Жалған жұмысқа орналастыру – адамның құжат жүзінде ресми түрде жұмысқа қабылдануы, алайда іс жүзінде ешқандай еңбек міндеттерін орындамауы.
Бұл ретте Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында «жалған жұмысқа орналастыру» деген атаумен жеке құқық бұзушылық құрамы көзделмеген. Құқықтық баға нақты жасалған әрекеттер мен олардың салдарына қарай беріледі.
🔎 Жалған жұмысқа орналастыру белгілеріне не жатуы мүмкін?
Нақты жұмыс пен оны растайтын құжаттардың болмауы: жұмыскер еңбек міндеттерін орындамайды, жұмыс орны (егер ол көзделуге тиіс болса) жоқ, жұмыс істеген уақыты есепке алынбайды және жұмыс нәтижелері жоқ.
Нақты жұмыссыз жалақы мен әлеуметтік төлемдердің есептелуі: адам іс жүзінде жұмыс істемесе де, оған жалақы есептеліп, тиісті әлеуметтік төлемдер мен аударымдар жүргізіледі.
Күмән тудыратын мерзімдер: еңбек шарты әлеуметтік төлемдерге өтініш берер алдында ғана ресімделген (бұған дейін еңбек қызметі болмаған) немесе көптеген адамдар қысқа мерзімге жаппай жұмысқа қабылданған.
Бұл ретте көрсетілген мән-жайлардың біреуінің болуы өздігінен жұмысқа орналастырудың жалған екенін білдірмейді. Нақты мән-жайлар, құжаттар мен мәліметтер жиынтығы бағалауға жатады.
❗ Қандай салдары болуы мүмкін?
Еңбек шартының тек формалды түрде ресімделу фактісі автоматты түрде қылмыстық немесе әкімшілік жауаптылыққа әкеп соқпайды.
Алайда егер жалған жұмысқа орналастыру төлемдерді, жәрдемақыларды заңсыз алу немесе өзге де заңсыз әрекеттер жасау мақсатында пайдаланылса, тиісті жауаптылық туындауы мүмкін:
Әкімшілік жауаптылық – алдау немесе жалған мәліметтер ұсынуға байланысты заңнамада көзделген негіздер болған жағдайда.
Қылмыстық жауаптылық – егер жалған жұмысқа орналастыру бюджет қаражатын жымқырудың, алаяқтықтың немесе құжаттарды қолдан жасаудың тәсілі ретінде пайдаланылса.
Нақты жауаптылық пен жаза істің мән-жайларына, жасалған әрекеттің сипатына және келтірілген залалдың мөлшеріне байланысты айқындалады.
📌 Есте сақтаңыз!
Нақты жұмыс істемей, тек «қағаз жүзінде» жұмысқа орналасуға келіспеңіз және әлеуметтік төлемдерді ресімдеу үшін жеке деректеріңізді бөгде адамдарға бермеңіз.
Жұмыс берушілер мен жұмыскерлер үшін басты қағида біреу: еңбек шарты нақты еңбек қатынастарын, жұмыспен қамтуды және жалақы төлеуді көрсетуге тиіс.
Әлеуметтік төлемдерді заңсыз алу мақсатында жалған жұмысқа орналастыру ақшалай қаражатты қайтаруға және заңнамада көзделген жауаптылыққа әкеп соғуы мүмкін.
