Арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету саласындағы профилактикалық бақылау заңнамада белгіленген тәртіппен бекітілген тексеру парақтары негізінде жүргізіледі. Тексеру парақтарының мазмұны бақылау нысанасына, қызмет көрсету жағдайларына және арнайы әлеуметтік қызметтерді алушылардың құқықтарының сақталуына байланысты айқындалады.
- Арнайы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың қызметін тексеру
Осы бағыт шеңберінде арнайы әлеуметтік қызметтер көрсетуге арналған лицензияның болуы, үй-жайлардың белгіленген талаптарға сәйкестігі, санитариялық және өрт қауіпсіздігі нормаларының сақталуы, мүгедектігі бар адамдар үшін объектілердің қолжетімділігі, қажетті материалдық-техникалық базаның болуы, кадрлармен қамтамасыз етілуі және штат санының ең төменгі нормативтерінің сақталуы тексеріледі.
Сонымен қатар әлеуметтік-тұрмыстық, әлеуметтік-медициналық, әлеуметтік-психологиялық, әлеуметтік-педагогикалық, әлеуметтік-еңбек, әлеуметтік-мәдени және басқа да арнайы әлеуметтік қызметтерді көрсету үшін қажетті жағдайлардың болуы бағаланады.
Аталған талаптарды реттейтін негізгі нормативтік құқықтық актілерге Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексі, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 22 маусымдағы № 230, 2023 жылғы 29 маусымдағы № 263 және 2024 жылғы 27 маусымдағы № 222 бұйрықтары жатады. № 222 бұйрық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын, оның ішінде үй-жайларға, материалдық-техникалық базаға және кадрлық құрамға қойылатын талаптарды белгілейді. Ал № 230 және № 263 бұйрықтар ұйымдардың қызметін және арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттарын реттейді.
- Арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттарының сақталуын тексеру
Қызмет көрсету жағдайларына қарай, яғни стационарлық, жартылай стационарлық, үйде және уақытша болу жағдайларында алушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру мен оның сапасына қойылатын талаптардың сақталуы тексеріледі.
Атап айтқанда, мыналар бағаланады:
- жеке жұмыс жоспарын әзірлеу мерзімдерінің сақталуы және оның қызмет алушының жеке қажеттіліктеріне сәйкестігі;
- арнайы әлеуметтік қызметтер көрсетуді тоқтата тұрудың немесе тоқтатудың негізділігі;
- қызмет алушылардың нақты санының «Е-собес» ақпараттық жүйесі мен Әлеуметтік қызметтер порталының мәліметтеріне сәйкестігі;
- әлеуметтік-тұрмыстық, әлеуметтік-медициналық, әлеуметтік-психологиялық, әлеуметтік-педагогикалық, әлеуметтік-еңбек, әлеуметтік-мәдени, әлеуметтік-экономикалық және әлеуметтік-құқықтық қызметтердің сапасы;
- қызмет алушылардың тамақтануына, тұруына және тынығуына, гигиеналық және тұрмыстық қызмет көрсетуге, медициналық көмекке, оңалтуға, бос уақытын ұйымдастыруға және әлеуметтік бейімделуіне қажетті жағдайлардың болуы.
Осы бағыттың құқықтық негізін Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексі, № 230 бұйрық және № 263 бұйрықпен бекітілген арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттары құрайды.
- Мүгедектігі бар адамдарды техникалық оңалту құралдарымен қамтамасыз ету және Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы қызмет көрсету мәселелерін тексеру
Осы бағыт шеңберінде қызмет алушыларға жеке абилитациялау және оңалту бағдарламасында (ЖАОБ) көзделген іс-шараларды іске асыруға жәрдемдесу жөніндегі талаптардың сақталуы тексеріледі.
Атап айтқанда, мыналар қаралады:
- ЖАОБ-да көзделген техникалық оңалту құралдарына (ТОҚ), арнайы жүріп-тұру құралдарына және қызметтерге деген қажеттілікті ескеру;
- көзделген оңалту іс-шараларын алуға жәрдемдесуді ұйымдастыру;
- Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы өтінім беруге және тапсырыстарды ресімдеуге көмек көрсету;
- ТОҚ пен қызметтердің нақты алынғанын растайтын құжаттардың болуы;
- порталдағы өтінімдер, тапсырыстар және қызметтерді алу мәртебелері туралы мәліметтердің растайтын құжаттарға сәйкестігі.
Аталған мәселелер Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 157, 166 және 167-баптарымен, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 17 тамыздағы № 345 бұйрығымен, сондай-ақ мүгедектігі бар адамдарды техникалық оңалту құралдарымен қамтамасыз ету жөніндегі тиісті қағидалармен реттеледі.
Қорытынды: профилактикалық бақылау ұйымдардың заңнама талаптарын сақтауын, арнайы әлеуметтік қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін, сондай-ақ қызмет алушылардың әлеуметтік қолдау мен оңалтуға қатысты құқықтарының іске асырылуын кешенді бағалауға мүмкіндік береді.
