, ұйымдардың және азаматтардың қызметінің құқықтық, әлеуметтік және ұйымдастырушылық негіздерін айқындайды.
НАШАҚОРЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ – ЖАСТАРДЫҢ БОЛАШАҒЫН ҚОРҒАУ
Нашақорлық – адамның денсаулығына, отбасына және қоғамға қауіп төндіретін күрделі әлеуметтік мәселе.
Сондықтан профилактиканың негізгі мақсаты – тек жауапкершілікті ескерту емес, ең алдымен жастар мен жасөспірімдерді қауіпті әрекеттерден қорғау, салауатты өмір салтын қалыптастыру және есірткінің заңсыз айналымына жол бермеу.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде есірткіге байланысты бірқатар әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылық көзделген. Атап айтқанда, есірткі құралдарын заңсыз сақтау, өткізу, өндіру, тұтынуға көндіру, сондай-ақ есірткіні насихаттау немесе заңсыз жарнамалау бойынша жауаптылық белгіленген.
Әлеуметтік желі қолданушылары да жауапкершілікті ұмытпауы тиіс. Есірткіні насихаттайтын, оған қызығушылық тудыратын немесе оның заңсыз айналымына ықпал ететін ақпаратты таратуға жол берілмейді.
Шардара ауданында бұл бағытта:
• мектептер мен колледждерде құқықтық түсіндіру кездесулерін өткізу;
• оқушылар мен жастарға есірткінің зияны туралы түсіндіру;
• ата-аналармен профилактикалық жұмыстар жүргізу;
• күмәнді интернет-контенттен сақтану жөнінде ақпарат беру;
• жастарды спорттық, мәдени және қоғамдық іс-шараларға кеңінен тарту;
• тұрғындарға есірткі қылмыстары үшін жауапкершілік туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізу маңызды.
АДАМ ӨМІРІ – ЕҢ ЖОҒАРЫ ҚҰНДЫЛЫҚ
Суицидтің алдын алу – ең алдымен адам өмірін қорғау және қиын жағдайға тап болған адамға дер кезінде қолдау көрсету.
Бұл бағытта баланың немесе жасөспірімнің көңіл-күйіндегі өзгерістерге бейжай қарамау, оны тыңдау, буллингке жол бермеу, отбасындағы қарым-қатынасты нығайту және қажет болған жағдайда мамандардың көмегіне жүгіну маңызды.
Мектептерде педагог-психологтар мен әлеуметтік педагогтердің профилактикалық жұмысы жүйелі жүргізіліп, ата-аналарға балалардың психологиялық қауіпсіздігі, буллинг және интернеттегі қауіптер туралы түсіндіру жұмыстары тұрақты ұйымдастырылуы қажет.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде адамды өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізуге, өзін-өзі өлтіруге көндіруге немесе ықпал етуге, сондай-ақ өзін-өзі өлтіруді насихаттауға байланысты жауаптылық көзделген.
Бұл ретте профилактикалық ақпарат тарату кезінде адамның қадір-қасиетін құрметтеу, суицидті романтизациялайтын мазмұнға жол бермеу және қауіпті әрекеттердің нақты тәсілдерін сипаттамау қажет.
2026–2030 жылдарға арналған **«Қазақстан балалары» тұжырымдамасында** балалардың қауіпсіздігін, құқықтарын қорғауды, олардың әл-ауқатын арттыруды және ата-ана жауапкершілігін күшейтуге бағытталған шаралар көзделген.
ВАНДАЛИЗМГЕ ЖОЛ БЕРМЕУ – ОРТАҚ МҮЛІККЕ ҚҰРМЕТ
Қоғамдық орындарды, саябақтарды, балалар алаңдарын, қоғамдық нысандарды және тарихи-мәдени құндылықтарды бүлдіру – қоғамға ортақ мүлікке деген жауапсыздықтың көрінісі.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 294-бабында вандализм үшін қылмыстық жауаптылық белгіленген.
Сондықтан әрбір тұрғын қоғамдық мүлікке ұқыпты қарап, туған жердің тазалығы мен көркеюіне үлес қосуы қажет.
Шардара ауданында:
• саябақтар мен скверлерді қорғау;
• балалар алаңдарын бүлдіруге жол бермеу;
• қоғамдық нысандарға ұқыпты қарауды насихаттау;
• тарихи-мәдени орындарға құрметпен қарауды қалыптастыру;
• тазалық пен абаттандыру мәдениетін арттыру;
• құқық бұзушылық байқалған жағдайда тиісті органдарға хабарлау мәдениетін қалыптастыру маңызды.
Бұл жұмыстар қоғамдағы экологиялық және азаматтық мәдениетті арттыруға бағытталған **«Таза Қазақстан»** бастамасының мақсаттарымен де сабақтас.
ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІДЕГІ ЖАУАПКЕРШІЛІК
Бүгінде әлеуметтік желілер профилактикалық және құқықтық түсіндіру жұмыстарының маңызды алаңына айналды.
Сондықтан әлеуметтік желіге жарияланатын әрбір ақпарат: нақты, заңға негізделген, түсінікті, адам құқықтарын құрметтейтін және жалған ақпараттан ада болуы тиіс.**
Ақпаратты жарияламас бұрын оның шынайылығын тексеру, адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне құрметпен қарау және заңмен тыйым салынған ақпаратты таратпау – әрбір қолданушының жауапкершілігі.
Профилактикалық жұмыстың мақсаты – азаматтарды қорқыту немесе кінәлау емес. Негізгі мақсат – **заң талаптарын түсіндіру, құқықтық мәдениетті қалыптастыру және құқық бұзушылыққа алып келуі мүмкін жағдайлардың алдын алу.**
БІРЛІКТІ ПРОФИЛАКТИКА – ҚАУІПСІЗ ҚОҒАМНЫҢ НЕГІЗІ
Нашақорлықтың алдын алу, суицид профилактикасы және вандализмге жол бермеу бағытындағы жұмыстар бір-бірінен бөлек емес, өзара байланысты жүйелі профилактика ретінде жүргізілуі қажет.
Бұл ретте:
• жастармен тұрақты жұмыс жүргізу;
• ата-аналардың жауапкершілігін арттыру;
• мектептердегі профилактикалық жұмысты күшейту;
• құқық қорғау және денсаулық сақтау органдарымен өзара іс-қимылды жолға қою;
• құқықтық сауаттылықты арттыру;
• әлеуметтік желілердегі ақпараттық жұмысты жүйелеу;
• тұрғындардың қоғамдық тәртіпті сақтауға деген азаматтық жауапкершілігін күшейту маңызды.
Профилактика – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін әрекет ету ғана емес. Ең тиімді жол – құқық бұзушылыққа жеткізбейтін қауіпсіз әрі жауапты орта қалыптастыру.**
Шардара ауданында бұл бағыттағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары тұрғындармен, жастармен, ата-аналармен, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарымен, құқық қорғау органдарымен және қоғамдық институттармен бірлесіп жүйелі түрде жүргізілуі қажет. Әрбір азаматтың заңды білуі – жауапкершіліктің бастауы. Әрбір ата-ананың балаға көңіл бөлуі – қауіптің алдын алудың бір жолы. Әрбір тұрғынның қоғамдық ортаға ұқыпты қарауы – туған жерге деген құрмет.**
ҚАУІПТІҢ АЛДЫН АЛУ – БАРШАМЫЗҒА ОРТАҚ МІНДЕТ!
