Бюджет қаражатын пайдалану кезінде анықталған бұзушылықтар 2 түрге бөлінеді: қаржылық бұзушылықтар және рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар ( Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңының 7-бабы 2-тармағы).
Қаржылық бұзушылықтар деп бюджет қаражатын, мемлекет пен квазимемлекеттік сектор субъектілерінің активтерін, байланысты гранттарды, мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыздарды, сондай-ақ мемлекет кепілгерлігімен тартылатын қарыздарды негізсіз және (немесе) мақсатсыз пайдалануға әкеп соққан қаржылық бұзушылықтар.
Рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар - бюджет қаражатының, мемлекет пен квазимемлекеттік сектор субъектілері активтерінің, байланысты гранттардың, мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыздардың, сондай-ақ мемлекет кепілгерлігімен тартылатын қарыздардың негізсіз пайдаланылуына әкеп соқпаған деп табылады.
Сонымен қатар, мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау нәтижелері бойынша анықталған қаржылық бұзушылықтардың сомасы бюджет өтелуге, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету, тауарларды беру және (немесе) мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдарының нұсқамасы және (немесе) сот шешімі негізінде есепке алу бойынша көрсету және (немесе) қаржыландыру жоспарын азайту жолымен қалпына келтірілуге жатады.
Мысалы, тәжірибе көрсеткендей, тапсырыс берушінің орындаушыға орындалмаған жұмыстар үшін негізсіз төлем жасауымен байланысты қаржылық бұзушылықтар жиі кездеседі. Мұндай бұзушылықтар тексеру барысында жойылады және бұл туралы аудиторлық есепте жазба жасалады немесе бұзушылықтар жойылмаған жағдайда ұйғарым жолданады.
Айта кету керек, өтініш берушілер көбінесе процедуралық сипаттағы бұзушылықтарды қаржылық бұзушылықтармен шатастырып, бюджет қаражатын қайтаруды талап етеді, бірақ бюджетке қайтарылуға тек қаржылық бұзушылықтар жататынын ескеру қажет. Процедуралық сипаттағы бұзушылықтар бюджет қаражатын негізсіз пайдалануға әкелмейді. |