Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Солтүстік Қазақстан облысының Әділет департаменті

Мүлікті бағалауға қандай мерзімде және қайда шағым жасауға болады? Жауап: Атқарушылық іс жүргізу тарапы жүргізілген бағалаумен келіспеген жағдайда, «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бағалау бойынша қорытынды алу үшін сараптамалық кеңеске жүгінуге немесе Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу заңнамасында белгіленген тәртіппен сотқа шағымдануға құқылы. Шағым бағалау нәтижесімен танысқан күннен бастап он жұмыс күні ішінде беріледі.

Қазақстан Республикасының «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңының 113-бабына сәйкес, атқарушылық әрекеттерді жасауға байланысты шығыстар – оларды ұйымдастыруға және жүргізуге жұмсалған бюджет қаражаты, атқарушылық іс жүргізу тараптарының, жеке сот орындаушысының, сондай-ақ сот орындаушысы атқару барысында тартқан өзге де тұлғалар мен ұйымдардың қаражаты. Аталған шығыстарға мыналар жатады: 1) борышкердің мүлкін анықтау, қарау және бағалау; 2) борышкердің мүлкіне тізімдеме жасау, тыйым салуды ұйымдастыру және жүргізу, сондай-ақ оны тасымалдау және сақтау; 3) тыйым салынған мүлікті өткізуді ұйымдастыру; 4) атқарушылық әрекеттерді жасауға заңда белгіленген тәртіппен тартылған аудармашылардың, мамандардың және өзге де адамдардың еңбегіне ақы төлеу; 5) өндіріп алынған сомаларды өндіріп алушыға пошта арқылы аудару (жіберу); 6) өндіріп алынған сомаларды қолма-қол ақшаны бақылау шотынан және өндіріп алушылардың пайдасына өндіріп алынған қаражатты сақтауға арналған жеке сот орындаушысының ағымдағы шотынан беру кезінде туындайтын банк шығыстары; 7) борышкерді іздестіру; 8) өндіріп алушының аванстық жарнасы; 9) атқарушылық әрекеттерді жасау кезінде сот орындаушысының қоғамдық көліктің барлық түрлерімен - қалалық, қала маңындағы және жергілікті қатынаспен (таксиден басқа) жүруіне байланысты шығыстар, оның ішінде іссапар шығыстары; 10) атқарушылық құжатты орындау процесінде қажет болатын өзге де әрекеттер; 11) сот орындаушысы атқарушылық іс жүргізуге тартқан тұлғаларға төленетін өзге де сыйақылар.

Қазақстан Республикасының «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңының 74-бабына сәйкес, сот орындаушысы мүлікке тыйым салып, оған бағалау жүргізілгеннен кейін және мүлік сатылғанға дейін, бағалау туралы есеппен бір мезгілде таныстыра отырып, борышкердің жазбаша өтініші бойынша оған тыйым салынған мүлікті өз бетінше өткізу құқығын береді. Бұл мерзім бір айдан аспайды, ал мүлік бағалау туралы есепте көрсетілген бағалау құнының 75 пайызынан төмен емес бағамен сатылуға тиіс. Бағалау туралы есеп жасалған күннен бастап бір жылдан аспаған болуы қажет. Борышкерге мүлікті өткізуге рұқсат берілуі мүлікті өткізу рәсімдерін тоқтата тұруға негіз болып табылмайды. Тұрғын үйді өз бетінше өткізу мерзімі үш айды құрайды. Осы кезең ішінде тұрғын үй сауда-саттыққа шығарылмайды. Тыйым салынған мүлікті өз бетінше өткізу құқығын борышкер бір атқарушылық іс жүргізу бойынша бір рет қана пайдалана алады.

Сот орындаушысы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін атқарушылық құжат келіп түскеннен кейін, үш жұмыс күнінен кешіктірмей атқарушылық іс жүргізуді қозғайды және бұл туралы қаулы шығарады.

Атқарушылық іс жүргізу бойынша қабылданған шаралар туралы өзекті ақпаратты Атқарушылық іс жүргізу тараптарының кабинеті арқылы алуға болады. Бұл – тараптарға (өндіріп алушы мен борышкерге) атқарушылық іс жүргізу шеңберінде ақпарат алуға және өзара іс-қимыл жасауға мүмкіндік беретін электрондық сервис. Сервиске қол жеткізу үшін тараптар aisoip.adilet.gov.kz сайтындағы Атқарушылық іс жүргізу тараптарының кабинетінде тіркеліп, Adilet мобильді қосымшасын жүктеп алып, қосымшаның жеке кабинетінде авторизациядан өтуі қажет.

Авторлық құқық аясында құқықтардың екі түрі бар: мүліктік құқықтар құқық иесіне оның туындыларын басқа тұлғалардың пайдалануы нәтижесінде қаржылық сыйақы алуға мүмкіндік береді; мүліктік емес құқықтар автордың материалдық емес құқықтарын қорғайды (мысалы, атау құқығы).