Қолжетімді орта — мүгедектігі бар адамдардың күнделікті өмірде кедергісіз қозғалуына, қажетті ақпаратты алуына және түрлі қызметтерді өз бетінше пайдалануына мүмкіндік беретін жағдайлар жиынтығы.
Қолжетімділік тек ғимаратқа кіреберістегі пандуспен шектелмейді. Ол адамның үйінен шыққан сәтінен бастап қажетті жерге қауіпсіз жетуін, қызмет алуын және қайта оралуын қамтитын тұтас орта мен маршрутты білдіреді.
Қолжетімді орта күнделікті өмірде қалай көрінеді?
🏢 Ғимаратқа кіреберісте
Ғимаратқа кіру жолы мүгедектігі бар адамдар үшін қауіпсіз әрі ыңғайлы болуы қажет. Пандус тым тік болмауы, есік ойықтарының ені жеткілікті болуы және табалдырықтар кедергі келтірмеуі маңызды.
Егер ғимаратта баспалдақ болса, оған балама ретінде пандус, көтергіш құрылғы немесе басқа да қолжетімді кіру жолы қарастырылуы тиіс.
🛗 Ғимарат ішінде
Көпқабатты ғимараттарда мүгедектер арбасын пайдаланатын адамдар үшін қолжетімді лифттің болуы маңызды. Сонымен қатар қабаттар мен кабинеттердің орналасуы туралы ақпарат әртүрлі қажеттіліктері бар адамдарға түсінікті және қолжетімді форматта ұсынылуы қажет.
🚻 Санитарлық торапта
Қолжетімді санитарлық торапта мүгедектер арбасымен еркін қозғалу үшін жеткілікті кеңістік болуы керек. Қажет болған жағдайда тіреуіштер орнатылып, сантехникалық жабдықтар мен басқа да элементтер қауіпсіз әрі ыңғайлы пайдалануға мүмкіндік беретіндей орналасуы тиіс.
🚌 Қоғамдық көлікте
Қоғамдық көлік мүгедектігі бар адамдардың қауіпсіз және мүмкіндігінше дербес қозғалуына жағдай жасауы қажет.
Ол үшін автобуста немесе басқа көлік құралында пандус не көтергіш құрылғы, арбаға арналған арнайы орын және қауіпсіз міну-түсу мүмкіндігі қарастырылғаны маңызды.
🚶 Көшеде және жаяу жүргіншілер жолында
Қолжетімді орта ғимараттың ішінде ғана емес, көшеде де қамтамасыз етілуі керек.
Тротуарлар тегіс, кең және кедергісіз болуы, жол жиектерінде төмендетілген бөліктер қарастырылуы қажет. Жаяу жүргіншілер өткелдері қауіпсіз әрі мүгедектігі бар адамдардың әртүрлі қажеттіліктерін ескеретіндей ұйымдастырылғаны маңызды.
👁️👂 Ақпараттың қолжетімділігі
Қолжетімділік ақпарат алуға да қатысты.
Көру қабілеті бұзылған адамдар үшін тактильді белгілер, Брайль қарпі және дыбыстық ақпарат пайдалы болуы мүмкін. Ал есту қабілеті бұзылған адамдар үшін визуалды ақпарат, мәтіндік хабарламалар және басқа да қолжетімді форматтар маңызды.
Ақпараттың бірнеше форматта ұсынылуы адамның қажетті қызметті өз бетінше пайдалану мүмкіндігін арттырады.
🏥 Қызметтерді алу кезінде
Медициналық, әлеуметтік, білім беру және мемлекеттік қызметтер мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді болуы тиіс.
Адам қызметті мүмкіндігінше өз бетінше алуға мүмкіндік алуы керек, ал қажет болған жағдайда тиісті қолдау көрсетілуі қажет.
Ең маңыздысы — адамның дербестігі
Қолжетімді ортаның басты мақсаты — мүгедектігі бар адамның қоғам өміріне толыққанды қатысуына жағдай жасау.
Адам мүмкіндігінше өз бетінше қозғалып, ақпарат алып, қажетті қызметтерді пайдаланып, білім алып, жұмыс істеп және қоғамдық өмірге қатыса алуы керек.
Сондықтан қолжетімді орта — тек пандус немесе лифт емес. Бұл — адамның үйінен шыққаннан бастап қажетті жерге қауіпсіз жетуіне, қызмет алуына және қайта оралуына дейінгі бүкіл маршруттың қолжетімді болуы.
Кедергісіз орта — мүгедектігі бар адамдар үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етудің маңызды бөлігі.
