Шығыс Қазақстан облысының мәдениет ұйымдарында инклюзивті мәдени ортаны дамыту, мәдениет нысандарының қолжетімділігін қамтамасыз ету және мүгедектігі бар адамдарды шығармашылық қызметке тарту бағытында жүйелі жұмыс жүргізілуде. Жыл сайын жалпы саны 13 мыңнан астам адамды қамтитын 500-ден астам іс-шара өткізіледі.
- Зағип және нашар көретін азаматтарға арналған арнайы кітапхана
Қолжетімділік жағдайлары жасалған: пандустар, шақыру батырмалары, Брайль қарпімен навигация, тифлозоналар және арнайы жабдықтар орнатылған.
«Лицедеи» театр студиясы, «Сиқырлы жіптер», «Ақ жүрек», «Кино бәріне» үйірмелері жұмыс істейді. Қатысушылар саны – 127 адам.
2026 жылдың басынан бері 4 мыңнан астам келушіні қамтыған 165 іс-шара өткізілді. «Рухты теңдік», «Өмір сүреміз!» фестивальдері, әдеби кештер, театрландырылған концерттер және сәндік-қолданбалы өнер көрмелері ұйымдастырылды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде мүгедектігі бар адамдар театр, вокал және сәндік-қолданбалы өнер түрлеріне белсенді түрде тартылуда.
- А. С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық кітапханасы
Кітапханада мүгедектігі бар адамдар үшін қолайлы жағдайлар жасалған: пандустар, көтергіш құрылғы, арнайы санитарлық бөлмелер, тифлотехникамен және оқу құрылғысымен жабдықталған зал бар.
Инклюзивті мәдени-ағартушылық іс-шаралар, медиа-сабақтар, әдеби кездесулер, шеберлік сағаттары, компьютерлік сауаттылық пен робототехника сабақтары өткізіледі. 2025 жылы «Рәміздерім – мақтанышым», «Ата заң – тәуелсіз ел тұғыры», «Менің Отаным – Қазақстан» іс-шаралары, «Ескі ертегінің құпиялары» әдеби рингі, көшпелі «Кітап керуені» және «Ақ таяқ: әлемді саусақпен тану» атты Халықаралық форум ұйымдастырылды.
Жыл сайын сәндік-қолданбалы өнердің « Күзгі шабыт » жәрмеңкелері өткізіледі, жасанды интеллект технологияларын қолдануға негізделген жобалар, соның ішінде «SMART BALA: өнертапқыштыққа алғашқы қадам » жобасы жүзеге асырылуда.
2025 жылдың басынан бері кітапхана қызметін 465-тен астам ерекше қажеттілігі бар пайдаланушы қолданды. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде шығармашылық және цифрлық дағдыларды дамыту қамтамасыз етіліп, инклюзивті білім беру бағдарламалары кеңейтілді.
- Шығыс Қазақстан драма жәнеопереттатеатры
Қолжетімділік жағдайлары жасалған: пандустар, лифт, тактильді көрсеткіштер және бейімделген санитарлық бөлмелер қарастырылған.
«Үміт Нұры» фестивалі өткізілді, ол театрландырылған концерт пен сәндік-қолданбалы өнер көрмесін біріктірді. Кеш шабыт беретін тағдырларға және көрермендерге жылулық, үміт пен өмірге деген сүйіспеншілік сыйлайтын шығармашылықтың күшіне арналды.
Сондай-ақ мүгедектігі бар адамдардың шығармашылық ұжымдарының қатысуымен инклюзивті концерттер мен театрландырылған қойылымдар ұйымдастырылды. Іс-шаралар 500-ден астам көрермен мен қатысушыны қамтыды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде мүгедектігі бар адамдар сахналық өнер мен театр қызметіне белсенді түрде тартылуда.
- Шығыс Қазақстан филармониясы
Халықаралық инклюзивті «Өмір сүреміз!» фестивалі өткізілді, ол 3000-нан астам көрермен мен қатысушыны қамтыды. Іс-шара басталғанға дейін фойеде инклюзивті қоғамды қолдау мен дамытуға бағытталған әлеуметтік жобалар көрмесі ұйымдастырылды. Ерекше назарды шеберлікпен әрі шабытпен жасалған бірегей бұйымдар ұсынылған қолөнер және сәндік-қолданбалы өнер жәрмеңкесі аударды.
Фестивальдің шарықтау шегі « Өмір сүреміз!» гала-концерті болды. Ол бір сахнада Шығыс Қазақстан облысы мен Қазақстанның өзге өңірлерінен келген талантты, мүмкіндігі шектеулі балалар мен жастарды біріктірді.
- Шығыс Қазақстан Өнер музейі
« Басқа кеңістік», «Кедергісіз әлем » көрмелері, « Шекарасыз өнер» фестивалі, Наурыз мерекесіне арналған және басқа да іс-шаралар ұйымдастырылды. 2025 жыл мен 2026 жылдың бірінші тоқсанында музей қызметі шамамен 500 мүгедектігі бар адамды қамтыды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде суретшілер мен сәндік-қолданбалы өнер шеберлерінің өзін-өзі жүзеге асыруына жағдай жасалды.
- Риддер тарихи-өлкетану музейі
«Жаңа жылдық ғажайып», «Масленица қақпада», «Ұлыстың ұлы күні – Наурыз» іс-шаралары, «Әркімге қамқорлықпен» акциясы өткізілді. Әлеуметтік орталықтармен бірлесіп шеберлік сағаттары мен шығармашылық кездесулер ұйымдастырылды. 2026 жылы 278 адам қамтылды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде мәдени-демалыс және интерактивті жұмыс түрлері дамытылды.
- Шығыс Қазақстан қорық-музейі
Сәндік-қолданбалы өнер көрмелері және «Қазақстанның этнографиялық алқасы» іс-шарасы өткізілді. Мүгедектігі бар қатысушылар қолдан жасалған бұйымдарын ұсынып, шеберлік сағаттарына қатысты. 158 адам қамтылды.
Жүргізіліп жатқан жұмыстардың нәтижесінде халық шығармашылығы мен қолөнершілікке қолдау көрсетілді.
- Облыстық тарихи-өлкетану музейі
«Тарихқа жақында » тактильді көрмелері, интерактивті экскурсиялар және « Музейдегі түн » акциясы ұйымдастырылуда. Жыл сайын 2 мыңнан астам адам қамтылады.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде қолжетімді музейлік бағдарламалар мен бейімделген экскурсиялар дамытылды.
- Зайсан тарихи-өлкетану музейі
8 іс-шара өткізіліп, 1100 адам қамтылды, оның ішінде 170 мүгедектігі бар адам бар. Көрмелер, шеберлік сағаттары, « Ерлік жолы – өмір сабағы » кездесулері, « Музей түні » акциясы, Наурыз мерекесіне арналған іс-шаралар және спорттық жарыстар ұйымдастырылды.
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде ауыл тұрғындары мәдени іс-шараларға белсенді түрде тартылуда.
- Шемонаиха тарихи-өлкетану музейі
Балалар шығармашылығы көрмелері, « Музейдегі түн », « Гребенщиков оқулары », тақырыптық кездесулер және мүгедектігі бар балалар мен ересектердің қатысуымен мәдени бағдарламалар өткізіледі.
Негізгі проблемалық мәселелер:
- инклюзивті шығармашылық пен тифлонұсқаушы мамандардың жетіспеушілігі;
- материалдық-техникалық базаның жеткіліксіздігі;
- арнайы жабдықталған үй-жайлар мен көліктің болмауы;
- дыбыс жазу және тифлокомментарий жасауға арналған жабдықтардың жетіспеуі;
- үйірмелер мен фестивальдерді қаржыландырудың жеткіліксіздігі.
Шешу жолдары:
- инклюзивті шығармашылық орталықтарын құру;
- заманауи тифлотехнологиялармен жабдықтау;
- дыбыс жазу студиялары мен шығармашылық шеберханалар ашу;
- арнайы бейімделген көлік сатып алу;
- инклюзивті фестивальдер мен байқауларды тұрақты түрде өткізу.
Жүргізіліп жатқан жұмыс мүгедектігі бар адамдардың шығармашылық әлеуетін дамытуға, олардың өңірдің мәдени өміріне қатысуын кеңейтуге және Шығыс Қазақстан облысының мәдениет ұйымдарында қолжетімді инклюзивті ортаны қалыптастыруға ықпал етеді.