Электрондық гаджеттердің кең таралуы, әлеуметтік желілер мен компьютерлік ойындардың танымалдылығы, сондай-ақ қашықтан оқыту балалар мен жасөспірімдердің компьютер алдында өткізетін уақытының ұлғаюына әкеп соқты.
Қимыл-қозғалыстың аздығы, дәрумендер мен минералдардың жетіспеушілігі бала организміндегі зат алмасу процестерінің бұзылуына және түрлі аурулардың, соның ішінде көру қабілетінің нашарлауына түрткі болады. Медициналық статистика көрсеткіштеріне сәйкес, оқушылардың үштен біріне және мектепке дейінгі ұйымдардың шамамен 20 пайызына «миопия» (жақыннан көру) диагнозы қойылған.
Жамбыл облысында жыл сайын мамандардың қатысуымен мектеп оқушыларына жоспарлы түрде тереңдетілген медициналық тексерулер жүргізіледі. 2025 жылғы жалпы білім беретін мектеп оқушыларының медициналық қарап-тексеру нәтижелері бойынша көру органдары ауруларының үлес салмағы 10,7%-ға (3254 жағдай) төмендегені байқалды (2024 жылы бұл көрсеткіш 17,2% немесе 2998 жағдайды құраған болатын). Жоғары сынып оқушылары арасында көру органдарының патологиясын анықтау 38%, орта буын 5-9 сынып оқушылары арасында – 38,7%, бастауыш сынып оқушылары арасында – 23,2% құрады.
Оқушылардың көру қабілетінің бұзылуын болдырмау үшін мынадай алдын алу шараларын қатаң сақтау қажет:
- күн тәртібін қатаң сақтау және оқу мен демалысты үйлестіру;
- ұтымды да теңдестірілген тамақтану және жеткілікті ұйқы;
- жұмыс орнында дұрыс жарықтандыруды қамтамасыз ету және гаджеттермен жұмыс істеу уақытын шектеу;
- көзге арналған гимнастикалық жаттығуларды жүйелі түрде орындау.
Аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының мамандары оқушылардың көз ауруларының алдын алу бойынша педагогтармен дәрістер, тұрғындармен әңгімелер, жарияланымдар жариялау сияқты кең ақпараттық-ағарту жұмыстарын жүргізеді.
Гигиенист дәрігерлер егер балалар ұзақ уақыт бойы компьютерлер мен гаджеттерді пайдаланып экранға қараса, олардың көру қабілеті қатты күйзеліске ұшырайды, бұл көру қабілетінің нашарлауына, көздің құрғауына және бас ауруына әкелетінін айтады.
Білім беру және тәрбиелеу ұйымдарында, сондай-ақ үйде жеткілікті біркелкі жарықтандыру қамтамасыз етілуі тиіс. Баланың үстеліндегі үстел шамы оң қолды балалар үшін сол жақта, ал солақай балалар үшін оң жақта болуы керек. Қатты контрасттың болмауы және шаршауды азайту үшін бөлмеде жалпы жарықтандыру болуы керек. Жарықты болдырмау үшін жарық көзі экранға тік бұрышта, ал терезелер сол жақта екеніне көз жеткізіңіз. Компьютерде жұмыс істеген кезде дәрігерлер арнайы жарқылға қарсы көзілдірікті қолдануды ұсынады.
Баланың көздері, оқулықтары мен дәптерлері арасында 30 см қашықтықты сақтау өте маңызды. Жұмыс үстелінде емес, жарық сөніп тұрған бөлмеде Сіз гаджеттермен жұмыс істей алмайсыз, телешоуларды көре алмайсыз және электронды ойындарды ойнай алмайсыз.
Компьютермен, планшеттермен және басқа гаджеттермен сабақтар 30 минуттан аспауы керек. Дәрігерлер баланың ұйқысынан 1 сағат бұрын компьютерлік ойындарға кеңес бермейді. Балалар мен жасөспірімдердің көру жүктемесін шектеңіз.
Мезгіл - мезгіл 5-10 минуттық демалысқа үзіліс жасау керек, егер көзілдірік бар болса оны шешіп, көз жаттығуларын жасау керек: көзді жиі жыпылықтату, кішкене уақытқа қатты қысу, содан кейін көзді босаңсыту, көзді шеңбер бойымен айналдыру, басын бұрмай тұрып жоғары, төмен, оңға және солға қарау. Көзіңізді жұмып, оларды алақаныңызбен уқалай аласыз.
Дәрігерлер, ұстаздар мен ата-аналар тарапынан жүргізілетін бірлескен профилактикалық жұмыс балалардың көру қабілетін сақтап қалуға және қорғауға септігін тигізеді.
