📢 Қарағанды облысы бойынша МКД хабарлайды: кеден органдарының зияткерлік меншік объектілеріне құқық иеленушілердің құқықтарын қорғау жөніндегі шаралары
🛡️ Кеден органдары қызметінің маңызды бағыттарының бірі — контрафактілік өнімдердің әкелінуі мен айналымының алдын алу, сондай-ақ зияткерлік меншік объектілеріне құқық иеленушілердің құқықтарын қорғау.
⚖️ Кедендік бақылаудың құқықтық негіздері
Тауарларды құқық иеленушілердің құқықтарын қорғау мақсатында кедендік бақылау Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» кодексінің (бұдан әрі — Кодекс) 458-бабына сәйкес жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасында кеден органдары зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бақылайды.
🔎 Кеден органдары қандай шаралар қабылдайды?
Кеден органдары Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің зияткерлік меншік объектілерінің бірыңғай кедендік тізіліміне және (немесе) Қазақстан Республикасының зияткерлік меншік объектілерінің кедендік тізіліміне енгізілген, сондай-ақ аталған тізілімдерге енгізілмеген зияткерлік меншік объектілеріне құқық иеленушілердің құқықтарын қорғау жөнінде шаралар қабылдайды.
Кедендік операцияларды жүргізу кезінде кеден органдарының лауазымды тұлғалары тауарлар, тауар белгілері және заңмен қорғалатын өзге де объектілер туралы мәліметтерді тексереді. Құқық иеленушілердің құқықтарының ықтимал бұзылу белгілері анықталған жағдайда заңнамада көзделген шаралар қабылданады.
⛔️ Зияткерлік меншік құқықтарын қорғау шаралары қандай жағдайларда қолданылмайды?
Кодекстің 458-бабының 3-тармағына сәйкес Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы өткізілетін және ресми пайдалануға арналған тауарларды кедендік рәсімдерге орналастыру кезінде зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау шаралары мынадай тұлғалар мен ұйымдар үшін қолданылмайды:
🔹 дипломатиялық өкілдіктер мен консулдық мекемелер;
🔹 халықаралық ұйымдар жанындағы мемлекеттердің өкілдіктері;
🔹 халықаралық ұйымдар немесе олардың өкілдіктері;
🔹 Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан өзге де ұйымдар немесе олардың өкілдіктері.
Сондай-ақ бұл шаралар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы жеке тұлғалардың жеке пайдалануға арналған тауарларын өткізуіне қатысты, оның ішінде халықаралық пошта жөнелтілімдері арқылы олардың атына жіберілетін тауарларға қатысты қолданылмайды.
📦 Құқық бұзушылық белгілері анықталған кезде тауарларды шығаруды тоқтата тұру
Кодекстің 198-бабының 1-тармағына сәйкес белгіленген жағдайларда кеден органы зияткерлік меншік объектілері бар және Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің бірыңғай кедендік тізіліміне немесе Қазақстан Республикасының кедендік тізіліміне енгізілген тауарларды шығаруды тоқтата тұруға құқылы.
Егер тауарларды кедендік рәсімдерге орналастыруға байланысты кедендік операцияларды жүргізу кезінде құқық иеленушінің құқықтарының бұзылу белгілері анықталса, мұндай тауарларды шығару мерзімі 10 жұмыс күніне тоқтатыла тұрады.
📩 Бұл ретте мүдделі тараптарға хабарлама жіберіліп, құқық иеленушіге өз құқықтарын қорғау үшін қажетті шараларды қабылдау мүмкіндігі беріледі.
⚖️ Тауарларды шығаруды тоқтата тұру мерзімі аяқталғаннан кейін не болады?
Белгіленген мерзім аяқталғаннан кейін зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды шығару Кодексте көзделген тәртіппен қайта басталады.
Алайда кеден органына мынадай құжаттар ұсынылған жағдайлар бұған кірмейді:
🔹 тауарлардың алып қойылғанын растайтын құжаттар;
🔹 тауарларға тыйым салынғанын растайтын құжаттар;
🔹 тауарлардың тәркіленгенін растайтын құжаттар;
🔹 зияткерлік меншік объектілеріне құқық иеленушінің құқықтарын бұзу туралы талап қою бойынша азаматтық іс қозғау туралы судьяның ұйғарымы.
Егер құқық иеленушінің зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарын бұзу туралы талап қою бойынша азаматтық іс қозғау туралы судьяның ұйғарымы ұсынылса, Кодекстің 198-бабының 1-тармағында белгіленген тауарларды шығаруды тоқтата тұру мерзімі, сондай-ақ осындай тауарларды уақытша сақтау мерзімі құқық иеленушінің талап қоюы бойынша сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін ұзартылады.
📊 Қарағанды облысы бойынша МКД жұмысының нәтижелері
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қарағанды облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті зияткерлік меншік объектілерінің бірыңғай кедендік тізіліміне енгізілген объектілерге құқықтарды қорғау мақсатында кедендік бақылау жүргізу барысында 15 тауар декларациясының шығарылуын тоқтата тұрды.
Бұл ретте құқық иеленушілерге зияткерлік меншік объектілерінің белгілері болуы мүмкін тауарлардың әкелінгені туралы хабарланды.
🤝 Бұл жұмыстың маңызы неде?
Кеден органдарының зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау жөніндегі жұмысы:
✅ контрафактілік өнімдерді анықтауға және олардың әкелінуінің алдын алуға;
✅ құқық иеленушілердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға;
✅ тұтынушыларды сапасыз әрі ықтимал қауіпті өнімдерден қорғауға;
✅ адал бәсекелестікті қамтамасыз етуге және кәсіпкерлердің мүдделерін қорғауға;
✅ сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін тең жағдайлар жасауға ықпал етеді.
📌 Қарағанды облысы бойынша МКД еске салады: кеден заңнамасының талаптарын сақтау және зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау — ашық, қауіпсіз әрі заңды халықаралық сауданы қамтамасыз етудің маңызды шарттары.
