Қызметкер жұмысқа қабылданған күннен бастап небәрі 4 ай жұмыс істеген болса, жұмыс беруші оған толық еңбек демалысын аванс ретінде бере ала ма?

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 22-бабы 1-тармағының 7) тармақшасына және 23-бабы 2-тармағының 15) тармақшасына сәйкес, жұмыскердің ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысына құқығы бар, ал жұмыс беруші оны жұмыскерге беруге міндетті.

Аталған құқықтар мен міндеттер жұмыскерде ҚР ЕК-нің 91-бабына сәйкес ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысына құқық беретін еңбек өтілі болған кезде туындайды. Бұл еңбек өтіліне:

1. нақты жұмыс істелген уақыт;
2. жұмыскер іс жүзінде жұмыс істемеген, бірақ оның жұмыс орны (лауазымы) және жалақысы толық немесе ішінара сақталған уақыт;
3. жұмыскер уақытша еңбекке жарамсыздығына, оның ішінде жүктілікке және босануға байланысты демалыста болуына байланысты іс жүзінде жұмыс істемеген уақыт;
4. жұмыскерді жұмысқа қайта қалпына келтіргенге дейін іс жүзінде жұмыс істемеген уақыт кіреді.

Сонымен қатар, Кодекс жұмыс берушінің жұмыскерге толық еңбек өтілі қалыптаспаған жағдайда да еңбек демалысын беру құқығын көздейді.

Атап айтқанда, Кодекстің 92-бабының 1-тармағына сәйкес, жұмыскерге бірінші және кейінгі жұмыс жылдары үшін ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы тараптардың келісімі бойынша жұмыс жылының кез келген уақытында беріледі.

Жұмыскер мен жұмыс берушінің келісімі бойынша ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы бөліктерге бөлінуі мүмкін (Кодекстің 92-бабының 3-тармағы).

Кодекстің 93-бабына сәйкес, жұмыскерлерге ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалыстарын беру кезектілігі жұмыскерлердің пікірін ескере отырып, жұмыс беруші бекітетін демалыстар кестесімен айқындалады немесе тараптардың келісімі бойынша белгіленеді.

Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып:

• еңбек өтілі бар жұмыскерлерге еңбек демалысы (оның ішінде қосымша еңбек демалысы), егер жұмыскер оны бөліктерге бөлуді қаламаса, толық көлемде беріледі;
• егер жұмыскердің еңбек өтілі болмаса немесе ол 12 айдан аз болса, жұмыскердің өтініші бойынша және жұмыс берушінің келісімімен оған толық еңбек демалысы аванс ретінде немесе нақты жұмыс істеген уақытына пропорционалды еңбек демалысының бір бөлігі берілуі мүмкін;
• егер демалыстар кестесінде еңбек қатынастары тараптарының келісімі ескеріле отырып, өзгеше тәртіп (бөліктерге бөлу немесе жұмыс істеген кезең үшін беру) көзделмесе, жұмыс беруші бекітілген демалыстар кестесі шеңберінде жұмыскердің ерікті түрде қабылдаған міндеттемесін ескере отырып, оған толық еңбек демалысын беруге міндетті.