Қандай жағдайларда бюджет қаражатын пайдалануда анықталған бұзушылықтар бюджетке қайтарылуға жатады?
Бюджет қаражатын пайдалану кезінде анықталған бұзушылықтар 2 түрге бөлінеді: қаржылық бұзушылықтар және рәсімдік сипаттағы бұзушылықтар.
(Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңының 7-бабы 2-тармағы).
Қаржылық бұзушылықтар деп бюджет қаражатын негізсіз пайдалануға әкелген бұзушылықтар түсініледі. Процедуралық сипаттағы бұзушылықтар – бұл бюджет қаражатын негізсіз пайдалануға әкеп соқпаған бұзушылықтар.
Сонымен қатар, мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау нәтижелері бойынша анықталған қаржылық бұзушылықтар бюджетке қайтарылуға, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету немесе тауарлар жеткізу арқылы қалпына келтірілуге тиіс.
Мысалы, тәжірибе көрсеткендей, тапсырыс берушінің орындаушыға орындалмаған жұмыстар үшін негізсіз төлем жасауымен байланысты қаржылық бұзушылықтар жиі кездеседі. Мұндай бұзушылықтар тексеру барысында жойылады және бұл туралы аудиторлық есепте жазба жасалады немесе бұзушылықтар жойылмаған жағдайда ұйғарым жолданады.
Айта кету керек, өтініш берушілер көбінесе процедуралық сипаттағы бұзушылықтарды қаржылық бұзушылықтармен шатастырып, бюджет қаражатын қайтаруды талап етеді, бірақ бюджетке қайтарылуға тек қаржылық бұзушылықтар жататынын ескеру қажет. Процедуралық сипаттағы бұзушылықтар бюджет қаражатын негізсіз пайдалануға әкелмейді.
Аудиторлық есепке қарсылық тек мемлекеттік аудит объектісі тарапынан, есеп қол қойылып ұсынылған күннен бастап он жұмыс күні ішінде беріледі.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңының 37-бабы 2-тармағының 6-1) тармақшасына сәйкес, аудит объектісінің басшысы мүдделері бұзылған тұлғаларды қаржылық бұзушылықтар туралы хабардар етуге міндетті.
Егер кәсіпкерлік субъектілері немесе басқа тұлғалар аудит нәтижелерімен келіспесе, олар аудиторлық есепке немесе бұйрыққа шағымдарын Комитетке жібере алады. Бұл шағымдар Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік процестік кодексі шеңберінде қаралады, ал Комитеттің қабылдаған шешімімен келіспеген жағдайда, шағымдар Қаржы министрлігінің апелляциялық комиссиясына беріледі.
Осылайша, заңнамаға сәйкес үшінші тұлғалар аудит материалдарына шағымдану құқылы.