Мүмкіндігі шектеулі және ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар дәстүрлі түрде әлеуметтік бейімделуі мен тұлғалық дамуы тұрғысынан ең осал санаттардың бірі ретінде қарастырылады. Мұндай балалардың құрдастары мен ересектер қауымдастығында қосымша білім алуы – олардың заңнамамен бекітілген ажырамас құқығы әрі табысты әлеуметтенудің негізгі шарты болып табылады. Бұл санаттағы балалар ерекше педагогикалық тәсілдер мен арнайы білім беру жағдайларына қол жеткізуге қатысты қосымша білім беру құқықтарына ие. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар және мүгедектігі бар балалардың қосымша білім беру бағдарламаларына қатысу құқықтарын қамтамасыз ету – мемлекеттік білім беру саясатының маңызды міндеттерінің бірі.
Аталған санаттағы білім алушылардың білім алу мүмкіндіктерін кеңейту – олардың қоғамға табысты әлеуметтенуінің ең тиімді факторларының бірі. Қосымша білім беру бағдарламалары олардың білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға, құқықтарын қорғауға, ұйымдастырылған қоғамдық қолдау жағдайында бейімделуіне, шығармашылық қабілеттерін дамытуға, өмірлік және әлеуметтік құзыреттерін қалыптастыруға бағытталған.
Осы санаттағы тұлғалардың қосымша білім алуы әлеуметтенудің барлық кезеңдерінде әлеуметтік қорғалуына, әлеуметтік мәртебесінің артуына, азаматтық ұстанымының қалыптасуына, қоғамдық өмірге белсенді араласуына және өз мүдделеріне қатысты мәселелерді шешуге қатысуына ықпал етеді.
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін қосымша білім беру – олардың әртүрлі балалар мен ересектер қауымдастықтарына еркін кірігуіне мүмкіндік беретін жағдайлар жасау дегенді білдіреді. Бұл ортада балалар әлеуметтік рөлдерді меңгеріп, таңдау еркіндігін кеңейтіп, өз өмірлік және кәсіби жолын айқындауға қажетті әлеуметтік тәжірибе жинақтайды.
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланы тәрбиелеу мен дамыту үшін балалар мен ересектердің өзара қарым-қатынасына негізделген қолайлы орта ерекше маңызды. Мұндай ортада өзара сыйластық пен қолдау байланыстары тең дәрежеде қалыптасады.
Қосымша білім беру жүйесінде балалар мен ересектер қауымдастығы адамгершілік құндылықтарды меңгеруге мүмкіндік беретін маңызды орта ретінде қарастырылады. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланың дамуы әртүрлі қауымдастықтарда жүзеге асады. Олардың ішінде отбасы, сынып ұжымы, клубтар мен ойын ортасы дәстүрлі әрі маңызды орын алады.
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар және мүгедектігі бар балалардың балалар мен ересектер қауымдастықтарына қатысуы олардың тұлғалық дамуына, дүниетанымының қалыптасуына және өмірлік мақсаттарын айқындауына айрықша әсер етеді.
