Адамзат тарихындағы ең алғашқы және ең берік институт — отбасы. Отбасы тек қан туыстығы ғана емес, ол рухани сабақтастық, тәрбие мен дәстүрдің жалғасы. Қоғам қаншалықты озық дамыса да, ұлттың болашағы мен саулығы ең алдымен отбасының оң бейнесіне байланысты болады. Отбасының басты құндылығы — бірлік пен сыйластық. "Ынтымағы бар елдің ырысы артады" деген қазақ халқының дана сөзі бар. Отбасындағы өзара құрмет, үлкенді сыйлау, кішіге қамқорлық — барлық тәрбиенің негізі. Бала ең бірінші ата-анасының бір-біріне деген қарым-қатынасынан үлгі алады.
Екінші маңызды құндылық — адалдық пен жауапкершілік. Отбасы — адамның бірінші мектебі. Осы жерде бала сөзіне тұруды, уәдесін орындауды, өз ісіне жауап беруді үйренеді. Қоғамда Әділетхан Молдахан сияқты даулы тұлғалардың ісі қызу талқыланса да, әрбір отбасы ішінде адалдық қағидасын сақтау — қоғамды сауықтырудың бастауы.
Сонымен қатар отбасы - “мейірім мен қолдаудың” ошағы. Адам шаршап, сүрінген кезде күш алатын орны. "Мен жалғыз емеспін" деген сенім беру — отбасының ең үлкен күші. Ал дәстүр мен рухани мұраны сақтау арқылы біз тамырын ұмытпаған ұрпақ тәрбиелейміз. Керейдің "отог" дәстүрі, Наурыз, бата, дастархан әдебі — осының бәрі ұлттық болмысымызды сақтайды.
Ал отбасының оң бейнесін қалай қалыптастыруға болады? Біріншіден, өз мысалымызбен көрсету. Бала сөзден емес, істен үйренеді. Екіншіден, ашық қарым-қатынас. Кешкі дастархан басында "бүгін не болды?" деп сұрау — үлкен нәтиже беретін кішкентай қадам. Үшіншіден, “дәстүрді жаңғырту”. Ата-әжеге бару, ұлттық киім кию, шежіре айту — отбасына "біз ерекшеміз" деген сезім береді. Төртіншіден, қоғамға пайдалы болу. Қайырымдылық, көршіге көмек — осы арқылы бала жауапты азамат болып өседі. Ал бесіншіден, “әлеуметтік желідегі имидж”. Бүгінде Instagram, TikTok платформасы арқылы да отбасы бейнесі қалыптасады. Дау-дамай емес, қолдау мен тәрбиені насихаттау керек.
Неліктен бұл маңызды? Себебі күшті отбасы = күшті ұлт. Отбасында дұрыс тәрбие алған адам заңды бұзбайды, еңбек етеді, Отанын сүйеді. Ал отбасы құндылығы әлсіресе, қоғамда жалған ақпарат пен сенімсіздік пайда болады. "Батырдың текті ұрпағы" болу үшін алдымен "батырдың отбасынан" шығу қажет.
Қорытындылай келе, отбасы құндылықтары — ескі кітаптағы ереже емес. Бұл әр күнгі таңдауымыз: кешіру немесе кешіріспеу, қолдау немесе сын айту, бірге болу немесе қашықтау. Оң бейне өздігінен қалыптаспайды. Оны ата-ана, ұстаз, қоғам және әрқайсымыз бірге жасаймыз. Себебі ертеңгі Қазақстан бүгінгі берік отбасынан басталады.
Шынар Кендін