Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі

ҚР ДСМ 2026 жылғы 1 шілдедегі бюджет қаражатының игерілуі туралы

Об освоении бюджетных средств на 1 июля 2026 года

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің құрылымдық бөлімшелерінің 2026 жылғы I-жартыжылдығындағы қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойынша ТАЛДАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің құрылымдық бөлімшелерінің 2026 жылғыI-жартыжылдығындағы қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойыншаТАЛДАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА Астана қ. 2026жыл МАЗМҰНЫ б. 1. Кіріспе……………………………………………………………………. бет. 3 2. Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алудымемлекеттік реттеу саласындағы тәуекелдер …………………….. 4 3. fms.ecc.kz және med.ecc.kz порталдарының жұмысындағы тәуекелдер………………………………………………………………. 5 4. Медициналық техникаға сараптамалық қорытынды беру тәуекелдері……………………………………………………………… 7 5. Қорытынды бөлім. Анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша ұсыныстар ……………………………………………………………… 8 КІРІСПЕ Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 2 ақпандағы № 802 Жарлығымен 2022-2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) бекітілді.Тұжырымдамада көзделген шараларды іске асыру және мониторингілеу жобалық басқару арқылы жүзеге асырылады.Жобалық басқаруды жүзеге асыру қағидаларының 63-тармағына сәйкес (Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2023 жылғы 31 шілдедегі № 301/НҚ бұйрығымен бекітілген)әрбір мемлекеттік органда іске асырылатын бағдарламалардан басқа мемлекеттік басқару жүйесін тұрақты жетілдіруге бағытталған үлгілік базалық бағыт құрылады және іске асырылады.Оның негізгі мақсаты мемлекеттік органдардың жұмысын ұйымдастыру сапасын арттыру арқылы сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты іске асырудың тиімділігін қамтамасыз ету болып табылады.«Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл» үлгілік базалық бағытының төртінші блогын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі (бұдан әрі - ҚР ДСМ) Министрліктің орталық аппаратында, ведомстволарында және ведомстволық бағынысты ұйымдарында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кестесін бекітті, ол 2026 жылғы І-жартыжылдыққа – 26 сәуір мен 25 маусым аралығына жоспарланған.Мәселен, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2025 жылғы 3 маусымдағы № 279 бұйрығымен Орталық аппаратта сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезеңі 2026 жылғыІ-жартыжылдықта 20 сәуір мен 25 маусым аралығы болып айқындалды.Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі жұмыс тобының құрамы мынадай құрамда бекітілді: Бекбатыров Бақтияр Шаймерденұлы - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік, жұмылдыру жұмысы және мемлекеттік құпияларды қорғау департаментінің директоры, жұмыс тобының төрағасы; Қожамұратова Айман Ақанқызы - ҚР ДСМ Ақпараттық қауіпсіздік, жұмылдыру жұмысы және мемлекеттік құпияларды қорғау департаменті ақпараттық қауіпсіздік басқармасы басшысының міндеті атқарушы, жұмыс тобының хатшысы; Дәуренбеков Айдын Серікұлы - ҚР ДСМ Персоналды басқару департаментінің директоры; Касенов Айдар Аскарұлы - ҚР ДСМ Электрондық денсаулық сақтауды дамыту департаменті директорының міндеті атқарушы; Әділхан Жандос Қойшыбайұлы - ҚР ДСМ Дәрілік саясат департаментінің директоры; Кинаятов Аслан Кинаятұлы - ҚР ДСМ Фармацевтикалық және медицина өнеркәсібін дамыту департаментінің директоры; Әубәкіров Ермек Асқарұлы - ҚР ДСМ Ішкі аудит департаментінің директоры - Мемлекеттік аудитор; Ержанова Фарида Нұрмұхамбетқызы - ҚР ДСМ Ғылым және адами ресурстар департаментінің директоры; Шоманова Лаззат Әсетқызы - ҚР ДСМ Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруды жетілдіру және талдау департаментінің директоры; Саркулова Лейла Құсайынқызы - ҚР ДСМ Бюджетті атқару департаментінің директоры; Жемакишева Амина Абайқызы - ҚР ДСМ Инвестициялық саясат департаментінің директоры; Темірханов Серікболсын Темірханұлы - ҚР ДСМ Заң департаментінің директоры; Әбдікәрімова Динара Әбдірахманқызы - ҚР ДСМ Экономика, қаржы және корпоративтік басқару департаментінің директоры. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес талдау екі бағыт бойынша жүзеге асырылды: объектінің қызметіне әсер ететін нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау және ұйымдықдастыру-басқару қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау. 1.Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алуды мемлекеттік реттеу саласындағы тәуекелдер. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 7 маусымдағы № 110 бұйрығымен ТМККК және (немесе) МӘМС жүйесі шеңберінде дәрілік заттарды, медициналық бұйымдарды, мамандандырылған емдік өнімдерді және фармацевтикалық қызметтерді сатып алуды ұйымдастыру және өткізу қағидалары бекітілді (бұдан әрі – № 110 Қағидалар). Қағидаларда дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алудың негізгі тетіктері бекітілген, сондай-ақ әлеуетті жеткізушілерге, сатып алу мәніне қойылатын талаптар айқындалып, шарттарды жасасу/орындау талапттары регламенттелген.Қағидалардың 9 және 11-тармақтарында әлеуетті өнім берушілерге, сондай-ақ сатып алынатын дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға қойылатын талаптардың толық тізбесі бекітілген.Осылайша, Ереженің 9-тармағына сәйкес әлеуетті өнім беруші тиісті қызметті жүзеге асыру үшін қажетті құқықтық қабілетке ие болуы, банкроттық немесе тарату сатысында болмауы, бюджет алдында берешегі болмауы, сондай-ақ Қағидаларда тікелей көзделген өзге де талаптарға сәйкес келуі тиіс.Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға, оның ішінде мемлекеттік тіркеудің болуын, шекті бағаларды, сақтау және тасымалдау шарттарын, жарамдылық мерзімдерін, таңбалау талаптарын, медициналық техниканың жаңашылдығын және шартты орындау кезінде расталуға жататын өзге де сипаттамаларды сақтауды қоса алғанда қойылатын міндетті талаптар Қағидалардың 11-тармағында айқындалған.Сонымен қатар, Қағидалардың 13-тармағында тапсырыс беруші, сатып алуды ұйымдастырушы және бірыңғай дистрибьютор дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға Қағидаларда көзделмеген талаптарды қоюға құқылы емес екендігі нақты белгіленген.Осылайша, қолданыстағы реттеу сатып алуға қатысушылар мен сатып алу мәніне қойылатын талаптардың толық тізбесі қағидатынан шығады, бұл рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз етуге және бәсекелестікке негізсіз шектеулерді болдырмауға бағытталған.Сонымен қатар, Қағидаларға 5-қосымшамен бекітілген үлгілік сатып алу шартын талдау оның практикалық қолданылуында жекелеген құқықтық тәуекелдердің бар екенін көрсетеді.Мәселен, үлгілік шарттың 3-тарауы 6-тармағының 1-тармақшасында жеткізуші төлем жүргізу кезінде өндірушінің, ресми дистрибьютордың немесе өндірушінің ресми өкілінің мәртебесін растайтын шарттың көшірмесін немесе өзге де құжаттарды ұсыну міндеті көзделген.Осы ретте сатып алуды өткізу тәртібін реттейтін Қағидалардың 2-бөлімі әлеуетті жеткізушіде ресми дистрибьюторы немесе өндірушінің ресми өкілінің мәртебесін растайтын құжаттардың болуы туралы талапты қамтымайды. Тиісінше, әлеуетті жеткізуші Қағидалардың талаптарын толық сақтаған кезде сатып алуға қатысуға жіберілуі және жеңімпаз деп танылуы мүмкін, алайда шартты орындау кезеңінде сатып алуға қатысудың міндетті шарттары болып табылмайтын құжаттардың болмауына байланысты төлемнен бас тарту тәуекеліне тап болуы мүмкін.Аталған құқықтық норма құқық қолдану тәжірибесінде түсініксіздік туғызады, себебі іс жүзінде Қағидаларда көзделмеген қосымша шарт енгізеді, бұл жеткізушілер мен тапсырыс берушілер арасында даулардың туындауына әкелуі мүмкін, сондай-ақ шарттардың талаптарын субъективті түсіндіруге алғышарт жасайды.Сонымен қатар, тауардың шығу тегін немесе оны сатып алудың заңдылығын растайтын құжаттардың нақты тізбесінің болмауы, жеткізушілер ұсынған құжаттарды қарау кезінде тапсырыс берушілер тарапынан әртүрлі тәсілдердің пайда болу қаупін тудырады.Құқықтық айқынсыздықты жою және заңнаманың біркелкі қолданылуын қамтамасыз ету мақсатында үлгілік шартты Қағидалардың талаптарына сәйкестендіру ұсынылады. Ұсыныстар: -Қағидаларға 5-қосымшамен бекітілген үлгілік сатып алу шартына өндірушінің мәртебесін, ресми дистрибьюторды немесе өндірушінің ресми өкілін растайтын құжаттарды ұсыну талаптарын алып тастау бөлігінде өзгерістер енгізу туралы мәселені қарастыру; - қажет болған жағдайда, тауардың заңды жеткізушісінен немесе тауар айналымы желісінің қатысушысынан өнімді сатып алу фактісін растайтын өзге де құжаттар арқылы тауардың заңды шығу тегін растау мүмкіндігін қарастыру. 2.ecc.kz және med.ecc.kz порталдарының жұмысындағы тәуекелдер. Порталдардың функционалының бөлінуі fms.ecc.kz - «СҚ-Фармация» ЖШС жүргізетін сатып алулар (ауруханаларды дәрі-дәрмекпен және медициналық бұйымдармен қамтамасыз ету үшін орталықтандырылған сатып алу)үшін, сондай-ақ Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорымен (ӘМСҚ) өзара іс-қимыл жасау үшін пайдаланылатынын, ал med.ecc.kz – медициналық ұйымдардың өздері сатып алуды дербес жүргізуі үшін жасалған мамандандырылған веб-портал екенін білдіреді. Қазіргі уақытта бұл екі жүйенің толыққанды біртұтас порталға біріктірілуі жүзеге асырылмаған, өйткені олардың нысаналы аудиториясы әртүрлі (Бірыңғай дистрибьютор fms.ecc.kz және медициналық ұйымдар дербес med.ecc.kz). Дегенмен, екі платформа да денсаулық сақтау саласындағы электрондық коммерциялық сатып алулардың ортақ логикасымен, сондай-ақ орталықтандырылған дерекқормен техникалық тұрғыда біріктірілген. fms.ecc.kz және med.ecc.kz порталдары арқылы дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды электрондық сатып алу жүйесі бірқатар жүйелік сыбайлас жемқорлық тәуекелдермен расталған, олардың ішінде электрондық сатып алуларға тән келесі негізгі сыбайлас жемқорлық тәуекелдер деп бөліп көрсету қажет: - «жұптық» қатысуды пайдалану: аукционға бір-біріне жалғыз бәсекелес ретінде әрекет ететін аффилирленген фармкомпаниялар («жұптар») қатысатын жағдайлар тіркеледі, олар. Олар бәсекелестік күресін алға тарта отырып бағаны азайтудың барынша төмен қадамымен (мысалы, 1%) лоттарды ойнатады. - бәсекелестік емес сатып алу тәсілдері: сатып алу жүйесіндегі лоттардың елеулі бөлігі бір көзден немесе жабық рәсімдер арқылы сатып алынған (әсіресе тендерлер бұзылған жағдайда), бұл жеткізушіні таңдауда нақты бағаның төмендеуі мен ашықтығын болдырмайды. - шекті бағаларды асыру: сатып алуға арналған бюджетін қалыптастыру кезінде бағаны асыра көрсету механизмін пайдалану. Тауар шығарушылардың шығындары мен маржасын тексерудің ашық механизмінің болмауы дәрі-дәрмектердің түпкілікті құнының өзіндік құнынан асып кетуіне алып келеді. - жасанды тапшылық және шұғыл сатып алулар: медициналық мекемелердің қажеттілікті уақытылы жоспарламауы дәрі-дәрмектерді шұғыл түрде сатып алуға мәжбүр етеді. Мұндай жағдайларда көбінесе дәрі-дәрмектер жалғыз жеткізушілерден жоғары бағамен сатып алынады. - арнайы (бағытталған) техникалық ерекшеліктер: медициналық жабдықтың немесе дәрілік заттар лоттарының сипаттамаларын нақты өндіруші немесе жеткізушіге бейімдеп жасау. Бұл конкурстық комиссияның өтінімдерді тексеру кезеңінде басқа қатысушыларды шеттетуге алып келеді. - тіркеу ережелерімен манипуляция: дәрілер мен медициналық бұйымдарды тіркеу кезінде дұрыс емес немесе біржақты сараптама жүргізуге байланысты реттеушілік тәуекелдер (ДЗСҰО бірге қарастырылады), бұл дәрілердің электрондық сатып алуға жіберілуіне тікелей әсер етеді. - ақпараттық жүйелердің бытыраңқылығы: дерекқорлар арасында толық интеграцияның болмауы салдарынан ауруханалардағы нақты қойма қалдықтарын, сондай-ақ логистика мен сақтауға жұмсалатын нақты шығындарды қадағалау мүмкін емес. - fms.ecc.kz және med.ecc.kz порталдарының өз кемшіліктері: барлық медициналық ұйымдардың med.ecc.kz орталықтандырылған порталына көшуі өтінімдерді беру кезінде техникалық ақаулар мен қиындықтарға алып келді. Бұл алаң әкімшілерінің өтінімдерді жіберу немесе сатып алуларды «кейінгі күнмен» күшін жою процестеріне қолмен араласуына жағдай жасайды. Электрондық коммерциялық сатып алу жүйесінде дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алу толық автоматтандырылған электрондық аукциондарға көшумен жүзеге асырылады, онда жүйе алгоритмдер арқылы қатысушылардың аффилирленгендігін анықтайды. Қолданушылар автономдылыққа қарамастан, порталдар біреуінде жоспарлы техникалық жұмыстар жүргізілген кезде олардың терең байланыста екенін, ал екінші жүйе де пайдаланушылар үшін қолжетімдікті шектейтінін атап өтеді. Сонымен қатар, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алу электрондық коммерциялық сатып алу жүйесінде бір-бірімен өзара байланысы жоқ екі түрлі платформада («fms.ecc.kz» және «med.ecc.kz») жүзеге асырылады.Ұсыныстар:«fms.ecc.kz» және «med.ecc.kz» порталдарын «Бірыңғай сатып алу терезесі» порталымен (eoz.kz) интеграциялап, қоғамдық бақылау үшін ашықтықты қамтамасыз ете отырып, біртұтас платформаға біріктіру мүмкіндігін қарау.3. Медициналық техникаға сараптамалық қорытынды беру тәуекелдері.«Медициналық техниканы сатып алу үшін техникалық ерекшеліктің сипаттамаға сәйкестігіне сараптамалық қорытынды беру қағидаларын бекіту туралы» ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 9 маусымдағы № ҚР ДСМ-50 бұйрығымен медициналық техниканы сатып алуға арналған техникалық ерекшеліктерінің сәйкестігі туралы сараптамалық қорытынды беруді реттейтін талаптар бекітілген. Аталған Бұйрық ҚР Үкіметінің 2023 жылғы 29 тамыздағы № 731 қаулысы негізінде өз күші жойылған ҚР Үкіметінің 2021 жылғы 4 маусымдағы № 375 қаулысымен іс жүзінде қиылысады. Бүгінгі таңда медициналық техниканы сатып алу мәселелерін реттеу ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 7 маусымдағы № 110 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады, ол МӘМС және (немесе) ТМККК шеңберінде сатып алуды ұйымдастырудың және өткізудің жаңа қағидаларын бекітті. «Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабына сәйкес, жаңа құқықтық нормативтік акт қабылданған кезде, егер олар жаңа нормаларға қайшы келсе немесе дербес құқықтық мәнін жоғалтса, құқықтық нормативтік актілер немесе олардың жекелеген ережелері күшін жоюға немесе сәйкестендіруге жатады. Осыған байланысты, күшін жойған құқықтық нормативтік актілер негізінде әзірленген № 50 Қағидалардың қолданылуы оларды іс жүзінде қолдану кезінде құқықтық белгісіздікті туғызуы мүмкін. Қолданыстағы нормативтік негіздің болмауы аталған Қағидалардың қазіргі редакцияда әрі қарай қолданылу қажеттілігіне күмән тудырады. Сонымен қатар, күшін жойған заңнамалық ережелерге негізделген құқықтық нормативтік актінің болуы құқықтық нормаларды әртүрлі түсіндіруге, сондай-ақ құқық қолдану тәжірибесінде қосымша даулар мен келіспеушіліктердің туындауына алып келуі мүмкін. Осы айтылғандарды ескере отырып, медициналық бұйымдарды сатып алу саласындағы құқықтық нормативтік базаны жаңарту және құқықтық қайшылықтарды болдырмау мақсатында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2022 жылғы 9 маусымдағы № ҚР ДСМ-50 бұйрығын күшін жойды деп тану рәсімін бастау орынды деп санаймыз. Ұсыныстар:«Медициналық техниканы сатып алуға арналған техникалық ерекшеліктердің сәйкестігі туралы сараптамалық қорытынды беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 9 маусымдағы № ҚР ДСМ-50 бұйрығының күші жойылған деп тану туралы мәселені қарау. 4.Қорытынды бөлім. Анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша ұсынымдар: 1) Қағидаларға 5-қосымшамен бекітілген сатып алудың үлгілік шартына өндірушінің мәртебесін, ресми дистрибьюторды немесе өндірушінің ресми өкілін растайтын құжаттарды ұсыну талабын алып тастау бөлігінде өзгерістер енгізу туралы мәселені қарау; 2) Қажет болған жағдайда, тауардың шығу тегінің заңдылығын өнімнің заңды жеткізушіден немесе тауар тарату желісіне қатысушыдан сатып алу фактісін растайтын өзге де құжаттармен растау мүмкіндігін көздеу; 3) «fms.ecc.kz» және «med.ecc.kz» порталдарын «Бірыңғай сатып алу терезесі» порталымен (eoz.kz) интеграциялай және қоғамдық бақылау үшін ашықтықты қамтамасыз ете отырып, біртұтас платформаға біріктіру мүмкіндігін қарастыру; 4) «Медициналық техниканы сатып алуға арналған техникалық ерекшеліктерге сәйкестік туралы сараптамалық қорытынды беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 9 маусымдағы № ҚР ДСМ-50 бұйрығының күші жойылған деп тану туралы мәселені қарастыру. Ескертпе: ақпараттың толықтығы, дұрыстығы мен сапасы үшін сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелерін ұсынған құрылымдық бөлімшенің басшысы жауапты болады.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі басшылығының 2026 жылдың екінші жартыжылдығына арналған халықпен кездесу өткізу графигі

Денсаулық сақтау министрлігі денсаулық сақтау жүйесіндегі ішкі бақылауды күшейтуде: Акушерлік, гинекология және перинатология ғылыми орталығында аудит аяқталды

Денсаулық сақтау министрлігі денсаулық сақтау жүйесіндегі ішкі бақылауды күшейтуде: Акушерлік, гинекология және перинатология ғылыми орталығында аудит аяқталды

Денсаулық сақтау министрлігі денсаулық сақтау жүйесіндегі ішкі бақылауды күшейтуде: Акушерлік, гинекология және перинатология ғылыми орталығында аудит аяқталды

Денсаулық сақтау министрлігі денсаулық сақтау жүйесіндегі ішкі бақылауды күшейтуде: Акушерлік, гинекология және перинатология ғылыми орталығында аудит аяқталды

ҚР Денсаулық сақтау бірінші вице-министрі Т. С. Сұлтанғазиевтің Солтүстік Қазақстан облысының тұрғындарымен кездесуі барысында көтерілген проблемалық мәселелерді шешу жөніндегі іс-қимыл жоспары