Қазақстанның Еуропалық одақ аса маңызды деп таныған 34 минералдың 21 түрін жеткізуге мүмкіндігі бар. Еліміз шикізатты терең өңдеуді, жоғары технологиялық материалдар шығаруды және еуропалық серіктестермен бірлескен өндірістерді дамытуды көздеп отыр.
Бұл туралы ҚР Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков 12 қазанда Астанадағы Назарбаев Университетінде өткен Қазақстан–Бельгия семинарында мәлімдеді. Жиынға екі елдің өнеркәсіп, ғылым және білім беру ұйымдарының өкілдері қатысты.
2018 жылдан бері Қазақстанда геологиялық зерттеулерге 67 млрд теңгеден астам қаржы бөлініп, 2 млн шаршы шақырымнан астам аумақ зерттелді. 2026 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 2,2 млн шаршы шақырымға жетеді деп болжануда. Сирек жер металдарын іздестіру жұмыстары жүргізілген 11 алаңда игеруге әлеуеті бар 38 учаске анықталды.
Елімізде тантал, ниобий, бериллий өндірісі жолға қойылған, сондай-ақ молибден мен рений алынады. Жылына 15 тонна галлий өндіретін кәсіпорынды іске қосу жоспарланған. Қазақстан аккумулятор материалдарын, арнайы қорытпаларды, жартылай өткізгіш материалдар мен тұрақты магниттерді өндіруге басымдық беріп отыр.
«Қазіргі әлеуетіміз бен мүмкіндіктерімізді ескерсек, Қазақстан аса маңызды шикізат саласында бастапқы өндіру мен түпкілікті өнім шығарудың арасындағы өңдеу буынына, яғни Midstream индустриясына маманданған ел ретінде әлемдік нарықта өзіндік орын ала алады», – деді Олжас Сапарбеков.
Мемлекет басшысының тапсырмасымен Еуропалық одақ институттарының қатысуымен Сирек жер металдарын зерттеу жөніндегі өңірлік ғылыми орталықты құру жұмыстары жүргізілуде. Еуропалық қайта құру және даму банкі жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлеуді қолдады. Еуропалық комиссияның қолдауымен геохимиялық, төрелік сараптама және ғылыми-металлургиялық зертханалар кешенінің құрылысын 2027 жылы бастап, 2028 жылы іске қосу жоспарланған.
Бельгиямен ынтымақтастықтың төрт бағыты ұсынылды: шикізатты өңдеу, металдарды бөлу және тазарту, инженерлік шешімдер мен жабдықтар, логистика және қаржыландыру. Бірлескен жобалар аясында гидрометаллургия, сирек жер металдарының оксидтерін бөлу, қайталама шикізатты өңдеу және өндіріс орындарын жаңғырту мүмкіндіктері қаралды.
«Біз өңдеу өндірісін қажетті технологиялармен және кәсіби құзыреттермен бірге кезең-кезеңімен Қазақстанға көшіруді көздейтін ынтымақтастық үлгілерін талқылауға дайынбыз», – деді вице-министр.
Сондай-ақ дайын өнімді Еуропаға жеткізуде Антверпен портының мүмкіндіктерін пайдалану және бірлескен жобаларды еуропалық қаржы құралдары мен қазақстандық мемлекеттік қолдау шаралары арқылы қаржыландыру мәселелері көтерілді.
Семинарда Molymet және Lindian Kazakhstan компаниялары өз тәжірибелерімен бөлісті. Талқылау қорытындысында жауапты серіктестері мен алғашқы техникалық қадамдары айқындалған нақты бірлескен жобалар тізбесін әзірлеу жоспарланып отыр.
