Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жеке тұлғалардың тауарларды жеке пайдалану үшін әкелуі мен коммерциялық (кәсіпкерлік) мақсатта әкелуін ажыратудың өзекті ережелерін түсіндіреді.
Жеке пайдалануға арналған тауарлар деп не саналады
ЕАЭО Кеден кодексінің (256-бап) және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жеке пайдалануға арналған тауарлар деп жеке тұлғалардың жеке, отбасылық, үй-жай және кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес өзге де мұқтаждықтары үшін арналған тауарлар танылады.
Кеден органдары тауарлардың мақсатын мыналарға сүйене отырып анықтайды:
- жеке тұлғаның мәлімдемесі (ауызша немесе жолаушының кедендік декларациясын беру арқылы);
- тауарлардың сипаты мен саны;
- осы тұлғаның немесе оның атына шекараны кесіп өту және/немесе тауарларды жылжыту жиілігі.
Тіпті құны мен салмағы бажсыз нормаларға сәйкес келсе де, кеден органы біртектес тауарлардың сипаты, саны немесе жылжыту жиілігі кәсіпкерлік мақсаттарды көрсетсе, партияны коммерциялық деп тануға құқылы. Бұл жағдайда кедендік ресімдеудің жалпы тәртібі қолданылады (баждар, салықтар төлеу және барлық шектеулерді сақтау арқылы).
ЕАЭО елдерінен әкелу: 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа өлшемдер
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 11 қарашадағы № 690 бұйрығы қолданылады. Ол жеке тұлғалардың ЕАЭО мүше мемлекеттерінің аумағынан (Ресей, Беларусь, Армения, Қырғызстан) тауарларды әкелуі кәсіпкерлік қызмет мақсатында жүзеге асырылатынын танудың нақты өлшемдерін белгілейді.
Екі өлшемнің кез келгенін асырса жеткілікті:
- Құндық өлшем
Күнтізбелік жыл ішінде әкелінген тауарлардың жалпы құны 360 АЕК-тен асады.
2026 жылы АЕК 4 325 теңгені құрайды, демек шек 1 557 000 теңгеге тең.
- Сандық өлшем (бір жыл ішінде бір адамға):
- теріден жасалған бұйымдар (соның ішінде бас киімдер) — бір атаудағы 1-ден астам зат;
- ұялы телефондар — 2 бірліктен астам;
- планшеттер — 2 бірліктен астам;
- стационарлық және портативті компьютерлер мен олардың керек-жарақтары — 2 бірліктен астам;
- зергерлік бұйымдар — 5 заттан астам;
- велосипедтер — 1 бірліктен астам;
- балалар арбалары — 2 бірліктен астам;
- көлік құралдары (соның ішінде жиналмаған күйде) — 1 бірліктен астам.
Маңызды: өлшемдер жолда немесе баратын жерде қажет болатын, пайдаланылған тауарларға қолданылмайды, егер тозу белгілері (сызаттар, майысулар, жуу іздері және т.б.) болса және биркалар, этикеткалар, бастапқы қаптама болмаса.
Егер әкелу кәсіпкерлік деп танылса, не істеу керек
Жеке тұлға міндетті:
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелу;
- ілеспе құжаттарды ресімдеу және мемлекеттік кірістер органдарына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш (328.00 нысаны) тапсыру;
- ҚҚС-ты белгіленген тәртіппен төлеу.
Үшінші елдерден (ЕАЭО-дан тыс) әкелу
ЕАЭО ережелері қолданылады (Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2017 жылғы 20 желтоқсандағы № 107 шешімі).
Бажсыз нормалар (тауарлар жеке пайдалану үшін танылған жағдайда):
әуе көлігімен — 10 000 еуроға дейін және 50 кг;
жерүсті көлігімен немесе жаяу — 500 еуроға дейін және 25 кг;
халықаралық пошта жөнелтілімдерімен немесе тасымалдаушымен — 200 еуроға дейін және 31 кг.
Нормалар асырылған жағдайда жиынтық кедендік төлем төленеді: багаж үшін асыру құнының 30%-ы (бірақ 1 кг үшін кемінде 4 еуро емес), пошта жөнелтілімдері үшін 15%-ы (бірақ 1 кг үшін кемінде 2 еуро емес).
Кейбір тауар санаттары ешқандай жағдайда жеке пайдалануға арналған тауарларға жатқызылмайды (№ 107 шешіміне № 6 қосымша). Оларға, атап айтқанда, бекіре балықтарының уылдырығы 250 г-нан астам, балық және шаян тәрізділер 5 кг-нан астам, белгіленген лимиттерден асатын алкоголь және басқа да позициялар жатады.
Практикалық ұсынымдар
- Тауарларды шынайы декларациялаңыз және олардың жеке қажеттіліктерге арналғанын растауға дайын болыңыз.
- Құны мен сатып алу мақсатын растайтын чектер мен құжаттарды сақтаңыз.
- Отбасының тұрмыстық қажеттіліктерін айқын асыратын мөлшерде біртектес тауарларды үнемі әкелуден аулақ болыңыз.
- Тұрақты немесе ірі сатып алуларды жоспарлағанда жеке кәсіпкер ретінде тіркелудің орындылығын алдын ала бағалаңыз.
- Даулы жағдайларда кеден органдарына немесе Мемлекеттік кірістер департаментіне түсініктеме алу үшін жүгініңіз.
Белгіленген өлшемдерді сақтау кедендік төлемдерді қосымша есептеуден, айыппұлдардан және әкімшілік жауапкершіліктен аулақ болуға мүмкіндік береді.
