Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Түркістан облысы бойынша департаменті·Жаңалықтар мұрағаты
Қазақстан Республикасында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету саласы Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 сәуірдегі № 224-VII ҚРЗ Әлеуметтік кодексімен, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 22 маусымдағы № 230 бұйрығымен және 2023 жылғы 29 маусымдағы № 263 бұйрығымен реттеледі.
Аталған нормативтік құқықтық актілер арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың қызметін ұйымдастыру, қызмет алушылардың қажеттіліктерін ескеру, олардың құқықтарын қорғау және көрсетілетін қызметтердің сапасын қамтамасыз ету тәртібін белгілейді.
1. Стационарлық жағдайда арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету тәртібі
Стационарлық жағдайда арнаулы әлеуметтік қызметтер тәулік бойы тұруды, тұрақты күтімді және әлеуметтік қолдауды қажет ететін адамдарға көрсетіледі. Қызмет көрсетудің негізгі мақсаты – қызмет алушылардың өмір сүру сапасын жақсарту, денсаулығын сақтау, қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жеке қажеттіліктеріне сәйкес күтім жасау және қоғамға бейімделуіне жәрдемдесу.
Қызмет алушыларды ұйымға қабылдау және орналастыру қолданыстағы заңнамада белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл ретте адамның денсаулық жағдайы, функционалдық мүмкіндіктері, өзіне-өзі қызмет көрсету қабілеті және жеке қажеттіліктері ескеріледі.
2. Арнаулы әлеуметтік қызмет алушылардың санаттары
Стационарлық жағдайда арнаулы әлеуметтік қызметтер ұйымның бейініне және қолданыстағы стандарттарда белгіленген талаптарға сәйкес мынадай санаттағы адамдарға көрсетіледі:
Психоневрологиялық патологиялары бар балалар – тұрақты күтімді, әлеуметтік қолдауды және оңалту іс-шараларын қажет ететін балалар;
Психоневрологиялық патологиялары бар он сегіз жастан асқан адамдар – денсаулық жағдайына байланысты тұрақты күтім мен арнаулы әлеуметтік қызметтерді қажет ететін ересек адамдар;
Тірек-қимыл аппараты бұзылған балалар – қозғалу мүмкіндіктері шектеулі және күнделікті тұрмыста көмекке мұқтаж балалар;
1,2 топ мүгедектігі бар адамдар – денсаулық жағдайына және жеке қажеттіліктеріне байланысты тұрақты немесе ұзақ мерзімді әлеуметтік қолдауды қажет ететін адамдар;
Егде жастағы адамдар – өзіне-өзі қызмет көрсету қабілеті төмендеген немесе жоғалған, тұрақты күтім мен әлеуметтік қолдауды қажет ететін азаматтар;
Қызмет алушыларды тиісті санаттарға жатқызу кезінде олардың медициналық-әлеуметтік жағдайы, қажетті құжаттары және қолданыстағы нормативтік құқықтық актілердің талаптары ескеріледі. Нақты санаттар ұйымның қызмет бейініне сәйкес айқындалады.
3. Көрсетілетін арнаулы әлеуметтік қызметтердің түрлері
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 263 бұйрығымен бекітілген стандартқа сәйкес, арнаулы әлеуметтік қызметтер мынадай негізгі түрлерге бөлінеді:
• Әлеуметтік-тұрмыстық қызметтер – қызмет алушыларды тамақпен, киіммен және төсек-орынмен қамтамасыз ету, жеке бас гигиенасын сақтауға көмектесу, тұрмыстық қажеттіліктерін орындауға жәрдемдесу.
• Әлеуметтік-медициналық қызметтер – денсаулық жағдайын бақылауға, медициналық көмек алуға жәрдемдесу және салауатты өмір салтын қалыптастыру.
• Әлеуметтік-психологиялық қызметтер – психологиялық қолдау көрсету, эмоционалдық жағдайын тұрақтандыру және әлеуметтік бейімделуге көмектесу.
• Әлеуметтік-педагогикалық қызметтер – білімін, қабілеттерін және күнделікті өмірге қажетті дағдыларын дамыту.
• Әлеуметтік-еңбек қызметтері – еңбек дағдыларын қалыптастыру, қолжетімді еңбек және шығармашылық әрекеттеріне қатысуға жағдай жасау.
• Әлеуметтік-мәдени қызметтер – мәдени-көпшілік іс-шаралар, мерекелік бағдарламалар, шығармашылық және бос уақытты тиімді ұйымдастыру шараларын өткізу.
• Әлеуметтік-экономикалық қызметтер – заңнамада көзделген әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктерді алуға жәрдемдесу.
• Әлеуметтік-құқықтық қызметтер – қызмет алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, қажетті құжаттарды рәсімдеуге және құқықтық кеңес алуға көмектесу.
Қызметтердің көлемі мен мазмұны әрбір қызмет алушының жеке қажеттіліктеріне және қолданыстағы стандарт талаптарына сәйкес белгіленеді.
4. Қызмет алушылардың құқықтары
Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 134-бабында арнаулы әлеуметтік қызметтерді алушылардың құқықтары мен міндеттері көзделген.
Қызмет алушылардың негізгі құқықтары: сапалы әрі қауіпсіз арнаулы әлеуметтік қызметтер алу, өз құқықтары, міндеттері және көрсетілетін қызметтер туралы ақпарат алу, жеке басының қадір-қасиетіне құрмет көрсетілуі, жеке мәліметтерінің құпиялылығының сақталуы, заңнамада белгіленген тәртіппен өтініштер мен шағымдар беру, өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау.
Ұйым қызметкерлері әрбір қызмет алушыға құрметпен қарап, оның жеке ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескеруге, кемсітушілікке, дөрекілікке және құқықтарының бұзылуына жол бермеуге тиіс.
5. Ұйым қызметкерлерінің міндеттері мен жауапкершілігі
Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 135-бабына және арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттарына сәйкес, қызмет көрсететін ұйымдар заңнама талаптарын сақтауға және сапалы қызмет көрсетуге қажетті жағдайлар жасауға міндетті.
Ұйым қызметкерлері өздерінің лауазымдық міндеттеріне сәйкес: қызмет алушыларға сапалы және уақтылы қызмет көрсетуге, санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтауға, қауіпсіз және қолайлы өмір сүру жағдайларын қамтамасыз етуге, қызмет алушылардың денсаулық жағдайындағы өзгерістер туралы тиісті мамандарға хабарлауға, қажетті құжаттаманы белгіленген тәртіппен жүргізуге, қызмет алушылардың жеке мәліметтерінің құпиялылығын сақтауға, кәсіби әдеп нормаларын ұстануға және қызметтік міндеттерін жауапкершілікпен орындауға міндетті.
Әрбір қызметкер қызмет алушылардың өмірі мен денсаулығын қорғауға, олардың қажеттіліктеріне мұқият қарауға және көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға үлес қосуы қажет.
6. Арнаулы әлеуметтік қызметтердің сапасын бақылау
Стационарлық ұйымдарда көрсетілетін қызметтердің сапасы қолданыстағы стандарттар мен ұйым қызметінің қағидаларына сәйкес қамтамасыз етіледі.
Қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында қызмет алушылардың жеке қажеттіліктері ескеріліп, күтім мен әлеуметтік қолдау ұйымдастырылады, қызмет көрсетуге қатысты құжаттамалар жүргізіледі, өтініштер мен шағымдар белгіленген тәртіппен қаралады.
Сонымен қатар қызметкерлердің кәсіби біліктілігін арттыру, санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау және қауіпсіздік шараларын орындау тұрақты назарда болуы тиіс.
