Судың да сұрауы бар.
Түркістан облысында халықты сапалы әрі тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету – өңірдегі негізгі басымдықтардың бірі.
Бүгінде облыстағы 801 елді мекеннің барлығы ауыз су жүйесімен қамтылған. Бұл – өңірде су инфрақұрылымын дамыту бағытында атқарылған ауқымды жұмыстардың нәтижесі.
Сонымен қатар 100-ден аса елді мекендегі тұрғын ауыз суды тек жазда кесте бойынша тұтынып отыр. Осы мәселені толық шешу мақсатында 2026-2028 жылдарға арналған нақты іс-шаралар жоспары бекітілді.
Биыл 10 елді мекендегі 45,7 мың тұрғынды тәулік бойы тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету жоспарланған. Бұл бағыттағы жұмыстар 2027 жылы 94 елді мекенде, 2028 жылы 51 елді мекенде жалғасады.
Су тапшылығы неге негізінен жаз айларында байқалады?
Кейбір елді мекендерде ауыз судың кестемен берілуі, ең алдымен, жазғы кезеңдегі су тұтыну көлемінің күрт артуымен байланысты.
Жаз айларында халықтың тұрмыстық қажеттілігіне жұмсалатын су көлемі артады. Сонымен бірге ауылдық жерлерде ауыз суды жеке шаруашылықтардың суару және өзге де мақсаттарға пайдалануы салдарынан тұтыну көлемі көбейіп, су жүйелеріне түсетін жүктеме артады.
Сұраныстың өсуі, су көздеріндегі деңгейдің төмендеуі және инфрақұрылымға түсетін қосымша жүктеме кейбір елді мекендерде уақытша тапшылықтың туындауына әсер етеді.
Сондықтан бұл мәселені шешу тек жаңа су көздерін іздеумен шектелмейді. Қолда бар суды тиімді пайдалану, ысырапқа жол бермеу және тұтынуды цифрлық бақылау да маңызды.
Су тұтынуды цифрландыру – ысыраптың алдын алудың тиімді жолы
Өңірде су ресурстарын тиімді басқару үшін заманауи цифрлық технологияларды енгізу жұмыстары жүргізілуде.
Атап айтқанда, су есептегіш құралдарын орнату, оларды автоматтандыру және көрсеткіштерді қашықтан алу технологияларын енгізу арқылы нақты тұтыну көлемін бақылауға мүмкіндік артып келеді.
Алдағы уақытта цифрлық жүйелерді жасанды интеллект элементтерімен ұштастыру су тұтыну динамикасын талдауға, қалыптан тыс шығындарды анықтауға, су желілеріндегі ықтимал ақаулар мен ысырапты ертерек байқауға мүмкіндік береді.
Қашықтан бақылау технологияларының тағы бір артықшылығы – су есептегіш көрсеткіштерін жинау мен талдауды автоматтандыру. Бұл нақты есеп жүргізуге, артық тұтынуды анықтауға және су ресурстарын басқарудың тиімділігін арттыруға жол ашады.
Яғни цифрландырудың мақсаты – тек есеп жүргізу емес. Нақты тұтынуды анықтау, ысырапты азайту және әрбір текше метр судың тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету.
Ең арзан ресурс – ең көп ысырап болатын ресурс болмауы керек
Түркістан облысында тұрғындар үшін ауыз судың тарифі әлеуметтік тұрғыдан қолжетімді деңгейде қалып отыр. Халық үшін бір текше метр ауыз судың құны шамамен 90 теңге деңгейінде. Қосымша шығындардың бір бөлігі мемлекет тарапынан субсидияланады.
Бұл – тұрғындарға үлкен әлеуметтік қолдау.
Алайда қолжетімді тариф суды шексіз пайдалануға немесе ысырап етуге негіз болмауы тиіс.
Керісінше, су – тіршілік көзі әрі шектеулі табиғи ресурс екенін ескере отырып, әрбір тұрғын оны ұқыпты пайдалануға жауапкершілікпен қарауы қажет.
Судың бағасы қолжетімді болғанымен, оның құндылығы жоғары.
Кранды ашық қалдыру, ақаулы құбырларды уақытында жөндемеу, ауыз суды шаруашылыққа немесе суаруға мақсатсыз пайдалану – бір қарағанда аз ғана шығын болып көрінгенімен, мыңдаған тұтынушыға шаққанда үлкен көлемдегі ысырапқа әкеледі.
Сондықтан су есептегіш құралдарын орнату мен цифрлық бақылау – тек коммуналдық қызмет көрсетушінің емес, әрбір тұтынушының жауапкершілігін арттыратын маңызды құрал.
Шардара ауданында ауыз су тұрақтылығы артты
Шардара ауданында ауыз сумен қамту жүйесінің тұрақсыздығы негізгі мәселелердің бірі болған.
Бұл мәселені шешу мақсатында Шардара топтық су құбырының 2-кезеңі іске асырылды.
Нәтижесінде су құбыры нысандары тұрақты электр қуатымен қамтамасыз етіліп, халыққа ауыз су беру жүйесінің сапасы мен тұрақтылығы жақсарды.
Сарыағаш пен Келес аудандарында жаңа жобалар жүзеге асуда
Сарыағаш және Келес аудандарындағы ауыз су мәселесі де кезең-кезеңімен шешілуде.
«Р-1» каналынан магистралды су құбырының бірінші кезеңі аяқталды. Қазіргі таңда екінші кезең аясында су тазарту станциясының құрылысы жүргізілуде.
Жоба толық іске асқан жағдайда 32 елді мекен тәулік бойы тұрақты ауыз сумен қамтамасыз етіледі.
Бұл – аталған елді мекендердегі су тапшылығын азайтып қана қоймай, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға мүмкіндік беретін маңызды инфрақұрылымдық жоба.
Мақсат – кестелік жүйеден тұрақты ауыз суға көшу
Түркістан облысында ауыз су мәселесін кезең-кезеңімен толық шешу бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілуде.
Басты мақсат – елді мекендерді жай ғана су жүйесіне қосу емес, әр тұрғынды сапалы, қауіпсіз және тәулік бойы тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету.
Бұл үшін жаңа су нысандары салынып, қолданыстағы инфрақұрылым жаңғыртылып, су көздерінің мүмкіндігі кеңейтіліп, заманауи технологиялар енгізілуде.
Сонымен қатар, инфрақұрылымды дамыту қаншалықты маңызды болса, суды үнемді және жауапкершілікпен пайдалану мәдениетін қалыптастыру да соншалықты маңызды.
Су – қайта қалпына келуі ұзақ уақытты қажет ететін табиғи ресурс. Сондықтан оны ысырап етпеу – бүгінгі күннің ғана емес, келешек ұрпақ алдындағы жауапкершілік.
Суды бағалау – суды үнемдеуден басталады.
Түркістан облысында халықты сапалы және тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету, су жүйелерін жаңғырту, цифрландыру және су ресурстарын тиімді басқару бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғаса береді.
