Астана, 2026 жылғы 28 қазан - Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазанда жариялаған «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңдегі өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауында жалпыұлттық ауқымды инфрақұрылымдық бағдарламаны таныстырып, инвестиция тарту, энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, технологиялық даму және экономиканы реформалау салаларындағы басымдықтарды айқындады.
Жолдаудың басты бастамаларының бірі — Президент Қазақстан тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық жоба деп атаған «Халық құрылысы». Инфрақұрылымды жаңғырту жоспарын іске асыруға 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге (14,27 миллиард АҚШ доллары) бөлу көзделіп отыр. Оның ішінде 1,5 триллион теңге (3,29 миллиард АҚШ доллары) 2026 жылы және 2027 жылдың алғашқы екі айында әлеуметтік жобаларға бағытталады. Мемлекет басшысы 2027 жылды Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы деп жариялауды ұсынды.
Бағдарламаның бастапқы кезеңінде 70-ке жуық денсаулық сақтау нысанын және білім беру, спорт пен мәдениет салаларындағы 50 нысанды салу жоспарланған. Сонымен қатар көлік, тұрғын үй және коммуналдық инфрақұрылымды дамыту, ауызсу мен газға қолжетімділікті арттыру көзделеді. Бағдарлама жүздеген мың адамды жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді деп күтілуде. Президент елдің мол әлеуетін инфрақұрылымды жаңғыртуға және барлық өңірдегі халықтың өмір сапасын жақсартуға бағыттау қажеттігін атап өтті.
Мемлекет басшысы бұл жоспарларды Қазақстан экономикасының көрсеткіштерімен байланыстырды. Халықаралық валюта қорының болжамдарына сүйене отырып, ол 2026 жылы жалпы ішкі өнім 400 миллиард АҚШ долларына жуықтап, жан басына шаққандағы ЖІӨ 19 мың доллардан асуы мүмкін екенін айтты. Өңдеу өнеркәсібінің ЖІӨ-дегі үлесі қазірдің өзінде 14 пайыздан асады, ал халықаралық резервтер мен Ұлттық қор активтерінің жиынтық көлемі 130 миллиард доллардан жоғары.
Энергетикалық қауіпсіздік тағы бір маңызды басымдық ретінде белгіленді. Президент жаңа генерациялау қуаттарын іске қосу, электр желілерін жаңғырту, көмірден электр өндірудің экологиялық тұрғыдан таза технологияларын және жаңартылатын энергия көздерін дамыту арқылы 2029 жылға қарай электр энергиясының тұрақты профицитіне қол жеткізу міндетін қойды. Оның айтуынша, «Балқаш» атом электр станциясының құрылысы 2027 жылы басталуы мүмкін. Сондай-ақ «Мойынқұм» атом жобасын ілгерілету үшін ынтымақтастық туралы келісім жасасу қажеттігі айтылды. Ұзақ мерзімді отынмен қамтамасыз ету мақсатында уранның стратегиялық қорын қалыптастыру мүмкіндігін қарастыру ұсынылды.
Көлік саласында «Бақты–Аягөз» теміржолын 2027 жылы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Бұл Қазақстан мен Қытай арасындағы жүк тасымалының өткізу қабілетін 20 миллион тоннаға арттырады. Құрылысы тамыз айында басталған «Арал–Каспий» дәлізі Транскаспий бағытын шамамен 1 000 шақырымға қысқартып, жеткізу уақытын үш күнге дейін азайтуға тиіс. Президент шекаралық өткізу бекеттерін жетілдіру, жол сапасын арттыру, жүк тасымалын цифрландыру және авиациялық инфрақұрылымды, соның ішінде Астанада жаңа әуежай салу арқылы дамыту қажеттігін атап өтті. Ол Қазақстанның Еуразиядағы жетекші логистикалық хабқа айналу үшін тарихи мүмкіндікті пайдалануы керектігін айтты.
Өнеркәсіпті әртараптандыру мақсатында Президент заманауи геологиялық барлауды дамытуға, пайдалы қазбалар туралы деректердің ашықтығын қамтамасыз етуге және ұзақ мерзімді қаржыландыру мен офтейк-келісімдерді қамтитын аса маңызды минералдар қорларын басқарудың ұлттық жүйесін құруға шақырды. Қазақстанды жаһандық құн тізбектеріне кіріктіру үшін дамыған елдермен әріптестікті нығайту, сондай-ақ инфрақұрылымға салынатын инвестициялар арқылы отандық өндірісті қолдау қажеттігі атап өтілді.
Мемлекет басшысы инвестиция тарту жүйесіндегі үйлесімділікті күшейтуді және бизнесті құқықтық қорғауды жетілдіруді тапсырды. Алатау қаласында коммерциялық дауларды қарау үшін ағылшынның жалпы құқық үлгісіне негізделген Инвестициялық сот, ал ерекше құқықтық режим аясындағы өзге істер бойынша Азаматтық сот құру жоспарланып отыр. Заңнамалық түзетулер 2027 жылғы қаңтардың соңына дейін ұсынылуға тиіс.
Жолдауда цифрландыру мәселелеріне ерекше назар аударылды. Елде екі суперкомпьютер жұмыс істеп тұр, үшіншісін 2026 жылдың соңына дейін іске қосу жоспарланған. Каспий теңізінің түбімен талшықты-оптикалық байланыс желісін тарту аяқталды. Президент жасанды интеллектіні практикалық тұрғыдан қолдануды кеңейтуге, 2026 жылдың соңына дейін цифрлық жұмыспен қамту ережелерін әзірлеуге, ауылдық өндірушілердің өнімін интернет арқылы сатуына көмектесетін өңірлік пилоттық жобаларды іске асыруға және активтерді токендеуді кеңінен енгізуге шақырды. Бұл жұмыстың мақсаты — шын мәнінде халықтық цифрлық экономика құру.
Экономикалық саясаттың басымдықтары ретінде инфляцияны төмендету, ұзақ мерзімді кредиттеуді кеңейту және капитал нарығын нығайту белгіленді. Президент жаңа Салық кодексіне нысаналы өзгерістер енгізуді, ірі байлыққа салынатын салық мөлшерлемесін арттыру мәселесін талқылауды және 2027 жылдың соңына дейін жаңа Азаматтық кодекс әзірлеуді тапсырды. Сондай-ақ 2027 жылғы қаңтардан бастап микро және шағын бизнес субъектілерін тексеруге үш жылдық мораторий енгізу мүмкіндігін қарастыру ұсынылды.
Әлеуметтік шаралар қатарында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап айлық ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру көзделген. Бұл 1,8 миллион адамның табысына оң әсер етеді деп күтілуде. Алғашқы медициналық-санитариялық көмек мамандарының жалақысын 40 пайызға дейін арттыру ұсынылды. Президент жаңа перинаталдық орталықтар мен балалар ауруханаларын салу, инклюзивті білім беруді дамыту және әлеуметтік көмектің атаулылығын күшейту жоспарларын да баяндады. Ауыл шаруашылығына инвестиция тартуды күшейту, суды тиімді пайдалану және ұлттық су ақпараттық жүйесін құруды аяқтау қажеттігі атап өтілді.
Жолдауда Қазақстан тәуелсіздігінің 35 жылдығы мен шілде айында күшіне енген жаңа Конституция аясындағы міндеттер айқындалды. Президент мемлекеттік басқаруды кешенді реформалауға қатысты ұсыныстарды 2027 жылғы 1 маусымға дейін әзірлеуді тапсырды. Ол әділетті, қуатты, таза және озық Қазақстанды құру үшін ұлттық бірліктің, заң үстемдігінің және есеп беретін мемлекеттің маңызын атап өтті. Мемлекет дамуының басты өлшемі де, барлық реформалардың игілігін көруге тиіс негізгі тұлға да азаматтар екені айтылды.
