ТМД-ға мүше мемлекеттер азаматтарының зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы құқықтарының кепілдіктері туралы 1992 жылғы 13 наурыздағы Келісім Қазақстанда аумақтық принцип негізінде қолданылады.
Келісімнің басты мақсаты — елдер азаматтарының әлеуметтік құқықтарын қорғау. Бұл азамат басқа мемлекетке көшкен кезде, оның еңбек өтілі зейнетақы тағайындау кезінде сол елдің заңнамасына сәйкес есепке алынатынын білдіреді. Сондай-ақ, 1992 жылғы Келісімге сәйкес, зейнетақы құқықтарын анықтау кезінде 1992 жылғы 1 қаңтарға дейін Қазақстан мен бұрынғы КСРО аумағында жүріп өткен еңбек өтілі ескеріледі.
ТМД-ға мүше мемлекеттердің және бұрынғы КСРО құрамына кірген мемлекеттердің аумағында тиісті тәртіппен берілген немесе 1991 жылғы 1 желтоқсанға дейін рәсімделген зейнетақымен қамсыздандыруға қажетті құжаттар Достастыққа мүше мемлекеттердің аумағында легализациясыз (заңдастырусыз) қабылданады.
Келісімге қатысушылар:
- Қазақстан Республикасы
- Қырғыз Республикасы
- Тәжікстан Республикасы
- Өзбекстан Республикасы
- Армения Республикасы
- Түрікменстан Республикасы
- Беларусь Республикасы
Ресми түрде шыққан мемлекеттер (бұл елдер 1992 жылғы Келісімді орындауды толығымен тоқтатты):
- Ресей Федерациясы келісімнен шықты (2023 жылғы 1 қаңтардан бастап)
- Украина (2023 жылғы 19 маусымнан бастап).
Келісімнің ҚР-дағы негізгі ережелері:
- Тағайындау принципі: Азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру олар тұратын мемлекеттің заңнамасы бойынша жүзеге асырылады (Келісімнің 1-бабы).
- Өтілді есепке алу: ТМД-ға мүше кез келген мемлекеттің аумағындағы еңбек өтілі (соның ішінде КСРО ыдырағанға дейінгі жұмыс кезеңі) Қазақстанда зейнетақы тағайындау кезінде танылады және есепке алынады.
- Зейнеткерлердің қоныс аударуы: Азамат Қазақстаннан Келісімге қатысушы басқа мемлекетке көшкен кезде, бұрынғы тұрғылықты жері бойынша зейнетақы төлеу тоқтатылады, ал жаңа мемлекет зейнетақыны өз заңнамасына сәйкес тағайындайды.
Халықаралық келісімдердің арқасында шетелге жұмыс істеуге кететін адамдар өздерінің әлеуметтік құқықтарын жоғалтпайды және еңбегіне қарай тиісті зейнетақысына қол жеткізе алады.
