Шартты жер үлесіне құқықты қалай қалпына келтіруге болады?

ҚР Жер кодексінің 170-бабының 4-тармағына сәйкес 2003 жылғы
20 маусымдағы редакцияда өздеріне тиесілі құқықты бұрын жалға берген шартты жер үлесіне құқық иелері 2005 жылғы 1 қаңтарға дейін осы Кодексте көзделген тәртіппен және шарттарда төмендегі әрекеттердің бірін жасау арқылы осы құқықты іске асыруға міндетті:

1) жер учаскесін жеке меншікке сатып алуға;

2) шаруа (фермер) қожалығын немесе тауарлық ауыл шаруашылығы өндірісін дербес жүргізу үшін жер учаскесін уақытша ортақ немесе бөлек пайдалануға алуға;

3) шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына салым ретінде, акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге немесе өндірістік кооперативке жарна ретінде беруге құқылы.

Бұл ретте шартты жер үлестерінің есебіне жер учаскесін бөлу (қалыптастыру) жерге орналастыру тәртібімен жүзеге асырылады.

Жер учаскесіне меншік құқығы немесе жер пайдалану құқығы пайда болған сәттен бастап бұрынғы шарттар (шартты жер үлесіне құқықты жалдау шарты және жалға алынған үлестер есебінен жер учаскесін жалдау (өтеусіз жер пайдалану) шарты) күшін жоғалтады.

ҚР Жер кодексінің 170-бабының 6, 7-тармақтарына сәйкес 2003 жылғы 20 маусымдағы редакцияда егер өзіне тиесілі құқықты жалға берген шартты жер үлесіне құқық иесі Осы баптың 4-тармағында белгіленген мерзім ішінде жер учаскесін алу құқығын іске асырмаса, оның шартты жер үлесіне құқығы күшін жоғалтады және жер учаске іске асырылмаған шартты жер үлестерінің есебіне аудандық (қалалық) атқарушы органның шешімі бойынша ауданның арнайы жер қорына есептеледі.

Осылайша, егер шартты жер үлесіне құқықтар 2005 жылғы 1 қаңтарға дейін іске асырылмаған жағдайда, онда жер үлесі құқығын басқаға беру туралы шарттың күші жойылды.

ҚР Жер кодексінің 167-бабына сәйкес жер құқықтық қатынастарынан туындайтын даулар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қаралады.