Қазақстанда үлестік құрылысқа қатысатын азаматтарды қорғауға бағытталған нақты ережелер қолданылады.
Бұл алаяқтық пен аяқталмаған құрылыс нысандарының алдын алу мақсатында енгізілген.
«Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» ҚР Заңына сәйкес, азаматтардың қаражатын тартудың тек үш заңды тәсілі бар:
- Бірыңғай оператордың кепілдігі арқылы
Бұл – ең қауіпсіз тәсіл.
Бірыңғай оператор (мысалы, «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» АҚ) үй құрылысының аяқталуына мемлекеттік кепілдік береді.
Тіпті құрылыс салушы банкротқа ұшыраса да, мемлекет жобаның аяқталуын қамтамасыз етеді.
- Екінші деңгейлі банктің қатысуымен
Бұл жағдайда құрылыс банктің бақылауымен жүргізіледі.
Банк құрылыс салушыны, жобаны, құжаттарды тексеріп, қаражаттың мақсатты жұмсалуын қадағалайды. Бұл да үлескер үшін белгілі бір деңгейде қорған бола алады.
- Ғимараттың қаңқасы тұрғызылғаннан кейін
Құрылыс салушы тек ғимараттың қаңқасы (каркасы) тұрғызылғаннан кейін ғана үлескерлердің қаражатын тартуға құқылы.
Бұл жобаның шынайы бар екенін көрсетіп, тәуекелді азайтады.
Тыйым салынады:
Кез келген басқа жолдар — заңсыз және азаматтарға ешқандай мемлекеттік қорғау бермейді, тіпті олар тартымды көрінсе де:
- «Пәтерді брондау шарты»
- «Инвестициялау туралы шарт»
- «Резерв жасау туралы шарт»
- «Талап ету құқығын беру» және т.б.
Мұндай келісімдер бойынша сіз үлескер мәртебесін алмайсыз, сондықтан қаражатыңызды жоғалту қаупі өте жоғары.
Кеңес:
- Құрылыс салушыны әкімдік арқылы тексеріңіз;
- Құрылыс салушыдан оператордың кепілдігі немесе банк серіктесі бар ма — соны сұраңыз;
Ресми схемаларға қатысы жоқ ешқандай құжатқа қол қоймаңыз.