2026 жылдың басынан бастап Қазақстан Республикасының Салық кодексіне салықтық әкімшілендірудің тиімділігін арттыруға және салық төлеушілер мен мемлекеттік кірістер органдары арасындағы өзара іс-қимылдың ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған өзгерістер күшіне енді. Бақылаудың негізгі құралдарының бірі ретінде салықтық есептілік деректері мен салық төлеушінің нақты қызметі арасындағы сәйкессіздіктерді анықтауға мүмкіндік беретін камералдық бақылау сақталып отыр.
Сәйкессіздіктер туралы хабарламаның жаңа нысаны бекітілді, ол анықталған сәйкес келмеушіліктерге жедел әрекет етуге — оларды жоюға немесе түсіндірмелер ұсынуға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының 2026 жылғы Салық кодексінің 137-бабы камералдық бақылауды жүргізудің құқықтық негіздері мен тәртібін белгілейді. Камералдық бақылау салықтық есептілік тапсырылғаннан кейін талап қою мерзімі ішінде жүзеге асырылады және салық төлеушінің деректерін салық органдарындағы ақпаратпен салыстыруға бағытталған.
Хабарламаны алғаннан кейін салық төлеуші анықталған бұзушылықтарды жоюға немесе заңнаманың бұзылмағанын растайтын негізделген түсіндірмелер ұсынуға құқылы. Хабарламаны орындау мерзімі — тапсырылған күннен бастап 30 жұмыс күні. Құжат көлденең мониторингке қатысушыларды қоспағанда, барлық салық төлеушілерге жіберіледі және Қазақстан Республикасының аумағында интернет-платформалар арқылы қызметін жүзеге асыратын шетелдік компанияларға да қолданылады.
Хабарламаны орындау бірнеше тәсілмен мүмкін:
келісілген жағдайда — қосымша салықтық есептілік нысанын ұсыну, берешек пен өсімпұлды төлеу, деректерді мобильді қосымшаларда көрсету (өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін) немесе тиісті салық режиміне көшу үшін қажетті әрекеттерді орындау;
келіспеген жағдайда — растайтын құжаттармен бірге жазбаша түсіндірмелер ұсыну;
ішінара келісілген жағдайда — сәйкессіздіктердің бір бөлігін жою және қалған бөлігі бойынша түсіндірмелер беру.
Хабарламаны белгіленген мерзімде орындамау мемлекеттік кірістер органдары тарапынан әкімшілік шаралардың қолданылуына әкеп соғады, оның ішінде банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру, электрондық шот-фактураларды жазып беруді тоқтату, сондай-ақ онлайн-платформалар арқылы қызмет жүргізетін шетелдік компаниялардың интернет-ресурстарға қол жеткізуін шектеу.
Хабарламаның жаңа нысанын енгізу камералдық бақылау үдерісін анағұрлым ашық етеді және салық төлеушілерге анықталған сәйкессіздіктерге икемді түрде әрекет етуге мүмкіндік береді. Заңнаманы сақтаудың негізгі шарты — хабарламаны уақтылы орындау және деректерді цифрлық құралдарды пайдалана отырып дұрыс көрсету болып қала береді.